Εμείς, οι υπογράφοντες πολίτες, εκφράζουμε την έντονη αντίθεσή μας στην ανακοίνωση, που δημοσιεύτηκε από τον Δήμο Καλλιθέας, στις 20 Μαΐου 2026 σχετικά, με τη σίτιση περιστεριών στους δημόσιους χώρους.

Η ανακοίνωση  βασίζεται στην εγκύκλιο του Υπουργείο Υγείας με τίτλο «Αποτροπή ανθυγιεινών εστιών από την εκτροφή περιστεριών εντός αστικού και ημιαστικού ιστού» (Αρ. Πρωτ. Δ1/Γ.Π. 29082/24, 14/01/2025).

Παράλληλα ενδέχεται να επεκταθεί σε ευρύτερη εφαρμογή  σε επίπεδο τοπικής αυτοδιοίκησης, η οποία θα μπορούσε να οδηγήσει σε παρόμοιες απαγορευτικές πολιτικές.

Πρόκειται για μια βαθιά απάνθρωπη και μονοδιάστατη προσέγγιση, που αντιμετωπίζει τα περιστέρια αποκλειστικά ως «υγειονομικό πρόβλημα», αγνοώντας πλήρως την ευζωία και τη συνύπαρξη με ένα είδος που ο άνθρωπος εξημέρωσε, εγκατέλειψε και καταδίκασε να επιβιώνει μέσα στις πόλεις.

Καμία εγκύκλιος δημόσιας υγείας δεν μπορεί να εφαρμόζεται χωρίς πραγματική επιστημονική, φιλοζωική και κοινωνική αξιολόγηση, δαιμονοποιώντας ένα είδος ζωής.

Η συγκεκριμένη έκκληση-ανακοίνωση του Δήμου Καλλιθέας:

• ενισχύει τον ανυπόστατο φόβο και τη στοχοποίηση απέναντι στα περιστέρια,

• καλλιεργεί κοινωνική εχθρότητα απέναντι σε ένα είδος που συμβιώνει με τον άνθρωπο εδώ και χιλιάδες χρόνια,

• ενθαρρύνει τη στοχοποίηση φιλόζωων που τα φροντίζουν και εντείνει συγκρούσεις πολιτών,

• επιχειρεί να παρουσιάσει ως «πρόβλημα» ζωντανά πλάσματα που εξαρτώνται πλέον άμεσα από την ανθρώπινη φροντίδα για την επιβίωσή τους.

 Όταν ένας δημόσιος φορέας καλεί ουσιαστικά τους πολίτες να σταματήσουν τη σίτιση ενός είδους ζωής που εξαρτάται από τα ανθρώπινα χέρια, στην ουσία προωθεί τον υποσιτισμό και κατάρρευση του ανοσοποιητικού συστήματος και τελικά τον βασανιστικό θάνατο χιλιάδων ζώων από κακουχία και ασθένειες.

Τα περιστέρια δεν είναι «αγριόπουλα». Είναι απόγονοι εξημερωμένων, οικόσιτων περιστεριών rock dove, που ο άνθρωπος έκτρεφε επί αιώνες δίπλα του.

Χρησιμοποιήθηκαν ως αγγελιοφόροι, στους παγκόσμιους πολέμους, έχοντας σώσει χιλιάδες ζωές σε μάχες, όταν παρέδιδαν προειδοποιητικά μηνύματα για ενέδρες κλπ., ως μέσο επικοινωνίας γενικά και ως ζώα συντροφιάς και εκτροφής.

Πολλοί άνθρωποι ζουν σήμερα λοιπόν, χάρη στα περιστέρια, που έσωσαν τη ζωή των προγόνων τους στους πολέμους.

Στο αστικό περιβάλλον τα βάσανά τους περνούν απαρατήρητα: επώδυνα/θανατηφόρα ατυχήματα ηχορύπανση, καυσαέριο, βρώμικα νερά, απουσία νερού και τροφής και φλεγμονές στα πόδια και δάχτυλα από τρίχες και νήματα που προκαλούν συχνά αποκοπή μέλους.

Το ότι μέχρι σήμερα δεν έχουν αναγνωριστεί θεσμικά ως ζώα συντροφιάς, δεν καθιστά τη ζωή τους λιγότερο άξια προστασίας από εκείνη των αδέσποτων γατών και σκύλων.

Οι φιλόζωοι πολίτες ταΐζουν αδέσποτες γάτες και σκύλους εδώ και δεκαετίες και η κοινωνία αναγνωρίζει αυτή την πράξη ως ευθύνη και πολιτισμό.

