ขอบคุณทุกท่านผู้กรุณาให้กำลังใจ และเพื่อบันทึกเหตุการณ์ครั้งนี้ไว้ ผมขอลำดับเหตุการณ์ให้เพื่อนธรณ์ทราบ

#ที่มา

• พ.ศ.2558

ผมเป็นสปช. เริ่มแคมเปญรณรงค์ผลักดันสัตว์ 4 ชนิดให้เป็นสัตว์สงวน (วาฬบรูด้า วาฬโอมูระ ปลาฉลามวาฬ และเต่ามะเฟือง) โดยร่วมกับหลายท่าน โดยเฉพาะท่านปลัดเกษมสันต์ ผู้กรุณาสนับสนุนเต็มที่

นำเสนอแนวคิดต่อท่านรมต.กระทรวงทรัพยากรฯ ในสมัยนั้น ท่านพลเอกดาวพงษ์ ให้ความสำคัญ และยินดีช่วยผลักดันต่อ (ปัจจุบันท่านเป็นองคมนตรี)

• พ.ศ.2559

เริ่มแคมเปญรณรงค์อย่างจริงจัง ระดมรายชื่อจนได้มากกว่า 50,000 คนภายในช่วงเวลาสั้นๆ

นำเสนอต่อท่านรัฐมนตรี ท่านพลเอกสุรศักดิ์ กรุณาให้ความสนับสนุนอย่างต่อเนื่อง

คณะทำงานของกรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง กรมประมง ฯลฯ เริ่มพิจารณาเรื่อง สัตว์สงวน 4 ชนิด สัตว์คุ้มครอง 12 ชนิด

คณะฯ นำเรื่องเสนอต่อคณะกรรมการสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่าแห่งชาติ โดยมีท่านรมต.กระทรวงทรัพยากรฯ เป็นประธาน

คณะกรรมการฯ ลงมติเห็นด้วย

ผมทำเสื้อวาฬบรูด้า โดยท่านเนาวรัตน์ พงษ์ไพบูลย์ กรุณาแต่งกลอน “วาฬแห่งสยาม” ให้เป็นกรณีพิเศษ ช่วยกับเพื่อนๆ จัดประชุมวาฬบรูด้า โดยมีท่านรมต.กระทรวงท่องเที่ยวมาเป็นประธาน

ช่วยกับเพื่อนๆ จัดนิทรรศการวาฬแห่งสยาม ที่สยามสแควร์ ยังมีเพื่อนๆ ช่วยกันจัดงานอีกหลายต่อหลายแห่ง

สภาปฏิรูปประเทศ ลงมติสนับสนุนวาฬ ด้วยมติเอกฉันท์ มากกว่า 200 เสียง โดยไม่มีเสียงคัดค้านแม้แต่เสียงเดียว ถือเป็นครั้งแรกของสภาปฏิรูป

กระทรวงทรัพยากรฯ นำเสนอต่อที่ประชุมคณะรัฐมนตรี

ที่ประชุมคณะรัฐมนตรี มีมติอนุมัติหลักการ พรฎ.กำหนดสัตว์ป่าบางชนิดให้เป็นสัตว์สงวน ในวันที่ 21 มิถุนายน พ.ศ.2559

ผมเริ่มเขียนหนังสือ “วาฬบรูด้า” เพื่อเตรียมฉลองความสำเร็จในครั้งนี้

• พ.ศ.2559-2561

สำนักกฤษฎีกาฯ ดำเนินการเพื่อประกาศเป็นกฎหมาย

• พ.ศ.2561

เดือนกันยา สัตว์ทะเล 12 ชนิด ได้รับประกาศเป็นสัตว์คุ้มครอง โดยมีกำหนดให้แจ้งครอบครองถึงวันที่ 29 พฤศจิกายน

