Με την εφαρμογή του Νόμου 4800/2021 (γνωστού και ως «νόμος Τσιάρα») για την υποχρεωτική συνεπιμέλεια, βρισκόμαστε αντιμέτωποι με μια εφιαλτική πραγματικότητα. Χειριστικοί και κακοποιητικοί άντρες χρησιμοποιούν πλέον το ίδιο το παιδί ως εργαλείο εκδίκησης, εκβιασμού και απόλυτου ελέγχου της μητέρας, αδιαφορώντας πλήρως για την ψυχική του υγεία.
Το πιο επικίνδυνο όπλο στα χέρια των θυτών σήμερα είναι ο διαρκής ψυχολογικός πόλεμος: «Θα σε βγάλω ακατάλληλη στα δικαστήρια και θα σου πάρω το παιδί».                                                                                                                                                                                                                                                                                                           Όταν υπάρχει ενδοοικογενειακή βία, ο γονέας που έχει υποστεί κακοποίηση μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπος με έναν νέο και ιδιαίτερα επιβαρυντικό κύκλο ελέγχου: δικαστικές αντιπαραθέσεις, οικονομική εξάντληση, συνεχείς διαδικασίες και την απειλή ότι η προσπάθεια προστασίας του ίδιου ή του παιδιού θα χρησιμοποιηθεί εναντίον του ως δήθεν «γονεϊκή αποξένωση». Την ίδια στιγμή, το παιδί μπορεί να βρεθεί στο επίκεντρο μιας παρατεταμένης γονεϊκής σύγκρουσης, ενώ η αξιολόγηση του κινδύνου δεν μπορεί πάντοτε να περιμένει την τελεσίδικη ολοκλήρωση μιας ποινικής διαδικασίας.
Σε περιπτώσεις όπου υπάρχει ιστορικό κακοποιητικής ή ελεγκτικής συμπεριφοράς, η συνεπιμέλεια και η διευρυμένη επικοινωνία μπορούν να αποτελέσουν πεδίο συνέχισης της σύγκρουσης και του ελέγχου. Για τον λόγο αυτό, η ύπαρξη ενδείξεων ενδοοικογενειακής βίας πρέπει να αποτελεί ουσιώδη παράγοντα στην αξιολόγηση της επιμέλειας, της επικοινωνίας και του βέλτιστου συμφέροντος του παιδιού.
Δεν αρκεί η αντίληψη ότι «η βία αφορά τη σχέση των ενηλίκων».
Το παιδί βρίσκεται μέσα στο οικογενειακό περιβάλλον στο οποίο ασκείται η βία και η ασφάλεια και η ψυχική του ευημερία πρέπει να αποτελούν πρωταρχικό κριτήριο κάθε απόφασης.
Η προστασία του θύματος δεν είναι αντίθετη προς το συμφέρον του παιδιού. Σε περιπτώσεις βίας, αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της προστασίας του.

Αυτό το ψήφισμα είναι η φωνή μας. Είναι η φωνή των παιδιών μας που δεν μπορούν να μιλήσουν.
Πρέπει να σταματήσει άμεσα η λανθασμένη και επικίνδυνη αντίληψη: «Είναι βίαιος προς τη μητέρα, αλλά είναι καλός πατέρας». Δεν ισχύει. Η βία που ξεκινάει από τη μητέρα, αργά ή γρήγορα, θα τραυματίσει ανεπανόρθωτα και το παιδί.

Τι ζητάμε άμεσα από την Πολιτεία και το Υπουργείο Δικαιοσύνης:

1.     Ρητή εξαίρεση από οριζόντιες ρυθμίσεις συνεπιμέλειας  σε περιπτώσεις ενδοοικογενειακής βίας

Ζητάμε να διασφαλιστεί νομοθετικά ότι όταν υπάρχουν σοβαρές και τεκμηριωμένες ενδείξεις ενδοοικογενειακής βίας, η επιμέλεια δεν θα ρυθμίζεται με αυτοματισμούς ή με οριζόντια κριτήρια.
Η βία κατά ενός γονέα δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως γεγονός άσχετο με την αξιολόγηση της γονικής επάρκειας και του βέλτιστου συμφέροντος του παιδιού.
Ζητάμε η εφαρμογή του οικογενειακού δικαίου να είναι πλήρως συμβατή με τις υποχρεώσεις της χώρας για την πρόληψη και αντιμετώπιση της ενδοοικογενειακής βίας και την προστασία των θυμάτων και των παιδιών.