 Γιατί λοιπόν να θεωρείται αποδεκτή η απαγόρευση σίτισης των περιστεριών;

Θα δεχόταν η κοινωνία πινακίδες που να γράφουν «Απαγορεύεται η σίτιση αδέσποτων γατών» ή «Αφήστε τα ζώα να πεθάνουν από την πείνα»;

Τότε γιατί επιχειρείται κάτι αντίστοιχο απέναντι στα περιστέρια;

Τα περιστέρια αποτελούν μέρος της αστικής ζωής, της ιστορίας και της φυσικής παρουσίας μέσα στις πόλεις μας. Πρόκειται για ένα ιδιαίτερα κοινωνικό και κυρίως μονογαμικό είδος, με ισχυρούς δεσμούς και ισότιμη φροντίδα των μικρών τους. Για πολλούς πολίτες η παρουσία τους αποτελεί στοιχείο επαφής με τη φύση, την αγνότητα, τη ζωή και συνύπαρξη.

Η διεθνής επιστημονική βιβλιογραφία δείχνει ότι η μετάδοση νοσημάτων από περιστέρια στον γενικό πληθυσμό είναι εξαιρετικά σπάνια.

Δημοσιευμένη ανασκόπηση στο PubMed που εξέτασε καταγεγραμμένα περιστατικά παγκοσμίως από το 1941 έως το 2003 κατέγραψε μόλις 176 περιπτώσεις μετάδοσης νοσημάτων από περιστέρια σε ανθρώπους, εκ των οποίων ελάχιστες ήταν θανατηφόρες και αφορούσαν κυρίως βαριά ανοσοκατεσταλμένα άτομα.

Haag-Wackernagel & Moch, 2004 — PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/15066331/

Η ίδια επιστημονική βιβλιογραφία επισημαίνει ότι πιθανή μετάδοση συνδέεται κυρίως με παρατεταμένη έκθεση σε κλειστούς, μη αεριζόμενους χώρους με μεγάλη συσσώρευση ξηρών περιττωμάτων σε ειδικές συνθήκες καθαρισμού χωρίς χρήση μάσκας και όχι με τη συνύπαρξη ανθρώπων και περιστεριών σε ανοιχτούς δημόσιους χώρους των πόλεων.

Ειδικά για τη σαλμονέλα, η συντριπτική πλειονότητα των ανθρώπινων λοιμώξεων σχετίζεται με την κατανάλωση μολυσμένων τροφίμων, αυγών, γαλακτοκομικών, πουλερικών κλπ.

Γι’ αυτό και οι μεγάλες αρχές δημόσιας υγείας (WHO, CDC, EFSA) αντιμετωπίζουν τη σαλμονέλωση πρωτίστως ως τροφιμογενές νόσημα.

Όχι ως «αστική νόσο περιστεριών».

WHO – Salmonella / foodborne disease burden

https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/salmonella-(non-typhoidal)

CDC – Salmonella transmission routes

https://www.cdc.gov/salmonella/general/index.html

Μελέτες για τα χλαμύδια ψιττάκωσης επισημαίνουν ότι η επιβίωση παθογόνων σχετίζεται κυρίως με μεγάλες και προστατευμένες συσσωρεύσεις οργανικής ύλης σε ειδικές συνθήκες: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28301242/

Ο Δήμος παρουσιάζει έναν περιφερειακό και επιδημιολογικά εξαιρετικά σπάνιο κίνδυνο ως δήθεν σοβαρή και καθημερινή απειλή για τη δημόσια υγεία, αντί να ενημερώνει υπεύθυνα τους πολίτες με βάση επιστημονικά δεδομένα.

Σε πολλές περιοχές των πόλεων, τα περιστέρια συγκεντρώνονται επί χρόνια σε σταθερά σημεία όπου βρίσκουν τροφή και ασφάλεια.

Η καθημερινή φροντίδα δεν αποτελεί «πρόβλημα προς καταστολή», αλλά μια ανθρώπινη πράξη ευθύνης απέναντι σε ζώα που έχουν ήδη εξαρτηθεί από το αστικό περιβάλλον και την ανθρώπινη παρουσία για την επιβίωσή τους.

Η ύπαρξη ενός σταθερού κοπαδιού σε ανοιχτό αεριζόμενο δημόσιο χώρο με διάσπαρτα περιττώματα σε μεγάλες επιφάνειες, δεν ταυτίζεται με τις ειδικές συνθήκες που αναφέρονται στη διεθνή βιβλιογραφία ως πιθανοί παράγοντες κινδύνου.

