Armenian, Crimean Tatar, Georgian and Ukrainian history display at Ashmolean Museum


Armenian, Crimean Tatar, Georgian and Ukrainian history display at Ashmolean Museum
The Issue
We kindly ask that the Ashmolean Museum offer its visitors the history worthy of the trust placed in the public institution of culture and knowledge.
We kindly ask that the large physical display at the Ashmolean Museum show correctly Armenian, Crimean Tatar, and Ukrainian history in 1000 and 1400 A.D.
We kindly ask that such a display show the true history of Christianity and Islam through the history of the peoples, show their peaceful co-existence and satisfy the basic requirements of Museum Code of Ethics–”provide public access to and meaningful engagement with collections” https://www.museumsassociation.org/campaigns/ethics/code-of-ethics/ethical-principles/
The physical display in question is unique in its size, visibility and accessibility. Therefore, it is crucial that the information reflected in such a display is correct.
One can use Gemini Deep Think analysis to learn about the correct information that should be displayed in the map: https://gemini.google.com/app/c3320c352a740804
The display in question is profiled at https://x.com/nadaaqui12345/status/2017288051005726856
The edited excerpt of Gemini analysis is given below and can be verified via the Gemini link above:
Based on the historical record, the note presented to the museum is correct in its argument.
...
Here is an explanation of why the visitor's note is accurate, followed by the correct history that should be displayed.
1. Ukrainian History and Christianity (AD 1000)
What the map shows: In the map for AD 1000, the area north of the Black Sea (modern-day Ukraine) is left uncolored, suggesting that none of the four major religions had a significant presence or influence there.
The correct history: This is historically inaccurate. In 988 AD, Volodymyr the Great, the ruler of Kyivan Rus' (a large medieval state whose cultural and political center was in modern-day Kyiv, Ukraine), officially adopted Orthodox Christianity as the state religion. By the year AD 1000, Christianity was rapidly spreading through the region, actively replacing local pagan beliefs, and fundamentally shaping the region's culture, laws, and architecture.
Correction: The map for AD 1000 should show the pink coloring of Christianity extending north from the Black Sea deep into the territory of modern-day Ukraine and western Russia.
2. Armenian History and Christianity (AD 1000 & 1400)
What the maps show: In both AD 1000 and AD 1400, the maps sweep the Caucasus region (between the Black and Caspian seas) into a solid green block, indicating an exclusively Islamic presence.
The correct history: Armenia was the first nation in the world to adopt Christianity as its state religion in 301 AD.
In AD 1000: Armenia was not under Islamic rule. It was governed by the Bagratid dynasty, a flourishing, independent Christian kingdom. Its capital, Ani, was known as the "City of 1001 Churches." Coloring this region solid green in 1000 AD is an error.
In AD 1400: While the Armenian highlands were politically conquered by various Islamic empires (such as the Timurids), the vast majority of the population remained deeply rooted in the Armenian Apostolic Church. Because the map claims to show the "spread and influence" of religion, completely erasing the massive, uninterrupted presence of Christianity in the Caucasus misrepresents the region's history.
Correction: The maps for both AD 1000 and AD 1400 should show Christian presence (pink) in the Caucasus region to reflect the Kingdom of Armenia and the enduring Armenian Christian population.
3. Crimean Tatar History and Islam (AD 1400)
What the map shows: On the AD 1400 map, the region north of the Black Sea (including the Crimean Peninsula) is shown either as Christian (pink) or uncolored. It lacks the green coloring of Islam.
The correct history: By AD 1400, the Eurasian steppes and Crimea were largely controlled by the Golden Horde, a powerful medieval empire. In 1313 AD, its ruler, Özbeg Khan, adopted Islam as the official state religion. Over the 14th century, Islam became deeply established among the Turkic peoples of the region, who would soon after form the Crimean Khanate (established around 1441).
Correction: The map for AD 1400 should show the green coloring of Islam extending into the Crimean Peninsula and the northern shores of the Black Sea, reflecting the firm establishment of the religion among the ancestors of the Crimean Tatars.
Summary of What Should Be Displayed
To meet scholarly standards, historical maps of this scale must account for major state conversions and deeply entrenched regional faiths, even if they simplify borders.
