English​ | French​ | German | Polish | Hungarian

\\ DEKLARACJA BRUKSLESKA //

\\ NA RZECZ WOLNOŚCI SZTUKI!

#fürdiefreiheitderkunst
#forthefreedomofthearts

„Deklaracja Brukselska – na rzecz wolności sztuki!“ została wydana na początku lipca 2018 roku w Brukseli przez polityków oraz twórczynie i twórców sztuki. Wyraża ona stanowisko przeciwne wobec prawicowo-narodowego asymilowania sztuki i kultury.

Prawo do swobodnej wypowiedzi, różnorodność i wolność sztuki w Europie są w niebezpieczeństwie. Prawicowo-narodowe rządy w Austrii, na Węgrzech i w Polsce, poprzez uprawianie polityki narodowego rozgraniczenia, czynią już próby wprzęgnięcia środowisk kreatywnych do realizacji swoich celów. Jednak również w Niemczech prawicowi nacjonaliści mówią o zamiarze podjęcia „działań w zakresie oczyszczania z plugastwa podmiotów zaangażowanych w kulturę“[i] bądź likwidowania wsparcia ze środków publicznych dla „lewicowo-liberalnych ideologii różnorodności“ w teatrze[ii]. Węgry, Polska i Austria stają się zatem przykładami ostrzegawczymi przed nacjonalistyczną polityką kulturalną, która również w Niemczech jest synonimem restrykcji i zwrotu w tył. Ideologiczna walka przeciwko wolności sztuki stanowi zagrożenie dla naszego krajobrazu kulturowego – a w ten sposób dla fundamentów naszego społeczeństwa. My bronimy się przed tym.

// WALKA KULTUROWA Z PRAWEJ STRONY

Austria po sześciu miesiącach władzy sprawowanej przez ÖVP/FPÖ: Minister Kultury i Mediów z ramienia ÖVP zaordynował swojemu krajowi tak zwane „wsparcie dla kultury nakierowane na wyniki“, którego celem nie jest nic innego jak zniszczenie niezależnej sceny. Krytyczna polemika z własną historią nie otrzymuje wsparcia, preferuje się w zamian za to powiązania polityki, mediów i gospodarki.[iii] Wyłonionym w wyborach przedstawicielom organizacji twórców sztuki, kultury i mediów minister od chwili objęcia swojego urzędu odmawia prowadzenia jakichkolwiek rozmów.[iv] Wicekanclerz Heinz-Christian Strache (FPÖ) w jawny sposób wszczął kampanię ze strony skrajnej prawicy przeciwko niezależnemu dziennikarzowi i prezenterowi telewizji ORF, Arminowi Wolfowi.[v][vi] Nicolaus Schafhausen, dyrektor Kunsthalle Wien, ustępuje obecnie ze stanowiska przed upływem swojej kadencji: „Siła oddziaływania sztuki w czasach polityki nacjonalistycznej jest znacznie ograniczona.“[vii]

Węgry po ośmiu latach sprawowania władzy przez Viktora Orbána: Sprawy narodowe są wyraźnie akcentowane w polityce kulturalnej od czasów objęcia władzy przez Orbána, jest dobra koniunktura na sztukę polityczną tworzoną na zamówienie. Państwowej Węgierskiej Akademii Sztuk Pięknych przyznano w ramach nowelizacji prawa w 2012 roku pełnię władzy nie znanych do tej pory rozmiarów, infrastrukturę w zakresie wyłącznych narzędzi kontroli oraz gigantyczny budżet. Warunkiem członkostwa w Akademii Sztuk Pięknych jest jednak lojalność ideologiczna oraz opowiedzenie się za narodem, wyjaśnia Anna Bálint, krytyk sztuki i kuratorka. Wsparcie finansowe ze strony państwa otrzymuje w ten sposób tylko to, co jest „odpowiada oczekiwaniom“.[viii]