เดือนตุลาคม คณะกรรมการสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า ได้รับแจ้งจากสำนักกฤษฎีกา ว่าไม่สามารถประกาศสัตว์สงวนทั้ง 4 ชนิดได้ เนื่องจากกฎหมายไม่เปิดช่องให้สามารถแจ้งครอบครอง

#อธิบาย

เมื่อจะประกาศคุ้มครองสัตว์สักชนิดตามกฎหมาย ต้องมีประกาศให้แจ้งครอบครอง (มีชีวิต ซาก ฯลฯ) โดยให้มาแจ้งภายใน 60 วัน

การประกาศสัตว์ทะเลคุ้มครอง 12 ชนิดก็เป็นเช่นนั้น

อย่างไรก็ตาม สิ่งที่ไม่มีใครทราบเลย ทั้งที่ผ่านขั้นตอนตามกระบวนการที่ถูกต้องทั้งหมด คือ กฎหมายสัตว์สงวน ไม่ได้เปิดช่องทางดังกล่าวไว้

พรบ.สงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า ในปี 2535 ระบุให้มีการแจ้งครอบครองภายใน 60 วัน หลังจากพรบ.ประกาศ

หมายความว่าระยะเวลา 60 วันดังกล่าว จบไปแล้วตั้งแต่ 26 ปีก่อน

และไม่ได้เปิดช่องทางให้ประกาศครอบครองอีกครั้ง

หมายความว่า ไม่ใช่เฉพาะสัตว์ทั้งสี่ชนิด แต่จะเป็นสัตว์ใดก็ตาม หากจะขึ้นบัญชีเป็นสัตว์สงวน ก็ไม่สามารถทำได้

นั่นคือความหมายของถ้อยคำที่ผมใช้ “กฎหมายปัจจุบันอนุญาตให้มีสัตว์สงวนแค่ 15 ชนิด”

เพราะจะยังไงก็ตาม ตราบใดที่กม.ฉบับนี้ยังอยู่ เราไม่สามารถมีสัตว์สงวนชนิดที่ 16 ได้

และนั่นคือเหตุผลว่าทำไมแม้แต่ท่านอธิบดีกรมทรัพยากรทางทะเลฯ ยังกรุณาฝากข่าวมาปลอบใจผม เพราะแม้แต่ท่านเอง กรมทะล กรมอุทยาน สัตว์ป่า และพันธุ์พืช กรมประมง ฯลฯ

แม้แต่ท่านปลัดกระทรวง ท่านรัฐมนตรี ตลอดจนท่านนายกฯและคณะรัฐมนตรี ที่กรุณาอนุมัติในหลักการตั้งแต่ปี 2559

ไม่มีใครทราบเลยว่า ตอนจบจะเป็นเช่นนี้ กฎหมายจะไม่เปิดช่องให้ประกาศสัตว์สงวนชนิดใหม่

เพราะทุกคนต่างเข้าใจว่า กฎหมายสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า ย่อมต้องมีเจตนารมณ์อนุรักษ์สัตว์ และถือเป็นพรบ.เดียวของประเทศไทย ที่จะดูแลสัตว์ป่าสัตว์ทะเลหายากอย่างชัดเจนที่สุด

#คำขอบคุณ

เมื่อตอนจบมาถึงกำแพงตันเช่นนี้ ทั้งที่ทุกอย่างถูกต้องตามขั้นตอน จะมากกว่าขั้นตอนปรกติด้วยซ้ำ

จึงได้แต่ขอบคุณทุกท่านที่กรุณาในเรื่องนี้มาตลอด ไม่รู้กี่หมื่นต่อกี่หมื่นคน

ขอบคุณพี่น้องสื่อมวลชน ที่กรุณานำเสนอข่าวเรื่องนี้มาอย่างต่อเนื่อง ไม่รู้กี่สิบช่องทีวี หนังสือพิมพ์ เว็บไซต์ นิตยสาร ฯลฯ

