İİBF Mezunlarının Alımlarının Kurum İçi Özel Uzmanlık Sınavlarıyla Kurum Personeline Kaydırılması

Kurum içi yükselme yoluyla uzman olmak isteyenlerin sığındıkları yegâne argüman olan 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Kariyer” hükümlerine bakalım. DMK'nın Temel İlkeler başlıklı 3. Maddesinde Kariyer ilkesi yer almaktadır. Aynı madde içerisinde kariyer ilkesinin ayrılmaz parçaları olan liyakat ve sınıflandırma hükümleri de tanımlanmıştır. İlgili maddede;

Sınıflandırma; "Devlet kamu hizmetleri görevlerini ve bu görevlerde çalışan Devlet memurlarını görevlerin gerektirdiği niteliklere ve mesleklere göre sınıflara ayırmaktır.”
Liyakat; “Devlet kamu hizmetleri görevlerine girmeyi, sınıflar içinde ilerleme ve yükselmeyi, görevin sona erdirilmesini liyakat sistemine dayandırmak ve bu sistemin eşit imkanlarla uygulanmasında Devlet memurlarını güvenliğe sahip kılmaktır.”
Kariyer; “Devlet memurlarına, yaptıkları hizmetler için lüzumlu bilgilere ve yetişme şartlarına uygun şekilde, sınıfları içinde en yüksek derecelere kadar ilerleme imkanını sağlamaktır.”
şeklinde tanımlanmıştır.

Kanun hükmünde, sınıflandırma ilkesi ile kamu personel rejimimizdeki en temel ayrımın sınırlarına işaret edilmektedir. Yani A Grubu ve B Grubu mesleklerin görevlerinin gerektirdiği niteliklere göre net bir biçimde ayrımı söz konusudur.

2. ilke olan liyakat ilkesi; kamu görevlerine girmeyi, bu görevlerde ilerlemeyi her sınıfın kendi içerisindeki liyakat durumuna göre değerlendirmektedir.

Sınıflandırma ve Liyakat ilkeleri ile bir arada değerlendirdiğimizde ise Kariyer ilkesi net bir şekilde her kamu personelinin kendi sınıfı içerisinde, bilgi ve yetişme şartlarına uygun olarak yükselme olanaklarını ifade eder. 

Bu bağlamda kamu kurumlarında yer alan A Grubu kariyer meslekler olan Uzmanlık, Müfettişlik, Denetmenlik vb. mesleklere girişte adayların KPSS A Grubu oturumlarında yeterli puanları almaları, uygun mezuniyet alanlarından olmaları, Kurumların KPSS A Grubu puan türleri ile başvuru alarak yapmış olduğu yazılı ve sözlü sınavlarda başarılı olmaları ve mesleklere yardımcı unvanı ile girmeleri gerektiği, yükselmenin A Grubu mesleklerin kendisi içerisinde gerçekleştirilmesinin gerektiği açık bir şekilde ortaya çıkmaktadır.

Kurumların diğer sınıflarında görev yapan personelin, yine o sınıf içerisinde yükselme sınavları ile şeflik, amirlik vb. kadrolara geçişinin mümkün olduğu ancak A Grubu kadrolara kurum içi özel sınavlarla girmelerinin Devlet Memurları Kanunu’nun ilkelerine açıkça aykırı olduğu net bir şekilde görülmektedir.

Kamu kurum ve kuruluşlarında A Grubu olarak nitelendirdiğimiz kadrolara giriş şartları Kurumların personel mevzuatları ile bellidir. Örneğin Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir Uzmanlığı Yönetmeliği’nin 35. maddesi şu şekildedir;

“Uzman yardımcılığı safhası geçirilmeden uzman kadrosuna meslek dışından atama yapılamaz.”

Uzman Yardımcılığı’na giriş şartları KPSS A Grubu sınavı, Kurum yazılı sınavı ve mülakatlarda başarılı olmaktır. Ancak Hazine ve Maliye Bakanlığı’nda bulunan Gelir Uzmanlığı ve Defterdarlık Uzmanlığı mesleklerine kurum içi özel yükselme sınavı ile ilk etapta 3000 kişi olmak üzere binlerce uzman ataması yapılacaktır. İİBF mezunlarından alınacak olan Uzman Yardımcısı sayısı ise yalnızca 1300’dür. Bu haksız uygulama İİBF Mezunlarının atanması önünde ciddi bir engeldir.

Bunu somut olarak görmek adına Gelir Uzman Yardımcılığı mesleği özelinde kurum için özel uzmanlık sınavının yapıldığı dönemlerde açıktan Uzman Yardımcısı alımlarının nasıl şekillendiğini aşağıda yer alan tabloda inceleyebilirsiniz;

Dönem
Kurum İçi Özel Uzmanlık Sınavı Alım Sayısı

Açıktan Gelir Uzman Yardımcılığı Alım Sayısı

2010 5900 kişi 928 kişi
2012 3000 kişi 1000 kişi
2020 1500 kişi 1000 kişi

Normal şartlar altında 1500 ilâ 2000 kişilik gerçekleştirilen ve her dönem yüksek oranda ihtiyacın hasıl olduğu Gelir Uzman Yardımcılığı alımlarının kurum içi özel uzmanlık sınavı yapıldığı dönemlerde gözle görülür biçimde azaldığı net bir biçimde görülmektedir.