W zakresie literatury wspiera się tymczasem autorów reprezentujących poglądy skrajnie prawicowe, takich jak Albert Wass czy József Nyirö – pierwszy z nich to skazany wcześniej zbrodniarz wojenny, wrogo nastawiony do Rumunów, drugi zaś to zagorzały fan Goebbelsa, obydwaj tak zwani ludowi literaci Węgier – beneficjenci wsparcia, których utwory znajdują się w międzyczasie na liście lektur obowiązkowych w szkołach.[ix]

Polska dwa lata pod rządami narodowo-konserwatywnej partii PiS: Aby osiągnąć cele narodowo-konserwatywne przebudowuje się obecnie scenę kulturalną. Od czasów przejęcia władzy rząd wielokrotnie usuwał ze stanowisk kierowniczych w państwowych instytucjach kultury te osoby, które nie cieszyły się jego zaufaniem oraz próbował nie dopuścić do organizowania niektórych wystaw i pokazów. Krytyka nie jest mile widziana. „Kultura ma stanowić rozrywkę i umacniać tożsamość narodową“, tyle PiS.[x] Film „Ida“, który w 2013 roku otrzymał nagrodą Oscara za najlepszy film zagraniczny i który krytycznie rozprawia się z polskim antysemityzmem, podczas emisji telewizyjnej został opatrzony „historycznym komentarzem“, którego tematem były jego „błędy“. Od 2015 roku polski rząd uprawia sterowaną politykę personalną w obrębie państwowej instytucji wspierania sztuki filmowej PISF. Gremia obsadzono osobami lojalnymi wobec PiS-u, które ponadto reprezentują propagowany przez szefa partii Jarosława Kaczyńskiego nacjonalistyczny obraz historii[xi].

Również Wim Wenders (m.in. przewodniczący EFA) w otwartym liście zwrócił się w wyraźny sposób do polskiego ministra kultury Piotra Glińskiego: „Jesteśmy przekonani, że rządy powinny służyć kulturze, nie zaś kultura rządom.“[xii] Obok produkcji filmowych i telewizji w centrum uwagi rządu znalazł się obecnie również teatr. Wielu dyrektorów scen teatralnych zostało już zwolnionych a ich stanowiska obsadzono osobami o mało znaczącym potencjale artystycznym.[xiii] W pracę muzeów PiS ingeruje w poważnym zakresie i nakazuje tam – w Warszawie poprzez kierownictwo muzeum osadzone na stanowisku na mocy orzeczenia sądowego – działanie w służbie narracji narodowo-konserwatywnej.[xiv]

 \\ DLACZEGO TRZEBA WALCZYĆ BARDZIEJ NIŻ KIEDYKOLWIEK

Osoby o przekonaniach prawicowo-narodowych, ale coraz częściej również przedstawiciele i przedstawicielki partii konserwatywnych rok po kroku usiłują zniszczyć nasze wartości w zakresie swobód demokratycznych oraz podstawy naszej spójności społecznej w Niemczech i w Europie. Nie od dziś uznali kulturę i sztukę jako potencjalny instrument działania. Nie dopuścimy do tego!

Ruch protestów 68-go roku w Europie – zadeklarowany cel ataków prawej strony – ze swoim opowiedzeniem się za nonkonformizmem, wolnością myślenia, przeciwko drobnomieszczaństwu i za debatą polityczną, wniósł świeży powiew do środowisk zhierarchizowanych, na sceny, do atelier i do orkiestr. Przedstawiciele ruchu protestów 68-go roku zainicjowali bezwarunkowe edukowanie na temat odnoszącej się z pogardą do ludzi ideologii narodowego socjalizmu i zaściankowości jego wiecznie żyjących przeszłością przedstawicielek i przedstawicieli pełniących różne funkcje w instytucjach w powojennych Niemczech. W ich miejsce pojawiła się od tej pory walka o zryw, odnowę i różnorodność. Również w byłej NRD aż do czasów pokojowej rewolucji 1989 roku przekonano się o tym, co to oznacza, gdy sztuka jest nadużywana przez politykę.

