Dünyanın en büyük sodalı gölü olan Van Gölü maalesef iklim krizinin neden olduğu yıkıcı etkiler, insan hatası, iklim uyum planlarının oluşturulmaması ve ihmalleri yüzünden ölüyor! Evet, buna dur demek ve Gölü gelecek kuşaklara miras bırakmak hepimizin görevi. Dünyada sadece Van Gölü’nde yaşayan İnci Kefali’nin nesli tükenme tehlikesinde!

Van Gölü’nün yaşaması için Van Gölü ve çevresinin Özel Çevre Koruma Bölgesi ilan edilmesini, iklim krizi hasssasiyetinin tespit edilerek iklim uyum planı oluşturulmasınıve ivedilikle havza yönetim planının hazırlanmasını talep ediyoruz!

Bir göl düşünün kendi ekosistemi içerisinde muazzam bir çeşitliliğe sahip ve çok özel bir yaşam alanı. Yüzlerce çeşit kuş çeşidine ev sahipliği yapmanın yanında dünyada sadece Van Gölünde yaşayan endemik bir balığın da yaşam alanı. 

Ancak Van Gölü;evresinde kurulmuş bütün yerleşmelere ait on binlerce ton evsel atık ve artığın da toplanma alanına dönüşmüş durumda. 

Van Gölü uzun yıllardır başta Van Kenti olmak üzere Göl çevresinde yer alan bütün kentlerin,  akarsu boylarında kurulmuş köylerin, sanayi tesislerinin ve diğer birçok kirletici unsurun yoğun baskısına maruz kalmaktadır. Kurulan arıtma tesisleri kapasitenin çok altınadır. Çevresinde 1.2 milyondan fazla insanın yaşadığı bu doğa harikası Göl maalesef artık kendini yenileyemiyor.

İklim krizinin  etkisiyle yağış miktarları azalıyor. 1950-2021 yılları arasında Van bölge yağış ve sıcaklık verilerine göre, yağış miktarlarında sistematik bir azalma sözkonusu ilen sıcaklıklar ise her yıl artarak devam ediyor. Uzmanlar tarafından incelenen verilere göre, göldeki su seviyesinin azalması yağış miktarlarındaki azalma ve sıcaklık artışları ile paralellik gösteriyor. 

Bütün bu olumsuzluklar Gölün yaşam süresini giderek daha da kısaltıyor. Bütün bunlar yetmezmiş gibi Van Gölü ve çevresi “Sürdürülebilir Koruma ve Kontrollü Kullanım Alanı” olarak tescil edilmiştir. Bu madde, Van Gölü çevresinde birçok yeni yapılaşmanın önünü açmakta ve bir çeşit işgale davetiye çıkarmaktadır. Oysa yapılması gereken Van Gölü’nün yaşaması ve gelecek kuşaklara miras bırakılmasıdır. Bu da ancak Van Gölü ve çevresinin Özel Çevre Koruma Bölgesi ilan edilmesiyle mümkündür. Ayrıca bu yasal düzenleme ivedilikle hazırlanacak Havza Yönetim Planıyla da desteklenmelidir.

Van Gölü Neden Özeldir?

Nemrut Dağında yaşanan volkanik patlama sonucu dışarıya akışı kapanan çanağın sularla dolması sonucu oluşan Van Gölü 3 bin 713 kilometrekarelik bir yüz ölçüme sahiptir. Van Gölü tatlı su ve deniz suyundan farklı bir sucul ekosistemine sahiptir. Acı, tuzlu ve sodalı olan Van Gölü aynı zamanda muazzam bir su altı ekosistemine sahiptir. Bunların başında bir doğa harikası olan mikrobiyolitler gelmektedir. Dünyanın en büyük sodalı gölü olan Van Gölü ve bir bütün olarak havza pek çok endemik türe ev sahipliği yapmaktadır. Denizden ortalama yüksekliği 1647 metre olan Van Gölü üzerinde Akdamar, Çarpanak, Adır ve Kuş Adası bulunmaktadır. Yöre halkının “deniz” olarak nitelendirdiği Van Gölü’nün çevresi karadan 430 kilometre civarındadır.

Van Gölü Havzası Yönetim Planı yapılmalı

Yıllardan beri Van halkı olarak, Van Gölü’nün korunmasına yönelik, “Özel Çevre Koruma Bölgesi” ilan edilmesini talep etmekteyiz. Ancak 30 Eylül 2022’de çıkarılan bir kararla Van Gölü ve çevresi "doğal sit-sürdürülebilir koruma ve kontrollü kullanım alanı" ilan edilmiştir. Bu statünün gölü korumak için değil gölü ve çevresini daha fazla kullanabilmek için çıkartıldığını biliyoruz! Bu yasa her çeşit yapılaşmaya izin veren, taş ocaklarından sanayi yapılaşmasına kadar, arıtmadan imara kadar yapılaşmanın önünü açan, Van Gölü’nü yok oluşa götürecek çok büyük bir tuzaktır.  Bu yüzden mevcut karardan vaz geçilmeli ve bir an önce Van Gölü ve çevresi Özel Çevre Koruma Bölgesi ilan edilmelidir. Ayrıca şeffaf, katılımcı bir havza yönetim planının yapılması ve  hayata geçirilmesi gerekmektedir. Havza yönetim planı ile bilimsel çalışmalar neticesinde bölgeleme yapılarak hangi alanların kesin korunacak alan veya nitelikli doğal koruma alanı veya sürdürülebilir koruma ve kontrollü kullanım alanı olduğuna karar verilmelidir. 

Bu konuda başta Van ÇEVDER, Van Barosu, Özgürlük İçin Hukukçular Derneği, Van-Hakkari Tabip Odası, Akademik Odalar Birliği kurumları olmak üzere, Van STK’ları olarak demokratik mücadelenin yanında hukuki mücadeleyi de başlatmış bulunmaktayız.

Sizlerin de bu demokratik mücadeleye omuz vermenizi, destek vermenizi bekliyoruz. Kampanyamızı imzalayın ve paylaşın;  Van Gölü’nün korunma gerekliliğini siz de dile getirmiş olun!

Saygılarımızla Van ÇEVDER