For AD 1000: The map must show Christianity extending into Eastern Europe (Kyivan Rus') to reflect the 988 AD conversion. It must also show a Christian pocket in the Caucasus to reflect the independent Bagratid Kingdom of Armenia.
For AD 1400: The map must show Islam extending into the northern Black Sea/Crimea region to reflect the official religion of the Golden Horde. It should also ideally indicate that Christianity survived heavily in the Caucasus (Armenia and Georgia) despite political shifts.
Please see the translation (AI Chat GPT) of the above in Armenian, translation of the petition into Ukrainian is here (Переклад українською) https://www.change.org/p/armenian-crimean-tatar-georgian-and-ukrainian-history-display-at-ashmolean-museum/u/34389756
Ստորև ներկայացնում եմ ձեր տրամադրած տեքստի հայերեն թարգմանությունը (պահպանելով կառուցվածքը և իմաստը). Հղումները չեմ կրկնում տեքստի մեջ (որպեսզի չկոտրվի ձևաչափը)․ դրանք ամբողջությամբ բերված են վերջում՝ առանձին բաժնում։
Հարգանքով խնդրում ենք, որ Ashmolean Museum-ը իր այցելուներին ներկայացնի այնպիսի պատմություն, որը արժանի է մշակույթի և գիտելիքի հանրային հաստատության նկատմամբ տրված վստահությանը։
Հարգանքով խնդրում ենք, որ Ashmolean Museum-ում տեղադրված մեծածավալ ֆիզիկական ցուցադրությունը մ.թ. 1000 և 1400 թվականների համար ճիշտ կերպով ներկայացնի հայկական, ղրիմաթաթարական և ուկրաինական պատմությունը։
Հարգանքով խնդրում ենք, որ նման ցուցադրությունը քրիստոնեության և իսլամի իրական պատմությունը ներկայացնի ժողովուրդների պատմության միջով, ցույց տա դրանց խաղաղ համակեցությունը և բավարարի Թանգարանների էթիկայի կանոնագրքի (Museum Code of Ethics) հիմնական պահանջներին՝ «ապահովել հանրային հասանելիություն հավաքածուներին և ապահովել դրանց հետ իմաստալից ներգրավվածություն» (տես հղումը ստորև)։
Քննարկվող ֆիզիկական ցուցադրությունը եզակի է իր չափերով, տեսանելիությամբ և հասանելիությամբ։ Հետևաբար խիստ կարևոր է, որ նման ցուցադրությունում արտացոլված տեղեկատվությունը ճիշտ լինի։
Քարտեզում պետք է ներկայացվի այնպիսի ճիշտ տեղեկատվություն, որի մասին կարելի է տեղեկանալ՝ օգտագործելով Gemini Deep Think-ի վերլուծությունը (տես հղումը ստորև)։
Քննարկվող ցուցադրության մասին հրապարակում/նյութ կա նաև այստեղ (տես հղումը ստորև)։
Gemini-ի վերլուծության խմբագրված հատվածը ներկայացված է ստորև և կարելի է ստուգել վերոնշյալ Gemini հղմամբ։
Պատմական փաստերի հիման վրա թանգարանին ներկայացված նշումը/գրառումը իր հիմնավորումներով ճիշտ է։
...