Polityka nie powinna ferować wyroków na temat sztuki, a już w ogóle nie powinna jej instrumentalizować poprzez wydawanie wytycznych. Polityka musi zapewniać sztuce przestrzeń rozwoju. Pokładamy ufność w sile sztuki i w kulturowej różnorodności w Europie. Kultura powstaje w efekcie wymiany, a nie poprzez izolację. Należy jej bronić, wspierać kulturową partycypację oraz polepszać zabezpieczenie społeczne artystek i artystów. Sztuka jest wolna, nie musi się podobać i nie wolno od niej wymagać roli służebnej. Tylko w ten sposób może rozwijać swoją innowacyjną siłę i otwierać nam coraz to nowe perspektywy.

Walczymy o wolność sztuki!  #narzeczwolnościsztuki

 \\ Inicjatorki i inicjatorzy:

Erhard Grundl, członek Bundestagu, rzecznik do spraw Polityki Kulturalnej, frakcja Związek 90/Zieloni Bundestagu

Claudia Roth, członkini Bundestagu, rzeczniczka do spraw Zagranicznej Polityki Kulturalnej, frakcja Związek 90/Zieloni Bundestagu

 \\ Pierwsze sygnatariuszki i pierwsi sygnatariusze:

Hape Kerkeling, komik, artysta rozrywkowy, aktor, piosenkarz

Olga i Wladimir Kaminer, pisarze

Inga Humpe, piosenkarka, kompozytorka, producentka muzyki

Alice Dwyer, aktorka

Sasha Waltz, choreografka

Feo Aladag, reżyserka

Frank Spilker, członek grupy muzycznej Die Sterne

Shermin Langhoff, dyrektorka teatru im. Maksyma Gorkiego, Berlin

Jens Hillje, współdyrektor teatru im. Maksyma Gorkiego

Tayfun Bademsoy, aktor

Dirk von Lowtzow, muzyk, Berlin

Paul Frielinghaus, aktor

Prof. dr Hermann Parzinger, prezes Fundacji Pruskiego Dziedzictwa Kultury

Sona MacDonald, aktorka, piosenkarka i tancerka

Stefanie Könnecke, kulturoznawczyni, Hamburg

Olaf Zimmermann, dyrektor zarządzający Niemieckiej Rady Kultury

Tommi Eckart, producent muzyczny, kompozytor

Igor Levit, pianista

Lars Lewerenz & Team, firma Audiolith International GmbH

Bernd M. Scherer, dyrektor Domu Kultur Świata, Berlin

Annalena Baerbock, członkini Bundestagu, przewodnicząca partii Związek 90/Zieloni

Robert Habeck, współprzewodniczący partii Związek 90/Zieloni

Prof. dr Frank Nonnenmacher, Uniwersytet im. Goethego Frankfurt nad Menem

Simone Barrientos, członkini Bundestagu, rzeczniczka do spraw Polityki Kulturalnej, frakcja LEWICY Bundestagu

Hartmut Ebbing, członkini Bundestagu, rzeczniczka do spraw Polityki Kulturalnej, frakcja FDP Bundestagu

Moritz Rinke, autor

Beathoavenz, DJ-e i zespół producentów

Matthias Lilienthal, dramaturg i dyrektor Münchner Kammerspiele

Sabin Tambrea, aktor

Dominik i Benjamin Reding, reżyserzy i scenarzyści, producenci

Udo Samel, aktor

Prof. Christian Höppner, przewodniczący Niemieckiej Rady Kultury

Ingo Schulze, pisarz

Petra Pau, członkini Bundestagu, frakcja LEWICY Bundestagu

Banda Internationale und Comunale, grupa muzyczna

Kat­rin Gö­ring-Eckardt, członkini Bundestagu, przewodnicząca frakcji Związku 90/Zielonych

Anton Hofreiter, członek Bundestagu, przewodniczący frakcji Związku 90/Zielonych

Hans-Jochen Wagner, aktor

Eva Leipprand, autorka, była burmistrz Augsburga

Clemens Schick, aktor

Annemie Vanackere, dyrekcja i zarząd teatru HAU Hebbel am Ufer w Berlinie, wraz z zespołem

Helga Trüpel, członkini Parlamentu Europejskiego, rzeczniczka do spraw Polityki Kulturalnej, Zieloni/WSE w Parlamencie Europejskim

Dörte Franke, autorka i laureatka nagrody Grimme

Cem Özdemir, członkini Bundestagu, Przewodniczący Komisji Transportu i Infrastruktury Cyfrowej, frakcja Związek 90/Zieloni Bundestagu

Stefan Vogelmann, firma BROKEN SILENCE Independent Distribution

Josef Brustmann, artysta kabaretowy

Marc Bauder, reżyser i laureat nagrody Grimme

Katja Dörner, członkini Bundestagu, wiceprzewodnicząca frakcji Związku 90/Zielonych

Peter Henze, dyrekcja artystyczna stowarzyszenia Land & Kunst t.z.