2.    Άμεση δικαστική αξιολόγηση της γονικής μέριμνας και της επικοινωνίας όταν κινείται ποινική διαδικασία για ενδοοικογενειακή βία

Η ποινική διαδικασία μπορεί να διαρκεί σημαντικό χρονικό διάστημα.
Το παιδί, όμως, δεν μπορεί να περιμένει χρόνια μέχρι να ολοκληρωθεί μια ποινική υπόθεση προκειμένου να αξιολογηθεί αν υπάρχει κίνδυνος.

Ζητάμε:

• άμεση και κατά προτεραιότητα δικαστική αξιολόγηση της γονικής μέριμνας και της επικοινωνίας όταν ασκείται ποινική δίωξη για σοβαρά περιστατικά ενδοοικογενειακής βίας
  
• δυνατότητα λήψης προσωρινών προστατευτικών μέτρων,
• δυνατότητα περιορισμού ή αναστολής της επικοινωνίας όπου προκύπτει κίνδυνος, και, όπου κρίνεται ότι η επικοινωνία μπορεί να πραγματοποιείται με ασφάλεια, δυνατότητα πραγματοποίησής της σε κατάλληλα εποπτευόμενο περιβάλλον.

• Το τεκμήριο αθωότητας πρέπει να γίνεται σεβαστό. Δεν μπορεί όμως να μετατρέπεται σε τεκμήριο ασφάλειας του παιδιού.
   
  Η προστασία ενός παιδιού απαιτεί αξιολόγηση κινδύνου με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία και όχι αναμονή μέχρι την τελεσίδικη ποινική κρίση.

3.     Ειδική και ταχεία δικαστική διαδικασία για υποθέσεις όπου συνυπάρχουν ενδοοικογενειακή βία και οικογενειακές διαφορές

Ζητάμε τη δημιουργία εξειδικευμένων διαδικασιών ή ειδικών δικαστικών τμημάτων για υποθέσεις στις οποίες συνυπάρχουν:

• ενδοοικογενειακή βία,
• ζητήματα γονικής μέριμνας,
• ζητήματα επιμέλειας,
• επικοινωνία με ανήλικο,
• και ισχυρισμοί ή ενδείξεις κακοποιητικής συμπεριφοράς.

Ζητάμε επίσης:

• προτεραιότητα στον προσδιορισμό των σχετικών υποθέσεων,
• περιορισμό των αδικαιολόγητων αναβολών,
• αποτελεσματικό συντονισμό μεταξύ ποινικής και οικογενειακής δικαιοσύνης,
• και διαδικασίες που αποτρέπουν την πολυετή παράταση μιας κατάστασης αβεβαιότητας για το παιδί και το θύμα.

Η καθυστέρηση της δικαιοσύνης σε υποθέσεις όπου τίθεται ζήτημα ασφάλειας δεν είναι ουδέτερη.
Η καθυστέρηση μπορεί από μόνη της να παρατείνει την έκθεση ενός παιδιού και ενός θύματος σε μια επικίνδυνη κατάσταση.

4.     Δωρεάν, ανεξάρτητη και εξειδικευμένη αξιολόγηση του παιδιού

Ζητάμε τη δημιουργία δημόσιου μηχανισμού ανεξάρτητης παιδοψυχολογικής και, όπου απαιτείται, παιδοψυχιατρικής αξιολόγησης για υποθέσεις υψηλής γονεϊκής σύγκρουσης και ενδοοικογενειακής βίας.