Ստորև ներկայացվում է բացատրություն, թե ինչու է այցելողի նշումը/գրառումը ճիշտ, այնուհետև՝ այն ճիշտ պատմական բովանդակությունը, որը պետք է արտացոլվի։
Ուկրաինական պատմությունը և քրիստոնեությունը (մ.թ. 1000 թ.) Ինչ է ցույց տալիս քարտեզը. Մ.թ. 1000 թվականի քարտեզում Սև ծովից հյուսիս ընկած տարածքը (ներկայիս Ուկրաինա) թողնված է չներկված՝ ենթադրելով, թե չորս հիմնական կրոններից որևէ մեկը այնտեղ զգալի ներկայություն կամ ազդեցություն չի ունեցել։
Պատմականորեն ճիշտ պատկերը. Սա պատմականորեն սխալ է։ Մ.թ. 988 թվականին Վլադիմիր Մեծը՝ Կիևյան Ռուսի իշխանը (մեծ միջնադարյան պետություն, որի մշակութային և քաղաքական կենտրոնը գտնվում էր ներկայիս Կիևում՝ Ուկրաինայում), պաշտոնապես ընդունեց ուղղափառ քրիստոնեությունը որպես պետական կրոն։ Մ.թ. 1000 թվականի դրությամբ քրիստոնեությունը արագորեն տարածվում էր տարածաշրջանում՝ ակտիվորեն փոխարինելով տեղական հեթանոսական հավատալիքները և հիմնովին ձևավորելով տարածաշրջանի մշակույթը, օրենքները և ճարտարապետությունը։
Ուղղում. Մ.թ. 1000 թվականի քարտեզում պետք է քրիստոնեության (վարդագույն) գունավորմամբ տարածումը Սև ծովից հյուսիս ցույց տրվի՝ խորանալով ներկայիս Ուկրաինայի տարածքի և Ռուսաստանի արևմտյան մասերի մեջ։
Հայկական պատմությունը և քրիստոնեությունը (մ.թ. 1000 և 1400 թթ.) Ինչ են ցույց տալիս քարտեզները. Ե՛վ մ.թ. 1000, և՛ մ.թ. 1400 թվականների քարտեզներում Կովկասի տարածաշրջանը (Սև և Կասպից ծովերի միջև) ամբողջությամբ ներկայացված է որպես միասնական կանաչ զանգված՝ նշելով բացառապես իսլամական ներկայություն։
Պատմականորեն ճիշտ պատկերը. Հայաստանը աշխարհում առաջին պետությունն էր, որը քրիստոնեությունը ընդունեց որպես պետական կրոն՝ մ.թ. 301 թվականին։
Մ.թ. 1000 թվականին. Հայաստանը իսլամական իշխանության ներքո չէր։ Այն կառավարվում էր Բագրատունիների կողմից՝ բարգավաճող, անկախ քրիստոնեական թագավորություն։ Նրա մայրաքաղաքը՝ Անին, հայտնի էր որպես «1001 եկեղեցիների քաղաք»։ Այս տարածաշրջանը մ.թ. 1000 թվականին ամբողջությամբ կանաչ ներկելը սխալ է։
Մ.թ. 1400 թվականին. Թեև հայկական բարձրավանդակները քաղաքականորեն նվաճվել էին տարբեր իսլամական կայսրությունների կողմից (օրինակ՝ Թիմուրիդների), բնակչության մեծ մասը շարունակում էր խորապես կապված մնալ Հայ Առաքելական Եկեղեցու հետ։ Քանի որ քարտեզը հայտարարում է, թե ցույց է տալիս կրոնի «տարածումն ու ազդեցությունը», Կովկասում քրիստոնեության մեծածավալ և անընդհատ ներկայության լիարժեք ջնջումը խեղաթյուրում է տարածաշրջանի պատմությունը։
Ուղղում. Ե՛վ մ.թ. 1000, և՛ մ.թ. 1400 թվականների քարտեզներում Կովկասի տարածաշրջանում պետք է երևա քրիստոնեության (վարդագույն) ներկայություն՝ արտացոլելու Հայաստանի թագավորությունը և հայկական քրիստոնյա բնակչության շարունակական ներկայությունը։
Ղրիմաթաթարական պատմությունը և իսլամը (մ.թ. 1400 թ.) Ինչ է ցույց տալիս քարտեզը. Մ.թ. 1400 թվականի քարտեզում Սև ծովից հյուսիս ընկած տարածքը (ներառյալ Ղրիմի թերակղզին) ներկայացված է կամ որպես քրիստոնեական (վարդագույն), կամ որպես չներկված։ Այն չունի իսլամի կանաչ գունավորումը։
Պատմականորեն ճիշտ պատկերը. Մ.թ. 1400 թվականին Եվրասիայի տափաստաններն ու Ղրիմը մեծ մասամբ վերահսկվում էին Ոսկե հորդայի կողմից՝ հզոր միջնադարյան կայսրություն։ Մ.թ. 1313 թվականին դրա իշխանը՝ Օզբեկ խանը, իսլամն ընդունեց որպես պաշտոնական պետական կրոն։ 14-րդ դարում իսլամը խորապես հաստատվեց տարածաշրջանի թյուրք ժողովուրդների շրջանում, որոնք դրանից հետո շուտով կազմավորեցին Ղրիմի խանությունը (հիմնադրված մոտ մ.թ. 1441 թվականին)։
Ուղղում. Մ.թ. 1400 թվականի քարտեզում պետք է իսլամի (կանաչ) գունավորումը տարածվի դեպի Ղրիմի թերակղզի և Սև ծովի հյուսիսային ափեր՝ արտացոլելով կրոնի կայուն հաստատումը Ղրիմաթաթարների նախնիների շրջանում։
