Τι λένε η Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού, η Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης και η GREVIO
Επειδή η συζήτηση για τη συνεπιμέλεια και την «γονεϊκή αποξένωση» δεν μπορεί να βασίζεται σε συνθήματα, παραθέτουμε συγκεκριμένα σημεία από τη Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού, τη Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης και την Έκθεση της GREVIO για την Ελλάδα (2023). Τα κείμενα μιλούν από μόνα τους.
Σημαντικά σημεία:
1) Το Άρθρο 9 από τη Διεθνή Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού αναφέρει ρητώς:
- στην παράγραφο 1: Τα Συμβαλλόμενα Κράτη μεριμνούν ώστε το παιδί να μην αποχωρίζεται από τους γονείς του, παρά τη θέλησή τους, εκτός εάν οι αρμόδιες αρχές αποφασίσουν, με την επιφύλαξη δικαστικής αναθεώρησης και σύμφωνα με τους εφαρμοζόμενους νόμους και διαδικασίες, ότι ο χωρισμός αυτός είναι αναγκαίος για το συμφέρον του παιδιού.
- στην παράγραφο 3: Τα Συμβαλλόμενα Κράτη σέβονται το δικαίωμα του παιδιού που ζει χωριστά από τους δύο γονείς του ή από τον έναν από αυτούς να διατηρεί κανονικά προσωπικές σχέσεις και να έχει άμεση επαφή με τους δύο γονείς του, εκτός εάν αυτό είναι αντίθετο με το συμφέρον του παιδιού.
2)Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης:
-σελ. 2: Αναγνωρίζοντας ότι τα παιδιά αποτελούν θύματα ενδοοικογενειακής βίας, συμπεριλαμβανομένης της περίπτωσης να αποτελούν αυτόπτες μάρτυρες βίας στην οικογένεια.
- Άρθρο 26: Τα Μέρη θα λαμβάνουν όλα τα αναγκαία νομοθετικά ή άλλα μέτρα προκειμένου να διασφαλιστεί ότι κατά την παροχή προστασίας και υποστηρικτικών υπηρεσιών στα θύματα, θα λαμβάνονται δεόντως υπόψη τα δικαιώματα και οι ανάγκες των παιδιών-μαρτύρων αναφορικά με όλες τις μορφές βίας
- Άρθρο 31: Τα Μέρη θα λαμβάνουν όλα τα αναγκαία νομοθετικά ή άλλα μέτρα προκειμένου να διασφαλιστεί ότι κατά τον καθορισμό της επιμέλειας και των δικαιωμάτων επίσκεψης των παιδιών, θα λαμβάνονται υπόψη τα κρούσματα βίας
3) Έκθεση της GREVIO (2023):
Ενδεικτικά σημεία:
- σελ.41:
α/α 160: Έρευνες έχουν δείξει ότι τα παιδιά που γίνονται μάρτυρες επίθεσης του ενός γονέα κατά του άλλου εντός της οικίας συχνά αναπτύσσουν συναισθηματικά προβλήματα και διαταραχές στη γνωστική λειτουργία
α/α 161: τα άτομα που κακοποιούν τους συζύγους ή τους συντρόφους τους συχνά στρέφονται και κατά των παιδιών.
- σελ 42:
α/α 164: Η GREVIO ενημερώθηκε ότι, μετά την ψήφιση του Νόμου 4800/2021, μια γυναίκα θύμα βίας που διαμένει σε ξενώνα απαιτείται να έχει την άδεια του άλλου γονέα προκειμένου τα παιδιά που διαμένουν μαζί της στον ξενώνα να έχουν πρόσβαση σε υπηρεσίες ιατρικής ή ψυχολογικής υποστήριξης.... η GREVIO εκφράζει τη βαθιά της ανησυχία για την εισαγωγή τέτοιων απαιτήσεων, οι οποίες ενδέχεται να περιορίσουν τις δυνατότητες των παιδιών που έχουν εκτεθεί σε ενδοοικογενειακή βία να λάβουν έγκαιρη ψυχολογική και άλλη υποστήριξη.
-σελ. 46:
α/α 189: (ο Νόμος 4800/2021) δεν περιλαμβάνει καμία αναφορά στη δυνατότητα του δικαστηρίου να προσδιορίζει το βέλτιστο συμφέρον του παιδιού κατά περίπτωση, ούτε προβλέπεται ρητά η δυνατότητα τέτοιου προσδιορισμού λαμβάνοντας υπόψη την ασφάλεια της μητέρας ή/και περιστατικά ενδοοικογενειακής βίας.
-σελ. 47-48:
α/α 194: οι ισχυρισμοί των θυμάτων για κακοποίηση από τους συντρόφους τους έχουν απορριφθεί για αμφίβολους λόγους όπως
το «σύνδρομο γονικής αποξένωσης»
α/α 195: Η GREVIO θεωρεί ιδιαίτερα ανησυχητικό το γεγονός ότι οι ελληνικές αρχές ενδέχεται να νομιμοποιήσουν την αμφίβολη
έννοια της «γονικής αποξένωσης» ως μορφή ενδοοικογενειακής βίας....Ενδέχεται επίσης να παρεμποδίσει το καθήκον των δικαστών να εντοπίζουν περιστατικά ενδοοικογενειακής βίας
α/α 196: Το άρθρο 1532 περιλαμβάνει επίσης τη «διατάραξη της συναισθηματικής σχέσης του παιδιού με τον άλλο γονέα» ως λόγο αφαίρεσης της γονικής μέριμνας, συμπεριλαμβανομένης της περίπτωσης του γονέα που δεν ασκεί βία. Η GREVIO επισημαίνει ότι η γενικόλογη διατύπωση των ισχυουσών νομικών διατάξεων και η απουσία ρητής αναφοράς σε καταστάσεις ενδοοικογενειακής βίας δημιουργούν πρόσφορο έδαφος για προβληματικές δικαστικές πρακτικές που βασίζονται στη χρήση του «συνδρόμου γονικής αποξένωσης».
α/α 197: Η GREVIO εκτιμά ότι η υποστήριξη της χρήσης της έννοιας της «γονικής αποξένωσης» και συναφών εννοιών εγκυμονεί τον κίνδυνο να παραμείνει μη ανιχνεύσιμη ή/και να αμφισβητηθεί η βία κατά των γυναικών και των παιδιών τους.