Η αξιολόγηση πρέπει:

• να πραγματοποιείται από κατάλληλα εξειδικευμένους επαγγελματίες,
• να είναι ανεξάρτητη από τους δύο γονείς,
• να μην εξαρτάται από την οικονομική δυνατότητα μιας οικογένειας,
• να λαμβάνει υπόψη το αναπτυξιακό στάδιο και τις ανάγκες του παιδιού,
• και να εξετάζει το συνολικό οικογενειακό περιβάλλον και όχι αποσπασματικά τη συμπεριφορά του παιδιού.
  
  

  Δεν ζητάμε «διάγνωση» του ενός ή του άλλου γονέα.  Ζητάμε επιστημονική αξιολόγηση της πραγματικής κατάστασης του παιδιού και των παραγόντων που ενδέχεται να επηρεάζουν την ασφάλεια και την ψυχική του υγεία.

5.    Υποχρεωτική εξειδίκευση δικαστών, εισαγγελέων και κοινωνικών λειτουργών

Ζητάμε συστηματική και υποχρεωτική εκπαίδευση των επαγγελματιών που χειρίζονται υποθέσεις οικογενειακού δικαίου και ενδοοικογενειακής βίας.

Η εκπαίδευση πρέπει να περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων:

• δυναμικές ενδοοικογενειακής βίας,
• εξαναγκαστικό έλεγχο,
• ψυχολογική και οικονομική κακοποίηση,
• επιπτώσεις της βίας στα παιδιά,
• συμπεριφορές εκφοβισμού και χειραγώγησης,
• τραύμα,
• ιδιαίτερες δυσκολίες που αντιμετωπίζουν τα θύματα όταν καταγγέλλουν βία, και τον τρόπο με τον οποίο η κακοποίηση μπορεί να συνεχίζεται μετά τη διάλυση μιας σχέσης μέσω δικαστικών και γονεϊκών διαδικασιών.

Ο στόχος είναι να μπορούν να αναγνωρίζουν μοτίβα συμπεριφοράς και παράγοντες κινδύνου που είναι κρίσιμοι για την προστασία του παιδιού και του θύματος.

6.   Σύσταση ανεξάρτητου δημόσιου σώματος εξειδικευμένων ψυχολόγων και παιδοψυχολόγων

Ζητάμε τη δημιουργία θεσμικού μηχανισμού ανεξάρτητων δημόσιων ειδικών, με εξειδίκευση στην παιδοψυχολογία, την παιδοψυχιατρική και τη δυναμική της ενδοοικογενειακής βίας.
Οι ειδικοί αυτοί θα μπορούν να συνδράμουν τα δικαστήρια στην αξιολόγηση σύνθετων υποθέσεων, χωρίς να λειτουργούν ως «σύμβουλοι» του ενός ή του άλλου γονέα.
Ο ρόλος τους πρέπει να είναι επιστημονικός και ανεξάρτητος.
Οι δικαστές είναι νομικοί λειτουργοί και δεν είναι λογικό να απαιτείται από αυτούς να διαθέτουν εξειδικευμένη επιστημονική γνώση σε κάθε πεδίο παιδοψυχολογίας ή ψυχιατρικής.
Η δικαιοσύνη πρέπει να διαθέτει θεσμικά τους κατάλληλους επιστήμονες ώστε οι αποφάσεις που αφορούν τη ζωή ενός παιδιού να λαμβάνονται με τη μεγαλύτερη δυνατή επιστημονική επάρκεια.

7.  Ουσιαστική αξιοποίηση των επιστημονικών εκθέσεων και δυνατότητα παρουσίασης του ειδικού στο δικαστήριο

Ζητάμε οι επιστημονικές αξιολογήσεις που διενεργούνται από δημόσιους και ανεξάρτητους ειδικούς να έχουν ουσιαστική θέση στη δικαστική διαδικασία.
Όπου απαιτείται, ο ειδικός που συνέταξε την έκθεση να μπορεί να κληθεί στο δικαστήριο προκειμένου να εξηγήσει τη μεθοδολογία, τα ευρήματα και τα συμπεράσματά του και να απαντήσει σε ερωτήσεις των διαδίκων και του δικαστηρίου.
Παράλληλα, ζητάμε να ενισχυθεί η θεσμική αξιοπιστία της ανεξάρτητης δημόσιας πραγματογνωμοσύνης, ώστε οι οικονομικές δυνατότητες των γονέων να μην καθορίζουν την πρόσβαση σε επιστημονική υποστήριξη.
Η δικαιοσύνη δεν πρέπει να μετατρέπεται σε αγώνα του ποιος μπορεί να προσλάβει περισσότερους ιδιώτες ειδικούς.