Ամփոփում՝ ինչ պետք է ցուցադրվի Գիտական չափանիշներին համապատասխանելու համար այս մասշտաբի պատմական քարտեզները պետք է հաշվի առնեն խոշոր պետական դարձի դեպքերը և տարածաշրջանային խորապես արմատացած հավատքները՝ նույնիսկ եթե սահմանները պարզեցված են։
Մ.թ. 1000 թվականի համար. քարտեզը պարտադիր պետք է ցույց տա քրիստոնեության տարածումը դեպի Արևելյան Եվրոպա (Կիևյան Ռուս)՝ արտացոլելով մ.թ. 988 թվականի դարձը։ Այն նաև պետք է ցույց տա քրիստոնեական «գրպան» Կովկասում՝ արտացոլելով Բագրատունիների անկախ Հայաստանի թագավորությունը։
Մ.թ. 1400 թվականի համար. քարտեզը պարտադիր պետք է ցույց տա իսլամի տարածումը դեպի Սև ծովի հյուսիսային ափ/Ղրիմ տարածաշրջան՝ արտացոլելով Ոսկե հորդայի պաշտոնական կրոնը։ Այն նաև ցանկալի է, որ ցույց տա՝ քրիստոնեությունը նշանակալիորեն պահպանվել է Կովկասում (Հայաստան և Վրաստան)՝ քաղաքական փոփոխություններին զուգահեռ։
Original links from the provided text:
Museums Association ethical principles:
https://www.museumsassociation.org/campaigns/ethics/code-of-ethics/ethical-principles/
Gemini link:
https://gemini.google.com/app/c3320c352a740804
X post link:
https://x.com/nadaaqui12345/status/2017288051005726856

57
The Issue
We kindly ask that the Ashmolean Museum offer its visitors the history worthy of the trust placed in the public institution of culture and knowledge.
We kindly ask that the large physical display at the Ashmolean Museum show correctly Armenian, Crimean Tatar, and Ukrainian history in 1000 and 1400 A.D.
We kindly ask that such a display show the true history of Christianity and Islam through the history of the peoples, show their peaceful co-existence and satisfy the basic requirements of Museum Code of Ethics–”provide public access to and meaningful engagement with collections” https://www.museumsassociation.org/campaigns/ethics/code-of-ethics/ethical-principles/
The physical display in question is unique in its size, visibility and accessibility. Therefore, it is crucial that the information reflected in such a display is correct.
One can use Gemini Deep Think analysis to learn about the correct information that should be displayed in the map: https://gemini.google.com/app/c3320c352a740804
The display in question is profiled at https://x.com/nadaaqui12345/status/2017288051005726856
The edited excerpt of Gemini analysis is given below and can be verified via the Gemini link above:
Based on the historical record, the note presented to the museum is correct in its argument.
...
Here is an explanation of why the visitor's note is accurate, followed by the correct history that should be displayed.
1. Ukrainian History and Christianity (AD 1000)
What the map shows: In the map for AD 1000, the area north of the Black Sea (modern-day Ukraine) is left uncolored, suggesting that none of the four major religions had a significant presence or influence there.
The correct history: This is historically inaccurate. In 988 AD, Volodymyr the Great, the ruler of Kyivan Rus' (a large medieval state whose cultural and political center was in modern-day Kyiv, Ukraine), officially adopted Orthodox Christianity as the state religion. By the year AD 1000, Christianity was rapidly spreading through the region, actively replacing local pagan beliefs, and fundamentally shaping the region's culture, laws, and architecture.
Correction: The map for AD 1000 should show the pink coloring of Christianity extending north from the Black Sea deep into the territory of modern-day Ukraine and western Russia.