Επιπρόσθετα, επιστημονικές μελέτες δείχνουν ότι η ηλιακή ακτινοβολία (UV), η θερμότητα, η ξήρανση και οι καιρικές συνθήκες μειώνουν σημαντικά τη βιωσιμότητα πολλών μικροοργανισμών στο περιβάλλον, ενώ οι βροχοπτώσεις συμβάλλουν φυσικά στην αποδόμηση και απομάκρυνση οργανικών υπολειμμάτων.

Nelson KL et al. “Sunlight-mediated inactivation of health-relevant microorganisms in water and waste” (PubMed Central: PMC7064263) • https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7064263/

Παράλληλα, η τακτική καθαριότητα των δημόσιων χώρων αποτελεί υποχρέωση των δημοτικών αρχών και όχι αιτία για την έμμεση εξόντωση ενός ολόκληρου είδους μέσω ασιτίας.

Η επιστημονική βιβλιογραφία δε, στο πεδίο των ζωονόσων, αναγνωρίζει ότι τα ζώα συντροφιάς, σκύλοι και γάτες, αποτελούν σημαντική και άμεση πηγή πιθανής έκθεσης σε παθογόνους μικροοργανισμούς για τον άνθρωπο, λόγω της καθημερινής στενής επαφής στον ίδιο χώρο.

WHO / One Health framework (ζωονόσοι από κατοικίδια)

https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/zoonoses

Το CDC αναφέρει ότι οι σκύλοι και οι γάτες μπορούν να μεταδώσουν:

Σαλμονέλα

Καμπυλοβακτηρίδιο (μια από τις συχνότερες μορφές γαστρεντερίτιδας)

Τοξόπλασμα

Λύσσα

Δερματόφυτα 

Εχινόκοκκο  

Ερλιχίωση και Λεϊσμανίαση (μέσω τσιμπήματος κουνουπιού που πρώτα τσίμπησε τον ασθενή σκύλο) https://www.cdc.gov/healthypets/pets/index.html

Αυτή η γνώση όμως δεν έχει οδηγήσει στην στοχοποίηση των αδέσποτων γατών και σκύλων από την πολιτεία.

Αντιθέτως, έχει αναπτύξει πλαίσια υπεύθυνης συνύπαρξης και φροντίδας.

Συνεπώς, η διάκριση των περιστεριών, παρά τη σαφώς σπάνια μετάδοση νοσήματος στον άνθρωπο, δε βασίζεται σε πραγματικό κίνδυνο, αλλά σε φόβο, ημιμάθεια, προκαταλήψεις και επιλεκτική ευαισθησία.

Η εγκατάλειψη των περιστεριών στην πείνα θα οδηγήσει σε άρρωστα ζώα, αυξάνοντας τα προβλήματα δημόσιας υγείας που υποτίθεται ότι επιχειρεί να “λύσει” ο Δήμος.

Η δημόσια πολιτική δεν μπορεί να παράγει ένα περιβάλλον εγκατάλειψης και να το παρουσιάζει ως “διαχείριση”.

Ηθικές και ευγενικές πρακτικές διαχείρισης πληθυσμού δείχνουν ξεκάθαρα αποτελεσματικές λύσεις, όπως χρήση χώρων που εκχωρήθηκαν στο Δήμο ως σημεία στέγασης, κατάλληλης φροντίδας και ευγενούς ελέγχου πληθυσμού με τη διεθνή αποτελεσματική πρακτική ανταλλαγής αβγών με ομοιώματα (egg replacement) που δείχνει πτώση έως και 40% του πληθυσμού σε ένα έτος.

ΑΙΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣ ΤΟ ΔΗΜΟ ΚΑΛΛΙΘΕΑΣ ΚΑΙ ΛΟΙΠΟΥΣ ΔΗΜΟΥΣ

1.Να αποσύρει άμεσα την ανακοίνωση απαγόρευσης σίτισης των περιστεριών της 20ης Μαΐου 2026 από την ιστοσελίδα του.

2.Να μην προχωρήσει στην τοποθέτηση πινακίδων απαγόρευσης σίτισης περιστεριών στους δημόσιους χώρους, οι οποίες θα εντείνουν συγκρούσεις μεταξύ πολιτών.

3.Να σταματήσει κάθε ρητορική φόβου και στοχοποίησης απέναντι στα περιστέρια και τους φιλόζωους πολίτες που τα φροντίζουν.

