The United Nations, as an institution, has largely failed to hold China accountable for the ongoing crisis in Tibet. It has been 24 years since a UN Human Rights Commissioner visited Tibet. The last independent UN Fact-finding Mission visited Tibet in 1985. No meaningful investigation has taken place regarding the treatment of Tibetans, while arbitrary detentions, prison deaths, self-immolation incidents and enforced disappearances continue to happen in Tibet.

Michelle Bachelet, the then United Nations High Commissioner for Human Rights and head of the office, did not visit Tibet during her visit to China in May 2022. Tibet activists and organizations from various parts of the world urged her to visit Tibet, particularly the colonial boarding schools in Tibet where children are separated from their parents and subjected to propaganda lessons. The Tibetan government-in-exile in India had appealed to the UN High Commissioner to “ensure that the visit to the oppressed regions in China must be credible, substantive and unfettered including a visit to Tibet”. However, she not only did not visit Tibet, but also did not even raise the issue with the weight it deserves anywhere before, during or after the visit.

Any fact-finding/ investigative mission should hold China accountable for the arbitrary detentions happening inside Tibet,  take into account CCP’s harmful “environmental policies” in Tibet, and question CCP about the whereabouts of Tibet’s Panchen Lama, who was abducted in 1995. CCP is also aggressively focussing on controlling the process of and narratives around the reincarnation of the 14th Dalai Lama and Sinicizing Tibetan religion, language, culture, tradition and education. 

What needs to be done is to ensure that Tibet is always included and never forgotten when we focus on Beijing’s crimes, along with the Uyghur genocide, threats to Taiwan and Hongkong.  We call upon the policy makers to address exhaustively the issue of Tibet and call for an investigation into the human rights situation of Tibet.

It is time that UN sends an independent Fact Finding Mission to Tibet, the world's Third Pole. As we celebrate the 33rd anniversary of conferment of Nobel Peace Prize to His Holiness the 14th Dalai Lama of Tibet on 10th December 2022 on the International day of Human Rights, let us urge UN to stay true to its commitments and avowed aim of standing up for Human Rights. 

མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་བོད་ཀྱི་དངོས་དོན་འཚོལ་བཤེར་ལས་གཞི།

འཛམ་གླིང་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ནི་ལྷན་ཚོགས་ཤིག་ཡིན་པའི་ངོས་ནས་བོད་ནང་གི་ཛ་དྲག་གནས་སྟངས་སྐོར་རྒྱ་ནག་གཞུང་ལ་འགན་འཁྲི་བདའ་འདེད་བྱ་རྒྱུའི་ཐད་ཚབས་ཆེན་གྱི་འཐུས་ཤོར་བཏང་ཡོད། མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་དོན་གཅོད་མི་སྣ་བོད་ལ་གཟིགས་སྐོར་མཐའ་མ་དེ་ཕྱིན་ནས་མི་ལོ་24འགོར་ཟིན་འདུག །དེ་ནི་སྤྱི་ལོ་1985ལོར་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་བོད་ཀྱི་དངོས་དོན་འཚོལ་བཤེར་ལས་གཞིའི་ཆེད་བོད་ལ་བསྐྱོད་པ་དེ་རེད། དེ་དུས་རྒྱ་ནག་གིས་བོད་མིར་འཛིན་པའི་སྲིད་བྱུས་ཐད་དོན་སྙིང་ལྡན་པའི་ཞིབ་འཇུག་གང་ཡང་བྱས་མེད་ཅིང་། རང་སྣང་གང་ཤར་གྱིས་འཛིན་བཟུང་དང་། བཙོན་ཁང་ནང་ཤི་བ། རང་ལུས་མེར་སྲེག་གི་དོན་རྐྱེན། བཙན་ཁྲིད་ཀྱིས་གར་སོང་ཆ་མེད་དུ་གྱུར་དང་འགྱུར་མུས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་རྣམས་མུ་མཐུད་ཐོན་མུས་རེད།

