21․01․2026

Sehr geehrte Würdenträger, Seine Exzellenzen Bischof Alois Schwarz und Bischof Tiran Petrosyan,

mit großer Irritation und Sorge haben viele Gläubige in Armenien sowie in der weltweiten armenischen Diaspora zur Kenntnis genommen, dass die lange erwartete Bischofsversammlung der Armenisch-Apostolischen Kirche nicht – wie kirchlich vorgesehen und historisch gewachsen – am Mutterstuhl in St. Etchmiadzin, Armenien stattfinden soll, sondern kurzfristig nach St. Pölten, Österreich auf Grund einer Einzelentscheidung ohne Legitimation des Mutterstuhls verlegt wurde.

Diese Entscheidung hat in kirchlichen wie auch gesellschaftlichen Kreisen zahlreiche Fragen aufgeworfen. Nach öffentlich zugänglichen Informationen sowie persönlichen Rückmeldungen aus kirchlichen Kreisen scheint die Verlegung nicht auf eine allgemeine Gefährdung der Versammlung in Armenien zurückzuführen zu sein, sondern auf individuelle Umstände einzelner Teilnehmer. Unabhängig von der konkreten Bewertung dieser Umstände bleibt festzuhalten, dass eine so weitreichende Ortsverlegung erhebliche Auswirkungen auf die Wahrnehmung der innerkirchlichen Autonomie der Armenisch-Apostolischen Kirche hat.

Gerade vor dem Hintergrund der aktuell dringend notwendigen Reform- und Klärungsprozesse innerhalb der Armenisch-Apostolischen Kirche ist Sensibilität geboten. Der Mutterstuhl von St. Etchmiazin ist nicht nur ein historischer Ort, sondern das geistliche Zentrum der ältesten christlichen Kirche der Welt. Entscheidungen, die diesen Ort faktisch umgehen oder relativieren, werden von vielen Gläubigen als problematisch empfunden.

Vor diesem Hintergrund erscheint das plötzliche Auftreten einer römisch-katholischen Kirche und mit der Diözese St. Pölten als Gastgeber einer zentralen innerarmenischen Bischofsversammlung zumindest erklärungsbedürftig. Auch wenn ökumenische Gastfreundschaft grundsätzlich zu begrüßen ist, darf sie nicht den Eindruck erwecken, dass interne Prozesse einer eigenständigen Kirche von außen beeinflusst oder in eine andere kirchliche oder politische Logik eingebettet werden.

Es geht hierbei nicht um eine Infragestellung des interkirchlichen Dialogs, sondern um die Wahrung der kirchlichen Selbstbestimmung und um Transparenz. Viele Gläubige fragen sich, weshalb gerade jetzt und in dieser Form eine so zentrale Versammlung außerhalb des eigenen kirchlichen Zentrums stattfinden soll – und welche Signalwirkung dies sowohl nach innen als auch nach außen entfaltet. Ich persönlich hätte mir diese Präsenz z.B. bei der Wahrung der jahrtausende alten christlichen Stätten in Artsakh (Bergkarabach) gewünscht, die seit 2021 systematsich und ungehindert zerstört werden.

Aus diesen Gründen erlaube ich mir, auf diesem Wege meine ernsthaften Zweifel und Sorgen zum Ausdruck zu bringen. Ich appelliere an alle Beteiligten, die Tragweite dieser Entscheidung noch einmal sorgfältig zu prüfen und die inneren Belange der Armenisch-Apostolischen Kirche mit größtmöglicher Zurückhaltung, Respekt und Transparenz zu behandeln.

Es liegt im Interesse aller Kirchen, dass notwendige Reform- und Klärungsprozesse glaubwürdig, frei von äußeren Einflussnahmen und fest verankert in den eigenen geistlichen Traditionen erfolgen.

Mit der Hoffnung auf eine verantwortungsvolle und besonnene Lösung verbleibe ich mit respektvollen Grüßen.

Հունվարի 21, 2026թ․   

Ավստրիայի հռոմեական-կաթոլիկ եկեղեցու՝ Սանկտ Պյոլտենի թեմին և
Ավստրիայում Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու առաջնորդարանին.

Մեծարգո հոգևոր առաջնորդներ,
Գերաշնորհ՝ եպիսկոպոս Ալոիս Շվարց և Տեր Տիրան եպիսկոպոս Պետրոսյան,

Հայաստանում և աշխարհի տարբեր երկրներում ապրող հայ հավատացյալները մեծ տարակուսանքով և խոր մտահոգությամբ տեղեկացան, որ Հայ Առաքելական Եկեղեցու երկար սպասված եպիսկոպոսած ժողովը, եկեղեցական կարգի և պատմական ավանդույթի համաձայն նախատեսված լինելով Սուրբ Էջմիածնի Մայր Աթոռում՝ Հայաստանում, հանկարծակի տեղափոխվել է Ավստրիայի Սանկտ Պյոլտեն քաղաք՝ Մայր Աթոռի կողմից չլիազորված, առանձին որոշման հիման վրա։