4.Να ξεκινήσει ανοιχτό διάλογο και συνεργασία με το υπό σύσταση Pigeon Rights Association Greece (Σωματείο Δικαιωμάτων Περιστεριών Ελλάδας) και με άλλες ειδικές φιλοζωικές οργανώσεις, εθελοντές και πολίτες για τη δημιουργία ανθρώπινων λύσεων συνύπαρξης με τη στήριξη ενδεχομένως δωρεών, εράνων και κοινωνικών χρηματοδοτήσεων.

5.Να αξιοποιηθούν ανενεργοί χώροι που έχουν εκχωρηθεί στον Δήμο, ώστε να μετατραπούν σε οργανωμένους χώρους προστασίας, φροντίδας και ευγενούς διαχείρισης πληθυσμών περιστεριών.

ΑΙΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣ ΤΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ

1.Άμεση απόσυρση ή ουσιαστική αναθεώρηση κάθε εγκυκλίου ή οδηγίας που οδηγεί σε απαγόρευση σίτισης και στοχοποίηση των περιστεριών, καθώς στην πράξη ενισχύει την εγκατάλειψη, τον υποσιτισμό και την έμμεση εξόντωση των ζώων.

2.Θεσμική υποστήριξη και κατεύθυνση προς τους Δήμους για την εφαρμογή ενιαίου πλαισίου ευγενούς διαχείρισης των περιστεριών (egg replacement), μέσω δημιουργίας καταφυγίων/οργανωμένων χώρων φροντίδας με σωστές συνθήκες υγιεινής και σταθερή φροντίδα.

3.Συνεργασία με φιλοζωικούς φορείς, ομάδες πολιτών και εξειδικευμένους διασώστες και φροντιστές περιστεριών (pigeon rehabilitators), καθώς και με κτηνιάτρους με εμπειρία στα πτηνά ή ειδικευμένους πτηνιάτρους.

4.Ενίσχυση προγραμμάτων ειδίκευσης κτηνιάτρων στην πτηνιατρική (avian medicine), με στόχο την κάλυψη του σημαντικού κενού εξειδικευμένων επαγγελματιών στην Ελλάδα.

6.Εφαρμογή ενημερωτικών προγραμμάτων για την αστική συνύπαρξη με τα περιστέρια, με επιστημονικά δεδομένα και με συμμετοχή εξειδικευμένων φορέων και έμπειρων διασωστών και φροντιστών περιστεριών (pigeon rehabilitators), ώστε η ενημέρωση να είναι αντικειμενική και χωρίς στοχοποίηση ή ρητορική φόβου.

7.Δημόσιος και θεσμικός διάλογος, με συμμετοχή φιλοζωικών φορέων, πολιτών και ειδικών, για τη θεσμική αναγνώριση των αστικών περιστεριών ως απογόνων εξημερωμένων οικόσιτων πτηνών που εγκαταλείφθηκαν από τον άνθρωπο και παραμένουν εξαρτημένα από την ανθρώπινη παρουσία και φροντίδα, με προοπτική αναγνώρισής τους ως ζώων συντροφιάς, απέναντι στην ιστορική και ηθική ευθύνη του ανθρώπου προς αυτά.

Ήδη σε πολλές χώρες του εξωτερικού, τα περιστέρια ζουν ως ζώα συντροφιάς. Αναρίθμητα βίντεο με εμπειρίες ανθρώπων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης το αποδεικνύουν καθημερινά. Η πραγματικότητα αυτή δεν μπορεί να αγνοείται και στην Ελλάδα.

Οι πόλεις μας δεν χρειάζονται περισσότερη εχθρότητα απέναντι στη ζωή.

Χρειάζονται περισσότερη γνώση, συνύπαρξη και σεβασμό στη ζωή.

Τα περιστέρια δεν είναι «εχθροί της πόλης».

Είναι αθώα συναισθανόμενα πλάσματα, ιδιαίτερα έξυπνα, συντροφικά και χαρισματικά, που μοιράζονται μαζί μας τον ίδιο ουρανό εδώ και χιλιάδες χρόνια.

Υπογράφουμε για μια πολιτεία με ανθρωπιά.

Για μια πόλη, για μια κοινωνία που δεν απαντούν στη ζωή με αποκλεισμό, φόβο, παραπληροφόρηση και στοχοποίηση, αλλά με συνείδηση, ενσυναίσθηση, φροντίδα και πολιτισμό.