8. Αποτροπή της χρήσης της «γονεϊκής αποξένωσης» ως εργαλείου εις βάρος θυμάτων και παιδιών

Ζητάμε να μην χρησιμοποιείται ο όρος «γονεϊκή αποξένωση» ή συναφείς θεωρίες ως αυτοτελής διάγνωση, τεκμήριο κακοποίησης του ενός γονέα από τον άλλο ή λόγος για τον περιορισμό των δικαιωμάτων ενός παιδιού και του γονέα που καταγγέλλει βία. Η άρνηση ή η δυσφορία ενός παιδιού απέναντι σε έναν γονέα δεν πρέπει να ερμηνεύεται αυτομάτως ως αποτέλεσμα χειραγώγησης του άλλου γονέα. Κάθε τέτοια περίπτωση πρέπει να διερευνάται εξατομικευμένα και επιστημονικά, με εξέταση όλων των πιθανών αιτίων και χωρίς προκαθορισμένο συμπέρασμα.
Η καταγγελία βίας δεν πρέπει να μετατρέπεται σε «απόδειξη αποξένωσης». 

Η φράση «το παιδί είναι αποξενωμένο» δεν αποτελεί από μόνη της εξήγηση. Το κρίσιμο ερώτημα είναι: Γιατί το παιδί απομακρύνεται ή αρνείται τη σχέση; Η απάντηση πρέπει να προκύπτει από επιστημονική διερεύνηση και όχι από προκατασκευασμένη θεωρία.
Ο όρος «γονεϊκή αποξένωση» δεν αποτελεί αυτοτελή ψυχιατρική διάγνωση στο ICD-11. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έχει διευκρινίσει ότι δεν πρόκειται για όρο υγειονομικής φροντίδας και ότι η έννοια δεν εντάχθηκε ως τέτοια στην ταξινόμηση του ICD-11. Ο ΠΟΥ έχει επίσης επισημάνει τις ανησυχίες για τη χρήση του όρου σε νομικές διαμάχες με τρόπο που μπορεί να υπονομεύσει την αξιοπιστία γονέα ο οποίος καταγγέλλει κακοποίηση.
Δεν μπορεί η καταγγελία βίας να μετατρέπεται σε κατηγορία κατά του θύματος

 Όταν υπάρχουν ενδείξεις ενδοοικογενειακής βίας, το παιδί και η ασφάλειά του να αποτελούν πραγματική προτεραιότητα.
Ζητάμε ένα  σύστημα στο οποίο η προστασία του παιδιού δεν θα εξαρτάται από το ποιος γονέας έχει περισσότερα χρήματα, περισσότερο χρόνο, καλύτερη νομική εκπροσώπηση ή μεγαλύτερη δυνατότητα να παρατείνει μια δικαστική σύγκρουση.

Υπόγραψε. Κοινοποίησε. Κάνε τη φωνή σου μέρος της αλλαγής.

Γιατί τα παιδιά δεν μπορούν να περιμένουν μέχρι να τελειώσουν οι δίκες.

Και κανένα παιδί δεν πρέπει να πληρώνει το τίμημα μιας βίας που η Πολιτεία απέτυχε να αναγνωρίσει εγκαίρως.

ΜΗΝ ΞΕΧΑΣΕΤΕ ΝΑ ΕΠΙΒΕΒΑΙΩΣΕΤΕ ΤΗΝ ΥΠΟΓΡΑΦΗ ΣΑΣ ΜΕΣΩ EMAIL, ΩΣΤΕ ΝΑ ΚΑΤΑΓΡΑΦΕΙ.