2. Armenian History and Christianity (AD 1000 & 1400)
What the maps show: In both AD 1000 and AD 1400, the maps sweep the Caucasus region (between the Black and Caspian seas) into a solid green block, indicating an exclusively Islamic presence.
The correct history: Armenia was the first nation in the world to adopt Christianity as its state religion in 301 AD.
In AD 1000: Armenia was not under Islamic rule. It was governed by the Bagratid dynasty, a flourishing, independent Christian kingdom. Its capital, Ani, was known as the "City of 1001 Churches." Coloring this region solid green in 1000 AD is an error.
In AD 1400: While the Armenian highlands were politically conquered by various Islamic empires (such as the Timurids), the vast majority of the population remained deeply rooted in the Armenian Apostolic Church. Because the map claims to show the "spread and influence" of religion, completely erasing the massive, uninterrupted presence of Christianity in the Caucasus misrepresents the region's history.
Correction: The maps for both AD 1000 and AD 1400 should show Christian presence (pink) in the Caucasus region to reflect the Kingdom of Armenia and the enduring Armenian Christian population.
3. Crimean Tatar History and Islam (AD 1400)
What the map shows: On the AD 1400 map, the region north of the Black Sea (including the Crimean Peninsula) is shown either as Christian (pink) or uncolored. It lacks the green coloring of Islam.
The correct history: By AD 1400, the Eurasian steppes and Crimea were largely controlled by the Golden Horde, a powerful medieval empire. In 1313 AD, its ruler, Özbeg Khan, adopted Islam as the official state religion. Over the 14th century, Islam became deeply established among the Turkic peoples of the region, who would soon after form the Crimean Khanate (established around 1441).
Correction: The map for AD 1400 should show the green coloring of Islam extending into the Crimean Peninsula and the northern shores of the Black Sea, reflecting the firm establishment of the religion among the ancestors of the Crimean Tatars.
Summary of What Should Be Displayed
To meet scholarly standards, historical maps of this scale must account for major state conversions and deeply entrenched regional faiths, even if they simplify borders.
For AD 1000: The map must show Christianity extending into Eastern Europe (Kyivan Rus') to reflect the 988 AD conversion. It must also show a Christian pocket in the Caucasus to reflect the independent Bagratid Kingdom of Armenia.
For AD 1400: The map must show Islam extending into the northern Black Sea/Crimea region to reflect the official religion of the Golden Horde. It should also ideally indicate that Christianity survived heavily in the Caucasus (Armenia and Georgia) despite political shifts.
Please see the translation (AI Chat GPT) of the above in Armenian, translation of the petition into Ukrainian is here (Переклад українською) https://www.change.org/p/armenian-crimean-tatar-georgian-and-ukrainian-history-display-at-ashmolean-museum/u/34389756
Ստորև ներկայացնում եմ ձեր տրամադրած տեքստի հայերեն թարգմանությունը (պահպանելով կառուցվածքը և իմաստը). Հղումները չեմ կրկնում տեքստի մեջ (որպեսզի չկոտրվի ձևաչափը)․ դրանք ամբողջությամբ բերված են վերջում՝ առանձին բաժնում։
Հարգանքով խնդրում ենք, որ Ashmolean Museum-ը իր այցելուներին ներկայացնի այնպիսի պատմություն, որը արժանի է մշակույթի և գիտելիքի հանրային հաստատության նկատմամբ տրված վստահությանը։
Հարգանքով խնդրում ենք, որ Ashmolean Museum-ում տեղադրված մեծածավալ ֆիզիկական ցուցադրությունը մ.թ. 1000 և 1400 թվականների համար ճիշտ կերպով ներկայացնի հայկական, ղրիմաթաթարական և ուկրաինական պատմությունը։
Հարգանքով խնդրում ենք, որ նման ցուցադրությունը քրիստոնեության և իսլամի իրական պատմությունը ներկայացնի ժողովուրդների պատմության միջով, ցույց տա դրանց խաղաղ համակեցությունը և բավարարի Թանգարանների էթիկայի կանոնագրքի (Museum Code of Ethics) հիմնական պահանջներին՝ «ապահովել հանրային հասանելիություն հավաքածուներին և ապահովել դրանց հետ իմաստալից ներգրավվածություն» (տես հղումը ստորև)։
Քննարկվող ֆիզիկական ցուցադրությունը եզակի է իր չափերով, տեսանելիությամբ և հասանելիությամբ։ Հետևաբար խիստ կարևոր է, որ նման ցուցադրությունում արտացոլված տեղեկատվությունը ճիշտ լինի։
Քարտեզում պետք է ներկայացվի այնպիսի ճիշտ տեղեկատվություն, որի մասին կարելի է տեղեկանալ՝ օգտագործելով Gemini Deep Think-ի վերլուծությունը (տես հղումը ստորև)։
Քննարկվող ցուցադրության մասին հրապարակում/նյութ կա նաև այստեղ (տես հղումը ստորև)։
Gemini-ի վերլուծության խմբագրված հատվածը ներկայացված է ստորև և կարելի է ստուգել վերոնշյալ Gemini հղմամբ։
Պատմական փաստերի հիման վրա թանգարանին ներկայացված նշումը/գրառումը իր հիմնավորումներով ճիշտ է։
...
