Voor Nederlands zie hieronder.

Un employeur peut très facilement licencier une femme enceinte. Cela semble impossible, mais en réalité, le droit du travail ne protège pas suffisamment les femmes contre le licenciement pendant la grossesse et le congé postnatal, périodes pourtant propices aux discriminations dans un contexte professionnel. 

Aujourd’hui, un employeur peut licencier une salariée pour des motifs étrangers à son état physique résultant de la grossesse ou de l'accouchement. Si un employeur licencie une femme parce qu’elle est enceinte (ou ne parvient pas à prouver qu’il la licencie pour une autre raison), la sanction prévue par la loi est une indemnité forfaitaire de 6 mois de rémunération brute. Cette « protection » prend cours au moment de l’annonce de la grossesse par la salariée à son employeur, et expire en principe un mois après la fin du congé postnatal.

Ce système de protection est tout à fait insuffisant, et ce pour plusieurs raisons : 

- la sanction prévue par la loi correspond au paiement d’une indemnité forfaitaire. Cette indemnité forfaitaire est loin d’être suffisante pour réparer intégralement le préjudice matériel et/ou moral subi par les salariées pendant une période où : 

o   elles sont particulièrement vulnérables, tant physiquement qu’émotionnellement, et 

o   elles  rencontreront davantage de difficultés pour retrouver un emploi, ceci accroissant la perte de revenus générée par le licenciement ainsi que le risque de devoir occuper un emploi précaire;

- le mécanisme de protection institué par la loi repose uniquement sur une sanction pécuniaire pour l’employeur. Ce faisant, il n’estpas suffisamment dissuasif pour de nombreuses entreprises qui n’hésitent pas à licencier une salariée enceinte, au mépris des principes de protection qu’elles sont censées respecter ;

- actuellement, l’employeur dispose tout de même d’une latitude pour licencier une femme enceinte pour un motif étranger à la grossesse. Par exemple, une salariée enceinte peut voir ses compétences évaluées plus sévèrement par son employeur pendant sa grossesse, ce qui permet alors de la licencier. 

- enfin, si la salariée licenciée a la possibilité de faire valoir ses droits en introduisant une action en justice contre son employeur, cela nécessite des ressources considérables tant en argent qu’en énergie (physique, psychologique, etc.), que la femme enceinte ne sera pas nécessairement en mesure de mobiliser. 

Mesures à mettre en place pour une protection efficace

La protection prévue par la législation belge est faible comparée à celle d’autres pays de l’Union Européenne. Chez certains de nos voisins, le licenciement des femmes enceintes est tout simplement interdit ou doit être expressément autorisé par une autorité judiciaire ou administrative. L’interdiction du licenciement de la salariée protégée serait une mesure véritablement efficace pour empêcher les discriminations liées à la maternité et permettre aux salariées protégées de vivre sereinement leur grossesse et les mois suivent l’accouchement, particulièrement éprouvants. En outre, sur le plan économique, le maintien en poste des salariées protégées se justifie par les difficultés qu’elles rencontreraient à retrouver un emploi pendant la durée de leur grossesse ou la période qui suit l’accouchement. Ces difficultés auront pour effet d’allonger la durée de chômage indemnisé, faisant reposer la charge d’une protection inefficace sur la solidarité nationale plutôt que sur l’employeur fautif. 

Instaurer l’interdiction pure et simple du licenciement des salariées pendant la durée de leur grossesse et du congé postnatal est impératif pour protéger le droit des femmes à la dignité et à la protection de leur vie privée et de leur vie de famille, principes consacrés tant par le droit européen que par le droit belge. Tant que les entreprises pourront choisir d’ignorer ces principes au prix de quelques mois de rémunération, les (futures) mères continueront d’être de potentielles victimes de discriminations. 

Pour toutes ces raisons, nous demandons l’interdiction du licenciement des femmes enceintes, seule mesure efficace pour protéger les femmes contre les discriminations liées à la grossesse.

Merci pour votre participation, chaque signature compte pour se faire entendre.

-------------------------------------------------------------------------------

Een werkgever kan een zwangere vrouw heel gemakkelijk ontslaan. Het lijkt onmogelijk, maar in werkelijkheid beschermt het arbeidsrecht vrouwen onvoldoende tegen ontslag tijdens de zwangerschap en de “moederschapsrust”, terwijl juist in die periode vrouwen vatbaarder zijn voor discriminatie in een professionele context.   