Dr Kirsten Kappert-Gonther, członkini Bundestagu, zastępca członka Komisji Kultury, rzeczniczka do spraw Wspierania Zdrowia i Polityki w zakresie Używek, Związek 90/Zieloni

Andrea Rothaug, przewodnicząca Federalnego Związku Muzyki Popularnej t.z.

Hans-Werner Meyer, aktor, zarząd Federalnego Związku Aktorstwa

Uta Röpcke, rzeczniczka Federalnego Zespołu Roboczego do spraw Kultury Związku 90/Zielonych, magister kulturoznawstwa

Oliver Keymis członek Parlamentu Kraju Związkowego, rzecznik do spraw Polityki Kulturalnej i Mediów, Związek 90/Zieloni, frakcja Landtagu Północnej Nadrenii-Westfalii

Rainer Bode, dyrektor zarządzający LAG Centrów Socjalno-Kulturalnych Północnej Nadrenii-Westfalii

Karsten Schölermann, I przewodniczący LiveMusikKomission t.z.

Tabea Rößner, członkini Bundestagu, rzeczniczka do spraw Polityki Sieci i Konsumentów, Związek 90/Zieloni

Andreas Bomheuer, wcześniej Wydział Spraw Kultury Miasta Essen 

Notker Schweikhardt członek Parlamentu Berlina, rzecznik do spraw Kultury i Gospodarki Kreatywnej, członek Parlamentu Berlina z ramienia Związku 90/Zielonych

Etta Scollo, piosenkarka, kompozytorka

Henrike Hahn, członek Zarządu Krajowego Związku 90/Zielonych w Bawarii

Olaf Kretschmar, dyrektor zarządzający i prezes zarządu, Berlin Music Commission

Henry Arnold, aktor i reżyser, rzecznik Krajowego Zespołu Roboczego do spraw Kultury Związku 90/Zielonych w Berlinie

Eva Viehoff, członkini Landtagu, rzeczniczka do spraw Nauki i Kultury, Edukacji Dorosłych i Rynku Pracy, frakcja Związku 90/Zielonych Landtagu Dolnej Saksonii

Christoph Nagel, autor, członek zarządu, 1910 – Muzeum FC St. Pauli t.z., Hamburg

Sönke Goldbeck, członek zarządu, 1910 – Muzeum FC St. Pauli t.z., Hamburg

Dirk Scheelje, członek zarządu Fundacji Heinricha Bölla, Szlezwik-Holsztyn

Uli Plessmann, aktor i piosenkarz

Nima Pirooznia, członek Bremeńskiego Bürgerschaft, rzecznik do spraw Polityki Kultury, Gospodarki Kreatywnej, Polityki Zdrowia, Związek 90/Zieloni frakcji Bremeńskiego Bürgerschaft

Günter Schiemann, dyrektor zarządzający LAG Soziokultur Schleswig-Holstein t.z.

Ute Fürstenberg, projektantka grafiki i menedżerka kultury

Christoph Fisser, członek zarządu Studio Babelsberg AG

Robert Forster, muzyk

Anja Witt, firma Atelier Witt

Ina Keßler, dyrektor zarządzająca Initiative Musik

Heinrich Schafmeister, aktor, skarbnik Federalnego Związku Aktorstwa

Theresia Bauer, Minister nauki, badań i sztuki, Baden-Württemberg

Petra Olschowski, Sekretarz Kultura, Baden-Württemberg

Dr Wolfgang Zumdick, research consultant, Wydział Sztuk Pięknych Uniwersytetu Brookes w Oksfordzie