Ստորև ներկայացվում է բացատրություն, թե ինչու է այցելողի նշումը/գրառումը ճիշտ, այնուհետև՝ այն ճիշտ պատմական բովանդակությունը, որը պետք է արտացոլվի։
Ուկրաինական պատմությունը և քրիստոնեությունը (մ.թ. 1000 թ.) Ինչ է ցույց տալիս քարտեզը. Մ.թ. 1000 թվականի քարտեզում Սև ծովից հյուսիս ընկած տարածքը (ներկայիս Ուկրաինա) թողնված է չներկված՝ ենթադրելով, թե չորս հիմնական կրոններից որևէ մեկը այնտեղ զգալի ներկայություն կամ ազդեցություն չի ունեցել։
Պատմականորեն ճիշտ պատկերը. Սա պատմականորեն սխալ է։ Մ.թ. 988 թվականին Վլադիմիր Մեծը՝ Կիևյան Ռուսի իշխանը (մեծ միջնադարյան պետություն, որի մշակութային և քաղաքական կենտրոնը գտնվում էր ներկայիս Կիևում՝ Ուկրաինայում), պաշտոնապես ընդունեց ուղղափառ քրիստոնեությունը որպես պետական կրոն։ Մ.թ. 1000 թվականի դրությամբ քրիստոնեությունը արագորեն տարածվում էր տարածաշրջանում՝ ակտիվորեն փոխարինելով տեղական հեթանոսական հավատալիքները և հիմնովին ձևավորելով տարածաշրջանի մշակույթը, օրենքները և ճարտարապետությունը։
Ուղղում. Մ.թ. 1000 թվականի քարտեզում պետք է քրիստոնեության (վարդագույն) գունավորմամբ տարածումը Սև ծովից հյուսիս ցույց տրվի՝ խորանալով ներկայիս Ուկրաինայի տարածքի և Ռուսաստանի արևմտյան մասերի մեջ։
Հայկական պատմությունը և քրիստոնեությունը (մ.թ. 1000 և 1400 թթ.) Ինչ են ցույց տալիս քարտեզները. Ե՛վ մ.թ. 1000, և՛ մ.թ. 1400 թվականների քարտեզներում Կովկասի տարածաշրջանը (Սև և Կասպից ծովերի միջև) ամբողջությամբ ներկայացված է որպես միասնական կանաչ զանգված՝ նշելով բացառապես իսլամական ներկայություն։
Պատմականորեն ճիշտ պատկերը. Հայաստանը աշխարհում առաջին պետությունն էր, որը քրիստոնեությունը ընդունեց որպես պետական կրոն՝ մ.թ. 301 թվականին։
Մ.թ. 1000 թվականին. Հայաստանը իսլամական իշխանության ներքո չէր։ Այն կառավարվում էր Բագրատունիների կողմից՝ բարգավաճող, անկախ քրիստոնեական թագավորություն։ Նրա մայրաքաղաքը՝ Անին, հայտնի էր որպես «1001 եկեղեցիների քաղաք»։ Այս տարածաշրջանը մ.թ. 1000 թվականին ամբողջությամբ կանաչ ներկելը սխալ է։
Մ.թ. 1400 թվականին. Թեև հայկական բարձրավանդակները քաղաքականորեն նվաճվել էին տարբեր իսլամական կայսրությունների կողմից (օրինակ՝ Թիմուրիդների), բնակչության մեծ մասը շարունակում էր խորապես կապված մնալ Հայ Առաքելական Եկեղեցու հետ։ Քանի որ քարտեզը հայտարարում է, թե ցույց է տալիս կրոնի «տարածումն ու ազդեցությունը», Կովկասում քրիստոնեության մեծածավալ և անընդհատ ներկայության լիարժեք ջնջումը խեղաթյուրում է տարածաշրջանի պատմությունը։