Tegenwoordig, kan een werkgever een werkneemster ontslaan zolang de opgegeven redenen geen verband houden met haar fysieke toestand als gevolg van zwangerschap of bevalling. Als een werkgever een vrouw ontslaat omdat ze zwanger is (of niet bewijst dat hij haar om een andere reden ontslaat), is de wettelijke sanctie een forfaitaire vergoeding van 6 maanden brutoloon. Deze "bescherming" vangt aan op het moment dat de werkneemster de zwangerschap aankondigt aan haar werkgever, en vervalt in principe één maand na het einde van de moederschapsrust.

Dit beveiligingssysteem is volstrekt ontoereikend, en wel om verschillende redenen: 

- de sanctie waarin de wet voorziet, is niets anders dan de betaling van een forfaitaire vergoeding. Deze forfaitaire vergoeding is bijlange niet voldoende om de materiële en/of morele schade die de werkneemsters lijden te compenseren tijdens een periode waarin:

o   zij bijzonder kwetsbaar zijn, zowel fysiek als emotioneel, en

o   het voor hen des te moeilijker zal zijn om een nieuwe functie te vinden, waardoor het inkomensverlies als gevolg van het ontslag in feite nog groter wordt en de kans dat zij genoodzaakt zullen zijn een precaire functie te moeten aanvaarden ook nog toeneemt;

- Het beschermingsmechanisme dat de wetgever heeft voorzien, is uitsluitend gebaseerd op een financiële sanctie voor de werkgever. Dit is kennelijk onvoldoende afschrikkend voor veel bedrijven die niet zullen aarzelen om een zwangere werkneemster te ontslaan, in strijd met de beschermingsbeginselen die zij geacht worden te respecteren;

- Momenteel heeft de werkgever nog steeds de ruimte om een zwangere vrouw te ontslaan om een reden die geen verband houdt met de zwangerschap. Het is dus denkbaar dat men een zwangere werkneemster tijdens haar zwangerschap scherper evalueert om haar vervolgens rechtmatig te kunnen ontslaan. 

- Tenslotte, ook al beschikt de ontslagen werkneemster over de theoretische mogelijkheid om haar rechten te doen gelden door een rechtszaak aan te spannen tegen haar werkgever, zal dit in de praktijk er weinig toe doen, vermits dit aanzienlijke (financiële en andere) resources vereist (lees: fysieke en psychologische energie, enz.) die en een zwangere vrouw die moeilijk zal kunnen vinden.

Maatregelen die moeten worden genomen voor een doeltreffende bescherming

De bescherming die de Belgische wetgeving biedt, is zwak in vergelijking met die van andere landen van de Europese Unie. In sommige van onze buurlanden is het ontslag van zwangere vrouwen eenvoudigweg verboden of is een uitdrukkelijke machtiging van een gerechtelijke of administratieve instantie vereist. Het verbod op het ontslag van de beschermde werkneemster zou een werkelijk doeltreffende maatregel zijn om discriminatie in verband met het moederschap te voorkomen en om beschermde werkneemsters de mogelijkheid te bieden hun zwangerschap en de maanden na de bevalling -die sowieso bijzonder beproevend zijn- sereen te beleven. Bovendien is het behoud van tewerkgestelde beschermde werknemers ook vanuit economisch oogpunt gerechtvaardigd door de moeilijkheden die zij anders zouden ondervinden bij het zoeken naar en het vinden van een andere functie, zij het tijdens hun zwangerschap of tijdens de periode na de bevalling. Deze moeilijkheden zullen tot gevolg hebben dat de duur van de werkloosheidsuitkering wordt verlengd, waardoor de last van een ondoeltreffende bescherming  bij de nationale solidariteit wordt gelegd, in plaats van bij de verzuimende werkgever. 

De invoering van een dwingend en volstrekt  ontslagverbod ten aanzien van vrouwelijke werknemers tijdens hun zwangerschap en tijdens de moederschapsrust, is absoluut noodzakelijk om het recht op waardigheid van vrouwen en de bescherming van hun privé- en gezinsleven te beschermen, grondrechten die zowel in het Europese als in het Belgische recht zijn verankerd. Zolang bedrijven ervoor kunnen kiezen om deze grondbeginselen te negeren ten koste van een paar maanden loon, zullen (toekomstige) moeders potentiële slachtoffers van discriminatie blijven. 

Om al deze redenen pleiten wij voor een verbod op het ontslag van zwangere vrouwen, de enige effectieve maatregel om vrouwen te beschermen tegen discriminatie in verband met zwangerschap.

Bedankt voor uw deelname, elke handtekening telt om gehoord te worden.