Zamantı Irmağı’nın ana kaynağı kuruyor

Vahşi sulama ve kontrolsüz ilaçlama hem suyumuza, hem de doğamıza ve sağlığımıza tehdit, buna DUR diyelim!

Zamantı nereden doğar, nerelerden geçer? Kayseri’nin Pınarbaşı ilçesi sınırları içerisinde bulunan Uzunyayla Platosu’nda Şerefiye Köyü’nden doğar, Zamantı Vadisi boyunca akar ve Pınarbaşı, Tomarza, Develi, Yahyalı ilçelerinden geçerek bu bölgelere hayat kaynağı olan Zamantı, Adana'ya 80 km kala, Aladağ ilçesinin Akinek Dağı yamaçlarında Göksu Irmağı ile birleşerek Seyhan Nehri'ni oluşturur.

Zamantı’nın önemi nedir? Dünyanın en önemli kıt kaynaklarından biri su ve ülkemiz su fakiri. Zamantı sadece kaynaklandığı bölgeye değil çok geniş bir coğrafyaya hayat verdikten sonra Çukurova’ya ulaşarak çok geniş bir coğrafyaya hayat kaynağı olmaktadır.

Bu suyun kaybedilmesi veya kirletilmesi ekonomik, ekolojik ve sosyal felaketlere yol açacaktır. Ülkemizde bu şekilde yok edilen ve geri dönüşü olmadığı için çevre felaketi yaşayan çok sayıda örnek vardır. Zamantı’nın halen zamanı varken buna izin vermemeliyiz.

Peki, şu an yaşanan sorun nedir? Ana su kaynağı kurumuş, diğer yan gözelerden akan su minimum seviyeye inmiş, yan gözelerden akan sular da vahşi ilaçlama ve kullanılan kimyasallar nedeniyle kirlenmeye başlamıştır. Zamanında önlem alınmazsa Zamantı Irmağı tamamen kuruyacak, toprak bazı bölgelerde olduğu gibi vahşi ilaçlama nedeniyle kullanılamaz hale gelecektir.

Neden? Küresel ve yerel pek çok neden var; en başta da kısa vadeli yüksek gelir elde etme hırsı ve kontrolsüzlük.

Nedir bunlar ve neye yol açar? Şöyle sıralayalım:

1. Kentlerde nüfus yoğunluğunun artması, artan nüfusun ihtiyaçlarına cevap vermek için geliştirilen endüstriyel tarımın kontrolsüz ve bilinçsiz uygulanması.

2. Daha önce başka bölgelerde toprağın artık ekilemez hale geldiği görülerek yasaklandığı halde bu vahşi sulama ve ilaçlamaya herhangi bir kontrole ve yaptırıma, denetime bağlı olmaksızın Uzunyayla’da 5 yıldır izin verilmesi.

3. Sulu tarım için uygun olmayan kıraç toprakta sulu tarım yapmak için yapılan vahşi sulama.

4. Plato mevsim ve coğrafi koşulları nedeniyle tarımsal faaliyetin verimini güvence altına almak adına yapılan bilinçsiz vahşi ilaçlama ve kullanılan tarım zehirleri (pestisitler) nedeniyle toprağın, akarsuların, yeraltı sularının kirlenmesi.

5. Bölge ile herhangi bir sosyal bağı olmayan işletmelerin sadece kâr maksimizasyonuna odaklanması ve yerel işbirlikçileriyle birlikte çevre ve doğaya değer vermemeleri, bölgeye kısa vadeli ve hedefledikleri geliri elde ederek bırakıp gidecekleri bir yer olarak görmeleri, sürdürülebilirlik konusunda herhangi bir kaygı taşımamaları.

6. Bölge insanının da dahil olduğu canlı yaşamının (endemik bitkilerin, hayvanların) yok olma tehdidiyle karşı karşıya kalması, kullanılan kontrolsüz tarım zehirleri nedeniyle tüketicilerin sağlığına olan kanserojen etki.

7. Yaşanan kirlenme ve küresel ısınmayla bölgede özellikle kışın kar yağışının azalması ve diğer su kaynaklarının kurumaya başlaması, Zamantı’nın beslediği barajların işlevini kaybetmesi.

Bu kötü sürecin önüne nasıl geçilebilir? Öncelikle kamu otoritelerinin gerekli koordinasyonu sağlayarak;

-Hızla ruhsatsız kaçak kuyuların tespit edilerek kapatılması,

-Ruhsat verilen kuyuların çevreye ve doğaya olumsuz etki etmeyecek şekilde kullanım şartlarının belirlenerek bu sınırları aşan kullanımların engellenmesi, ihlal edenlere ihlal nedeniyle elde ettikleri menfaatin misli ile yaptırım uygulanarak caydırıcılığın sağlanması,

-Tarım zehirlerinin kullanımının kontrole tabi tutulması ve üretim sürecinde periyodik olarak, hasat zamanında da pazara sunulmadan önce gerekli testlerden geçirilmesi, uygun olmayanların pazara sunulmasının engellenmesi.

Bu ve benzeri kararlı önlemler alınarak doğamızın ve tüm canlıların zehirlenmesinin önüne geçilerek bu kötü gidişat durdurulabilir.

Bu metni okuyanlar ne yapabilir? Düzenlediğimiz bu kampanyada katılımınıza ihtiyaç var. İmza vererek ve bu metni yaygınlaştırarak sayımızın çoğalması konusunda destek olacağınıza inanıyoruz.

Zamantı Anadolu’nun can damarlarından, bölgenin hayat kaynağı…

Su hayattır, kuruyup yok olmasına izin vermeyelim.