Ուղղում. Ե՛վ մ.թ. 1000, և՛ մ.թ. 1400 թվականների քարտեզներում Կովկասի տարածաշրջանում պետք է երևա քրիստոնեության (վարդագույն) ներկայություն՝ արտացոլելու Հայաստանի թագավորությունը և հայկական քրիստոնյա բնակչության շարունակական ներկայությունը։
Ղրիմաթաթարական պատմությունը և իսլամը (մ.թ. 1400 թ.) Ինչ է ցույց տալիս քարտեզը. Մ.թ. 1400 թվականի քարտեզում Սև ծովից հյուսիս ընկած տարածքը (ներառյալ Ղրիմի թերակղզին) ներկայացված է կամ որպես քրիստոնեական (վարդագույն), կամ որպես չներկված։ Այն չունի իսլամի կանաչ գունավորումը։
Պատմականորեն ճիշտ պատկերը. Մ.թ. 1400 թվականին Եվրասիայի տափաստաններն ու Ղրիմը մեծ մասամբ վերահսկվում էին Ոսկե հորդայի կողմից՝ հզոր միջնադարյան կայսրություն։ Մ.թ. 1313 թվականին դրա իշխանը՝ Օզբեկ խանը, իսլամն ընդունեց որպես պաշտոնական պետական կրոն։ 14-րդ դարում իսլամը խորապես հաստատվեց տարածաշրջանի թյուրք ժողովուրդների շրջանում, որոնք դրանից հետո շուտով կազմավորեցին Ղրիմի խանությունը (հիմնադրված մոտ մ.թ. 1441 թվականին)։
Ուղղում. Մ.թ. 1400 թվականի քարտեզում պետք է իսլամի (կանաչ) գունավորումը տարածվի դեպի Ղրիմի թերակղզի և Սև ծովի հյուսիսային ափեր՝ արտացոլելով կրոնի կայուն հաստատումը Ղրիմաթաթարների նախնիների շրջանում։
Ամփոփում՝ ինչ պետք է ցուցադրվի Գիտական չափանիշներին համապատասխանելու համար այս մասշտաբի պատմական քարտեզները պետք է հաշվի առնեն խոշոր պետական դարձի դեպքերը և տարածաշրջանային խորապես արմատացած հավատքները՝ նույնիսկ եթե սահմանները պարզեցված են։
Մ.թ. 1000 թվականի համար. քարտեզը պարտադիր պետք է ցույց տա քրիստոնեության տարածումը դեպի Արևելյան Եվրոպա (Կիևյան Ռուս)՝ արտացոլելով մ.թ. 988 թվականի դարձը։ Այն նաև պետք է ցույց տա քրիստոնեական «գրպան» Կովկասում՝ արտացոլելով Բագրատունիների անկախ Հայաստանի թագավորությունը։
Մ.թ. 1400 թվականի համար. քարտեզը պարտադիր պետք է ցույց տա իսլամի տարածումը դեպի Սև ծովի հյուսիսային ափ/Ղրիմ տարածաշրջան՝ արտացոլելով Ոսկե հորդայի պաշտոնական կրոնը։ Այն նաև ցանկալի է, որ ցույց տա՝ քրիստոնեությունը նշանակալիորեն պահպանվել է Կովկասում (Հայաստան և Վրաստան)՝ քաղաքական փոփոխություններին զուգահեռ։
Original links from the provided text:
Museums Association ethical principles:
https://www.museumsassociation.org/campaigns/ethics/code-of-ethics/ethical-principles/
Gemini link:
https://gemini.google.com/app/c3320c352a740804
X post link:
https://x.com/nadaaqui12345/status/2017288051005726856

57
The Decision Makers
Supporter Voices
Share this petition
Petition created on March 9, 2026