จนสัตว์ทั้งสี่กลายเป็น “ว่าที่สัตว์สงวน” จนแทบจะลงไปอยู่ในบทเรียนอยู่แล้ว

#อนาคต

ทราบว่าร่างพรบ.สงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า พ.ศ.... กำลังอยู่ในระหว่างการพิจารณาของคณะกฤษฎีกาฯ

หวังเป็นอย่างยิ่งว่า ทุกท่านจะให้ความกรุณา เพื่อประโยชน์สุขที่จะเกิดกับสัตว์ทั้งสี่ เพื่อเปิดช่องให้ประเทศไทยมีสัตว์สงวนเพิ่มเติม ท่ามกลางสถานการณ์ที่มีความจำเป็นอย่างยิ่ง และเพื่อเป้าหมายในการทำงานของนักอนุรักษ์และคนรักธรรมชาติ จะได้สามารถขยับตัวได้ต่อไป

#จากใจ

ยอมรับว่าเหนื่อยมากตลอดหลายปีที่ผ่านมา และเชื่อเสมอว่าเราทำถูกต้องตามขั้นตอนทุกอย่าง และทำเพิ่มตามที่คิดว่าจะเป็นประโยชน์ ยอมรับว่าเสียใจ ไม่ใช่แค่ตัวเอง แต่เป็นเพราะทราบว่าแทบทุกคนหวังไว้มาก โดยเฉพาะน้องๆ เด็กทั้งหลายทั้งมวล ที่รักวาฬบรูด้า ชอบฉลามวาฬ และเป็นห่วงเต่ามะเฟือง

ผู้คนเหล่านั้นคงเสียใจแน่นอน ความเสียใจของทุกคน ย่อมส่งผลต่อความเสียใจของผม

#บนทางเดิน

ในการผลักดันครั้งนี้ เราประสบความสำเร็จที่สำคัญ 3 เรื่อง

• เรื่องแรก เราได้สัตว์ทะเลคุ้มครอง 12 ชนิด ที่ประกาศเป็นกฎหมายแล้ว เช่น แมนต้า โรนิน ฯลฯ
• เรื่องที่สอง เราได้ทราบช่องโหว่สำคัญของพรบ.สงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า หากไม่ได้รับการแก้ไข มันก็กลายเป็นกฎหมายคุ้มครองสัตว์ป่าสัตว์ทะเลที่ไม่มีหัวใจของการคุ้มครอง
• เรื่องสุดท้าย เราได้ความรักทะเลอีกมากมายมหาศาล โดยเฉพาะจากน้องๆ ผู้จะเติบโตมาดูแลทะเลไทยต่อไป

ทั้งหมดนี้ เราจะไม่ได้อะไรเลย หากเราไม่กล้าก้าวเดินในพ.ศ.2558

จึงขอบอกไว้ แม้จะเสียใจ ที่ตอนจบของทางเดินเป็นเช่นนี้ แต่ไม่เคยเสียใจที่ก้าวเดินในวันนั้น

ต่อให้เดินมาจนถึงกำแพงตัน ก็จะเอามือทุบกำแพง เพื่อบอกให้คนอื่นทราบ เรามาช่วยทลายกำแพงนี้เถิด

กำแพงที่ขัดขวางการอนุรักษ์สัตว์ป่าสัตว์ทะเลของประเทศไทย

กำแพงที่มองไม่เห็น แต่ตั้งอยู่ตรงนี้มา 26 ปี (นับแต่พรบ.2535)

หากเป็นไปได้...ก็แค่หากนะ

กำแพงถูกทลาย...

นี่คือการเดินทางครั้งยิ่งใหญ่ที่สุดครั้งหนึ่งของคนรักทะเลรักสัตว์ป่าไทย บนเส้นทางที่เคยมืดมิด บนเส้นทางที่ไม่เคยมีใครกล้าเดิน

คนกลุ่มหนึ่งเดินไปจนสุดทาง เจอกำแพง และพวกเขาพวกเธอกำลังเอามือทุบกำแพง...