Anders Petersen, prezes Federalnego Związku Artystek i Artystów Plastyków Związek Krajowy Szlezwiku-Holsztyna

Désiree J. Vach, prezes zarządu Związku niezależnych Przedsiębiorstw Muzycznych t.z.,  Snowhite Records

Daniel Wesener, członek Parlamentu Berlina, rzecznik do spraw Kultury, Związek 90/Zieloni

Uwe Kosubek, aktor, spiker, reżyser

Dr Harald Schmid, politolog i historyk, Ahrensburg Obywatelska Fundacja Miejsc Pamięci Szlezwiku-Holsztyna

Michael Kellner, sekretarz federalny partii Związek 90/Zieloni

Susanne Degener, doradztwo w zakresie kultury

Dr Hanneke Heinemann, historyczka kultury

Renate Lefeldt, fotografka

Gernot Zeitlinger, pedagog, przewodniczący Nadreńskiego Związku Krajowego Szkół Montessori

Dr Christian Walda, historyk sztuki i kurator muzealny

Ulrike Suhk, graficzka, agencja idee-fix

Eduardo Fernández-Tenllado Ramminger, redaktor, fotograf

Tobias Bacherle, członek zarządu festiwalu „dit is schade e.V.“

Daniela Weiß i Annekatrin Grimm, księgarnia Montag, Berlin

Lutz Herrmann, dypl.-inż. techniki teatralnej i imprez masowych

Jessica Kordouni, filmowiec, rzeczniczka do spraw Polityki Kultury, Związek 90/Zieloni, frakcja Rady Miejskiej Kilonii

Manfred Kern MdL, rzecznik do spraw Polityki Kulturalnej, frakcja Landtagu Związek 90/Zieloni Baden-Württemberg

Aram Lintzel, referent do spraw Polityki Kultury, frakcja Związek 90/Zieloni Bundestagu, autor niezależny

 

 

Kontakt:
Erhard Grundl, członek Bundestagu, erhard.grundl@bundestag.de​, www.facebook.com/erhard.grundl

Claudia Roth, członkini Bundestagu, claudia.roth@bundestag.de​, www.facebook.com/Roth

 

Źródła:

[i] por. https://www.zeit.de/2018/08/marc-jongen-afd-kulturbetrieb-entsiffung-aussage
[ii] por. https://www.deutschlandfunk.de/reihe-die-parteien-und-ihre-kulturprogramme-die-afd.2016.de.html?dram:article_id=393904
[iii] por. http://www.deutschlandfunk.de/protest-gegen-politisches-klima-in-oesterreich-es-faellt.691.de.html?dram:article_id=418645
[iv] por. https://www.derstandard.de/story/2000070514831/regierungsprogramm-oevp-fpoe-kurz-strache-kultur
[v] por. https://derstandard.at/2000081099341/Wenn-Medien-Neutralitaet-zum-Kampfwort-wird
[vi] por. http://www.faz.net/aktuell/feuilleton/medien/fpoe-angriff-auf-orf-sorgt-fuer-protest-in-deutschland-15473907.html
[vii] por. http://www.deutschlandfunk.de/protest-gegen-politisches-klima-in-oesterreich-es-faellt.691.de.html?dram:article_id=418645
[viii] por. http://www.deutschlandfunk.de/serie-rechte-parteien-und-die-kultur-ungarn-und-die.691.de.html?dram:article_id=377593
[ix] por. http://www.deutschlandfunk.de/serie-rechte-parteien-und-die-kultur-ungarn-und-seine.2016.de.html?dram:article_id=373730
[x] por. https://www1.wdr.de/radio/wdr5/sendungen/neugier-genuegt/ng-fea-pis-100.html
[xi] por. https://www.zeit.de/politik/ausland/2018-02/polen-jaroslaw-kaczynski-verteidigt-holocaust-gesetz
[xii] por. https://www.mdr.de/heute-im-osten/filmfoerderung-in-polen-100.html
[xiii] por. https://www.mdr.de/kultur/kulturkampf-am-theater-in-polen-100.html
[xiv] por. https://www.mdr.de/heute-im-osten/warschau-museum-100.html