
Gökçe Karaoğluİstanbul, Türkiye
Mar 24, 2015
Sevgili destekçi,
TDK'ya yönelik başlattığımız kampanyaya imza vererek desteklediğin için teşekkürler! Bugün sana çok güzel haberlerim var: Kampanyanın basında yankı bulması, birçok feminist topluluk ve duyarlı bireyin yapılan cinsiyetçi tanımlamaya gösterdiği tepki üzerine, Türk Dil Kurumu 12 Mart 2015 tarihinde kelimeye dair, aşağıda paylaştığım açıklamayı yaptı.
Kurumun yaptığı açıklamayı okuyunca göreceksin, hep beraber başardık! Bu açıklamadan yola çıkarak, başta kadınlar olarak beklentimiz Türk Dil Kurumu yetkililerinin konuyla ilgili üzerine düşeni yapması ve en kısa sürede bahsi geçen düzenlemeleri yapıp bu ve bu gibi hatalarını gidermeleridir. Biz bir araya gelerek yıllardır süregelen bir şeyin düzeltilmesi için ilk adımı attık. Şimdi yetkililerden söz verdikleri gibi gerekli düzenlemeleri yapmasını bekliyoruz. Muhataplarımız yanıt vermiş, yapılan basın açıklamasıyla durumu paylaşmış ve ileriki adımları izah etmiş olduğu için kampanyamı imzaya kapatıyorum.
Bu adımların atılmasını nasıl sağladıysak, eğer söz verildiği gibi düzeltiler yapılmazsa kampanyayı tekrar imzaya açarak yeniden konuyu gündeme getirmeyi de sağlayabiliriz.
Fakat şu anda yetkililer üzerine düşeni yaptı ve önce kurul toplayarak sonra da çıkan kararı açıklayarak süreci paylaştı. Şu andan itibaren 'bağcıyı dövmek değil, üzüm yemek' niyetinde olduğumuzu gösterip sözlerini tutmalarını beklemek bana en doğrusu gibi geliyor.
İmza atan, duyurulmasında yardımcı olan herkese teşekkür ederim.
TDK'dan "Müsait Kelimesinin Anlamı Hakkında Açıklama''
TDK’nin üç gün süren toplantısında bir yandan Türkçenin Etimoloji Sözlüğü’nün düzenlenişi üzerine konuşmalar yapılmış, öte yandan da Türkçe Sözlük’ün mevcut maddelerinin tanımı görüşülmüş, Sözlük’teki tanımların baştan sona dikkatle yeniden okunmasına, düzenlenmesine karar verilmiştir. Sözlükçünün görevi bir kelimeye kendi başına, masa başında yeni bir anlam katmak değil, yazı dilinde ve günlük dilde kullanılışlarına bakıp var olanı tespit ederek sözlüğe yansıtmaktır.
Kelime ilk defa 1918’de tespit edilmiştir. Teklz. Flörte temayülü olan: Ne müsait kız. Bana tuhaf tuhaf gülüyor. Eliyle manâsını anlamadığım işaretler yapıyor. Ömer Seyfeddin. “Nakarat”,Yeni Mecmua, C. 3, S. 63, 3 Teşrinievvel 1918, s. 218.
Kelimenin bu anlamı ilk defa Meydan Larousse Ansiklopedisi’nde (1972, 1981, C. 9, s. 155, sol sütun) aşağıdaki şekilde yer almıştır.
Belli ki müsait sözünün bugünlerde söz konusu edilen anlamı 1983’te yayımlanan 7. baskıya bu yolla girmiş olmalıdır. Söz konusu anlam tam da bu hâliyle ilk kez 1983’te Türkçe Sözlük’e girmiştir (682. sayfa, sol sütun).
O dönem sözlüğü hazırlayanların hangi düşünce ile bu anlamı müsait kelimesine ilave ettiklerini bilemiyoruz. Ancak kesin olan, bu anlam, 1983’ten beri Sözlük’ün her baskısında aynı şekilde devam etmiştir. Yani bir iki günlük bir konu veya iş değildir, 32 yıldan beri bu anlam sözlükte aşağıdaki şekliyle mevcuttur.
müsait s. (müsa:it) Ar. musā‘id 1. Uygun, elverişli: Müsait bir gün geleceğim. 2. tkz. Flört etmeye hazır olan, kolayca flört edebilen (kadın).
Aşağıdaki sözlüklerde ise TDK Sözlük’ünde verilen anlam aynı şekilde yer almıştır.
Karacan Büyük Sözlük ve Genel Kültür Ansiklopedisi, [1982], C. 5 (L-R), s. 1521, sol sütun.
Milliyet Büyük Larousse Sözlük ve Ansiklopedi, 1986, C. 16, 8466, sol sütun.
Dil Derneği, Türkçe Sözlük, 2. baskı, 2005, s. 1394, sağ sütun.
Ali Püsküllüoğlu, Türkçe Sözlük, Genişletilmiş 5. baskı, 2004, s. 1276, sol sütun.
Türkçenin derlemi (corpus) üzerine hazırlanmış en geniş çalışmaya baktığımızda müsait’in 560 kez geçtiğini görürüz. Ancak söz konusu edilen ikinci anlam bu 560 örnek arasında karşımıza çıkmaz. Türkçe Sözlük’te teklifsiz konuşma’ya (tkz.) özgü bir kullanım olarak kaydedilen bu anlam belli ki bir tür argo kullanımdır. Büyük bir ihtimalle de 1980’li yıllarda bu anlam, belirli bir çevrede kullanılmış olabilir. Bugün bu anlam herkesçe bilinen bir anlam değildir. Belki de bir döneme özgü, moda sözlerdendir. Bir yönden cinsiyet ayrımcılığı güden, bir yönden de bu anlamıyla kullanılışı neredeyse hiç bilinmeyen bu kelime, Türkçe Sözlük’ün yeni baskısında ve Genel Ağ ortamındaki kullanımlarında gerekli taramalar yapıldıktan sonra yeniden düzenlenecektir. Kamuoyunda tartışmalara sebep olan bu ve benzeri konularla ilgili TDK olarak çalışma yapılacak ve kamuoyuyla paylaşılacaktır.
Kamuoyuna saygıyla duyurulur."
Copy link
WhatsApp
Facebook
Nextdoor
Email
X