Այս որոշումը բազմաթիվ հարցեր է առաջացրել թե՛ եկեղեցական, թե՛ հասարակական շրջանակներում։ Հանրային աղբյուրներից և եկեղեցական շրջանակներից ստացված անձնական տեղեկությունների համաձայն՝ ժողովի տեղափոխումը պայմանավորված չէ Հայաստանում ընդհանուր անվտանգության պատճառներով, այլ առանձին մասնակիցների անհատական հանգամանքներով։ Անկախ այդ հանգամանքների գնահատումից՝ հարկ է արձանագրել, որ նման մասշտաբի ժողովի անցկացման վայրի փոփոխությունը լուրջ ազդեցություն է ունենում Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու ներքին ինքնավարության ընկալման վրա։

Հատկապես ներկայիս փուլում, երբ Հայ Առաքելական Եկեղեցում առկա են հրատապ բարեփոխումների և ներքին հստակեցումների անհրաժեշտություն, պահանջվում է առավելագույն զգայունություն։ Սուրբ Էջմիածնի Մայր Աթոռը ոչ միայն պատմական վայր է, այլ նաև աշխարհի ամենահին քրիստոնեական եկեղեցու հոգևոր կենտրոնը։ Որոշումները, որոնք փաստացի շրջանցում կամ հարաբերականացնում են այդ կենտրոնի դերը, շատ հավատացյալների կողմից ընկալվում են որպես մտահոգիչ։

Այս համատեքստում հռոմեական-կաթոլիկ եկեղեցու ներգրավվածությունը և հատկապես Սանկտ Պյոլտենի թեմի հանդես գալը՝ որպես կենտրոնական ներքին հայկական եպիսկոպոսած ժողովի հյուրընկալող կողմ, առնվազն պահանջում է հստակ բացատրություն։ Թեև էկումենիկ հյուրընկալությունը սկզբունքորեն ողջունելի է, այն չպետք է ստեղծի այնպիսի տպավորություն, թե մեկ ինքնուրույն եկեղեցու ներքին գործընթացները կարող են արտաքին ազդեցության ենթարկվել կամ ներառվել այլ եկեղեցական կամ քաղաքական տրամաբանության մեջ։

Խոսքը միջեկեղեցական երկխոսությունը կասկածի տակ դնելու մասին չէ, այլ՝ եկեղեցական ինքնորոշման պահպանման և թափանցիկության անհրաժեշտության մասին։ Շատ հավատացյալներ հարց են տալիս, թե ինչու է հենց այս պահին և հենց այս ձևաչափով նման կարևոր ժողովը անցկացվում եկեղեցու սեփական հոգևոր կենտրոնից դուրս, և ինչ ազդակ է դա փոխանցում թե՛ ներսում, թե՛ արտաքին աշխարհին։ Անձամբ ես նման ներգրավվածություն կցանկանայի տեսնել, օրինակ, Արցախի (Լեռնային Ղարաբաղի) հազարամյա քրիստոնեական սրբավայրերի պաշտպանության հարցում, որոնք 2021 թվականից ի վեր համակարգված և անարգել կերպով ոչնչացվում են։

Այս պատճառներով ինձ թույլ եմ տալիս այս բաց նամակի միջոցով արտահայտել իմ լուրջ կասկածներն ու մտահոգությունները։ Կոչ եմ անում բոլոր ներգրավված կողմերին՝ ևս մեկ անգամ պատասխանատվությամբ վերանայել այս որոշման հետևանքները և Հայ Առաքելական Եկեղեցու ներքին հարցերին մոտենալ առավելագույն զսպվածությամբ, հարգանքով և թափանցիկությամբ։

Բոլոր եկեղեցիների շահերից է բխում, որ անհրաժեշտ բարեփոխումներն ու հստակեցումները իրականացվեն վստահելի ձևով, արտաքին ազդեցություններից զերծ և սեփական հոգևոր ավանդույթների ամուր հիմքի վրա։

Պատասխանատու և խոհեմ լուծման հույսով՝
մնում եմ խորին հարգանքով։ 

Leider blieb dieser Brief, wie sämtliche bis dato erfolgten Kommunikationsversuche mit Alois Schwarz, der katholischen Diözese St. Pölten, Bischof Tiran Petrosyan und der Diözese der Armenisch-Apostolischen Kirche in Österreich, bis heute unbeantwortet.

Այս նամակը, ինչպես նաև մինչ այժմ կատարված բոլոր հաղորդակցական փորձերը՝ կաթոլիկ եպիսկոպոս Ալոյս Շվարզի, Ավստրիայի Սբ. Փոլտեն թեմի , Տիրան եպիսկոպոս Պետրոսյանի և Վիեննայի Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու թեմի հետ, մինչ օրս մնացել են անպատասխան։