Petition updatePër mbrojtjen me ligj të statusit "Naim Frashëri - Poet Kombëtar"Lasgush Poradeci për Naim Frashërin
Udha e ShkronjaveTirana, Albania
Jun 17, 2024

Ja se si i shkruan Lasgush Poradecit të kushëririt Thomas Gusho, letër e botuar në librin “Shkolla shqipe e Pogradecit”, në vitin 1937:  

“Më 1933 botova librën t’ime Vallja e Yjeve, që është shkrojtur në themel të shpirtit shqiptar, veçanërisht të vashës shqiptare, ashtu siç duket ky shpirt nga vjershat t’ona popullore me gjuhën dhe fjalët e tyre. Mirret vesh, se vjershat e mija i kam kaluar më parë nëpër shpirtin t’im. (...) Në Vallen e Yjeve do gjesh  dhe vjershën e titulluar “Naim Frashërit”, për të cilën ti pate qarë më 1920 në shtëpi t’on në Poradec (në odën e Pritjes) kur më the të bëhem drejtor i gazetës “Djelli” të Amerikës dhe më kërkove një bashkëpunim për “Djellin” dyke më pyetur a kam shkruar gjësend: unë t’a këndova atë vjershë dhe ty të kulluan disa pika lot prej syve pas këndimit. A e mban ment, o i dhembshur Thomo?”

 

NAIMIT
 

Ku psherëtin dëshir’ e djegur,

Në shesh të kuq të Qerbelasë

Mes trimërish stërgjyshërishte

Të shoh ndaj po m’i bje xhurasë[1].

 

E mê të lum, mê të përmallshmë

Të sjell në dritën e mejtimit

Ndaj fërfëllon si yll me flakë

Prej shkretëtirës së harimit.

 

Qëndroj në tmerr zili’ e botës

Se më s’u lodhe dyke ndritur,

Se më s’të treti prush’ i vojtjes

Në krahërorin e zhuritur.

 

Po ti me vrap të piraústit[2],

Që fluturon në zjarr e flakë,

Therorësin’ e vetëvetes

E pate dhembjen më të pakë…

 

O! sikur këng’ e zemrës s’ate,

Që ligjëroj aq më të kotë,

Që veç me fjalë dhemshurije

U pat dëgjuar përmi botë.

 

Në gji të çdo mëmëdhetari

Të mund t’a përtëritte mallë

Dhe një të tërë varg dëshirash

Q’i thurri mëndja jote-e rrallë,-

 

Me ç’zë të pastër lavdurimi

Do kish bekuar varfëritë!

Vaj’ e një çasi-e këngës s’ate

Përjetësisht do dil në dritë!

Po t’u pat thënë short’e verbër

Të përvëlohesh nër padije:

Me mijë reze shkrepëtimi

Mezi të ndritish po një fije…

 

Dh’ aher’ i dehur prej durimit

Në mall të math të këngës s’ate,

Kaq zilitar këpute zemrën

Ç’mê të paçmuarshmë ti pate.

 

Dh’ u ngrite për në të vërtetën

Me fluturim të artit mjeshtër:

U drodh altari jonë-i lashtë

Sapo t’a ndjeu të shentën eshtër…

 

Se ngashërim’ e vjershës s’ate

Ish malli i fellë-e pà të ngjarë,

Posi një krua pastërsije

Këndimi yt nër ne pat rarë;

 

U pat tërhedhur shpirt’ i kombit

N’ atë vajtim aq të lënduar

Q’ e thurri gjuha jote-e-zjartë,

Dhe balli yt i frymëzuar;

 

Se bukuritë e-vetes s’onë

Mendimi yt desh të na falë,

O! Fjal’ e pikave qiriri,

E pika lotëvet, o Fjalë!

 

Q’ ahere dyke shpënë sytë

Nga Toskëri’ e Gegërija,

Shpesh e mê shpesh patm’ ëndëruar

Si ndrin me famë Shqipërija.

 

Mes ligësish armiqërishte

Stolismë lulen e vullnetit,

Sbuluam gur margaritari

Prej fundit thëthimtar të detit.

 

E m’i çkëlqyer sesa djelli,

M’ i lum se kohët që më s’janë

Filloj për ne ndryshim’ i motit

Më një të pritme të pa anë:

 

Ti! Fjalëtor i mallëngjyer!

Ti! këng’ e ritur ndaj selvisë!

Ti o rapsod i lasht’ i kombit,

Ti pate pjesë urgjin’[1] e zisë!

 

A! po n’ u trete prej mendimesh

Me tëmbla t’ ulura nër duar:

Në ç’qjell të larg pat gjetur prehje

Kjo zemra jote-e përvëluar?

 

Ngà fluturoj bilbil-finoshi

Q’ e fryri era posi fletë?

Kú vanë pendët e pëllumbit

Q’ e shtiu në dhet mërgim’ i shkretë?

 

…………………………………..

…………………………………..

…………………………………..

…………………………………..

 

Sikur të shoh, i tmershmë Frashër,

Ndaj po mban zi përgjithëmonë,

Ti: mê besniku trashëgonjës

I dashuris’ së vëndit t’onë!

 


[1] Këto katër vargje lidhen e përcaktojnë veprat kryesore të Naimit: vargu i parë - “Dëshirat e vërteta të shqiptarëve”, vargu i dytë - “Qerbelaja”, vargu i tretë - “Histori e Skënderbeut, vargu i katërt - “Bagëti e bujqësi”.
[2] Piraúst - flutur e vogël nate, që e tërheq aq shumë drita, sa futet qorrazi në flakë dhe digjet. 

[3] Urgji - orgji.

 

Copy link
WhatsApp
Facebook
Nextdoor
Email
X