Destek ol…

 

 

 

 

MUHATAPLARINA İLETİLECEK OLAN METİN:

Sayın İbrahim Yumaklı, Tarım ve Orman Bakanı

Sayın Murat Kurum, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı

Sayın Gökmen Çiçek, Kayseri Valisi

Kayseri’nin Uzunyayla Platosu’nda doğan, bu bölgede çok sayıda köyü besleyen ve Seyhan Nehri’ne kaynaklık eden Zamantı Irmağı’nın kurumasına ve Uzunyayla’nın yok olmasın yol açacak endüstriyel tarımın denetlenmesini talep ediyoruz.

Bu bölgede 5 yıldır verilen izinlerle yapılan endüstriyel patates tarımıyla toprak ve su kaynakları kirlendi, müdahale edilmezse artık ekilemez, kullanılamaz hale gelecek. Denetimsizce yapılan sulamadan dolayı bölgede su tükeniyor. İnsan yaşamının bitme noktasına gelmesinin yanı sıra binlerce yılda oluşan ekolojik çevre, endemik bitkiler ve hayvanlar da yok olacak. Ayrıca doğal sit alanı olarak tescillenmiş bölge kirleniyor.

Bazı illerde yasaklanan endüstriyel patates ve soğan ekimine Uzunyayla’da ruhsat verilmesinden sonra konuya ilişkin gerekli denetimlerin yapılmadığını biliyor, bu konuda çalışma yürütülmesini talep ediyoruz. Örneğin;

1. Yeraltı suyu ve yüzey suyu seviyelerinin düzenli olarak ölçülmesini, yeraltı suyundan çekilebilecek su miktarlarının (kullanım kapasitesi) bilimsel çalışma ve veriye dayalı olarak ortaya konmasını ve yeraltı suyu çekimlerinin bu çerçevede yeniden düzenlenmesini,

2. Ruhsatlı kuyuların ruhsata aykırı şekilde kapasite fazlası su kullanıp kullanmadıklarının kontrolünü, kullanılıyorsa engellenmesini,

3. Ruhsatsız kuyuların tespitini ve kapatılmasını,

4. Bölge için iklim değişikliği senaryolarına dayalı bir su yönetim planı hazırlanmasını, iklim krizi ve mevcut olumsuz sonuçlarının bir bütün olarak değerlendirilerek varsa mevcut planların ivedilikle düzeltilmesini,

5. Sürdürülebilir tarım ve su yönetimine dair projeler hazırlanmasını talep ediyoruz.

Bu kirlenme ve tükenmeyi önlemek üzere kurumunuz tarafından bilimsel inceleme yapılması, eğer yoksa konuya ilişkin rapor hazırlanması, bir ekosistem yönetim programı oluşturulması da taleplerimiz arasında.

Saygılarımızla.

 

T.C. TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI

Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü - 12. Bölge Müdürlüğüne,

Osman Kavuncu Cad. Kocasinan, KAYSERİ

Konu: Uzunyayla Platosu (Zamantı Irmağı Havzası) İçme-Kullanma Suyu Kaynakları Koruma Planı Hazırlanması Talebi

Sayın Yetkili,

Kayseri İli, Pınarbaşı İlçesi sınırları içerisinde yer alan Uzunyayla Platosu, Zamantı Irmağının beslenim alanı olmasının yanı sıra, kırsal tarım ve hayvancılık için kritik öneme sahip hassas bir ekosisteme sahiptir. Bu alandan kaynaklanan irili-ufaklı su kaynakları platoda yer alan 100 kadar köyün içme-kullanma suyunu sağlamaktadır. 

Son yıllarda “Küresel İklim Krizi” etkisiyle debisi azalan plato su kaynakları memba kısmında vahşi sulamalı patates tarımı faaliyetleri nedeniyle, Şerefiye köyündeki Zamantı Irmağı kaynağı dahil platodaki su kaynaklarındaki debiler kritik düzeyde azalmış, hatta bazıları tamamen kurumuştur. İçme-kullanma suyu olarak kullanılan su kuyularında da su seviyelerinin düştüğü gözlenmektedir. Özetle, artan vahşi sulamalı tarımsal faaliyetler ve artan yeraltısuyu çekimleri nedeniyle su ve gıda güvenliği ciddi tehdit altındadır. Su kaynaklarının kirlenme riski yükselmiş, yerel ekosistem ve halk sağlığı açısından ciddi tehditler ortaya çıkmıştır.

Bu çerçevede, 2872 sayılı Çevre Kanunu, 167 sayılı Yeraltı Suları Kanunu, 6200 sayılı DSİ Kanunu ve “İçme-Kullanma Suyu Havzalarının Korunmasına Dair Yönetmelik” hükümleri uyarınca;

Uzunyayla Platosu ve Zamantı Irmağı alt havzasının “İçme-Kullanma Suyu Havzası” statüsünde ACİL koruma planının hazırlanmasını,
Koruma kuşaklarının (mutlak, kısa, orta, uzun mesafe) belirlenmesi için hidrojeolojik etütlerin güncellenmesini,
Bölge genelinde yeraltı suyu kullanımına sınırlama ve kontrol getirilmesini (Ruhsatsız veya ruhsata aykırı olarak kapasite kullanan, yine vahşi ilaç, kimyasal kullanımı ile su ve toprak kaynaklarını kirletenlerin tespit ve engellenmesi hususunda ilgili kurumlarla birlikte gerekli tedbir ve önlemlerin alınmasını, yeni ruhsat verilmemesini ve verilen ruhsatların yenilenmemesini, kaçak veya aşkın kullanımda caydırıcı yaptırımlar uygulanmasını)
Kuruyan kaynakların izlenmesi ve su kalitesi ölçümlerinin başlatılmasını,

Saygıyla arz ederiz.