ལྕམ་མྭེ་ཤཱལ་བྷ་ཤཱི་ལེ་(Michelle Bachelet)མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ལྷན་ཁང་གི་མཐོ་རིམ་དོན་གཅོད་དང་ལྷན་ཁང་གི་འགན་འཛིན་གཉིས་ཀ་ཡིན་དུས། ཁོ་མོ་སྤྱི་ལོ་2022ཟླ་5ནང་རྒྱ་ནག་ལ་ཕྱོགས་སྐྱོད་འཚམས་གཟིགས་ཕེབས་སྐབས་བོད་ལ་ཕྱིན་མེད། སྐབས་དེར་འཛམ་གླིང་ས་གནས་གང་ས་ནས་བོད་དོན་འཐབ་རྩོད་པ་དང་ཚོགས་པ་མང་པོས་ཁོ་མོར་བོད་ནང་ལ་བསྐྱོད་རྒྱུའི་རེ་སྐུལ་ཞུས་ཡོད། ལྷག་པར་བོད་ནང་དུ་བོད་པའི་ཕྲུ་གུ་རྣམས་ཕ་མ་དང་ཁ་བྲལ་བཏང་ནས་བསམ་བློ་བཙན་བསྒྱུར་གྱི་གཏན་སྡོད་སློབ་གྲྭ་ཁག་གི་ནང་དུ་བཙན་ཉར་བྱས་ནས་རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་རྒྱལ་གཅེས་དྲིལ་བསྒྲགས་སློབ་གསོ་སྤྲོད་བཞིན་ཡོད་པ་རེད། རྒྱ་གར་དུ་ཡོད་པའི་བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་གིས་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་མཐོ་རིམ་དོན་གཅོད་ལ་སྙན་ཞུ་ཕུལ་ནས་ “བོད་ཚུད་རྒྱ་གཞུང་འོག་གཉའ་གནོན་མྱོང་བཞིན་པའི་ས་ཁུལ་རྣམས་ལ་ངེས་པར་དུ་བསྐྱོད་ནས་རྒྱ་ནག་གཞུང་འགན་འཁུར་བདའ་འདེད་གཏོང་དགོས་པ་ནི། ཁ་གསལ་དང་གཡོལ་ཐབས་མེད་པའི་འགན་འཁྲི་ཞིག་རེད།” འོན་ཀྱང་། མོ་རང་རྒྱ་ནག་ལ་འཚམས་གཟིགས་བསྐྱོད་རིང་གནད་དོན་དེ་དག་གི་ལྗིད་ཚད་ལ་དཔག་པའི་གླེང་སློང་ཅི་ཡང་བྱས་མེད་ཅིང་འཚམས་གཟིགས་ཀྱི་རྗེས་སུའང་འཇམ་ཐིང་ངེར་བཞུགས་ཡོད།

དངོས་དོན་འཚོལ་བཤེར་/ཞིབ་འཇུག་ལས་གཞི་གང་རུང་ཞིག་འགོ་འཛུགས་བྱས་ཏེ་བོད་ནང་རྒྱ་གཞུང་གིས་རང་སྣང་གང་ཤར་གྱི་འཛིན་བཟུང་དང་། བོད་ནང་རྒྱ་ནག་དམར་ཤོག་གཞུང་གིས་འཛིན་པའི་ “ཁོར་ཡུག་ལ་གནོད་ཚབས་ཆེ་བའི་སྲིད་བྱུས་” ཐད་འགན་འཁུར་བདའ་འདེད་བྱེད་དགོས་ཤིང་། རྒྱ་ནག་དམར་ཤོག་གཞུང་ལ་སྤྱི་ལོ་1995ལོར་ཁོང་ཚོས་བཙན་ཁྲིད་བྱས་པའི་༸པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་གང་དུ་ཡོད་མེད་འདྲི་རྩད་བྱེད་དགོས། ད་དུང་། རྒྱ་ནག་དམར་ཤོག་གཞུང་གིས་ཁྲོ་ཧམ་དང་ནན་ཏན་གྱིས་༸གོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་14པ་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་ཡང་སྲིད་ལས་རིམ་ཐད་འཁྱོག་བརྗོད་བྱ་རྒྱུ་དང་བོད་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་དང་། སྐད་ཡིག །རིག་གཞུང་། ཡུལ་སྲོལ་གོམས་གཤིས། ཤེས་ཡོན་དང་སློབ་གསོའི་ལམ་ལུགས་བཅས་རྒྱ་ལུགས་ལ་བསྒྱུར་ཐབས་འབད་བཞིན་ཡོད།

ངེས་པར་དུ་དོ་ནན་གྱིས་བསྒྲུབ་དགོས་པའི་གནད་དོན་ཞིག་ནི་ང་ཚོས་པེ་ཅིན་གྱི་ནག་ཉེས་གྲངས་འདྲེན་དང་དོ་སྣང་བྱེད་སྐབས། ཡུ་གུར་མི་རིགས་རྩ་མེད་དུ་གཏོང་བ་དང་། ཐའེ་ཝན་དང་ཧོང་ཀོང་ལ་འཇིགས་སྐུལ་འབྱུང་བཞིན་པའི་གནད་དོན་དང་ལྷན་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་དེ་བཞིན་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་དུ་ཚུད་དགོས་པ་དང་ནམ་ཡང་བརྗེད་མི་ཉན།  ང་ཚོས་སྲིད་ཇུས་གཏན་འབེབས་བྱེད་མཁན་རྣམས་ལ་བོད་ཀྱི་གནད་དོན་གླེང་སློང་གང་ཐུབ་བྱེད་དགོས་པའི་འབོད་སྐུལ་ཞུ་རྒྱུ་མ་ཟད། བོད་ནང་གི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་གི་གནས་སྟངས་ཐད་ཡིན་ཅིག་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་དགོས་པའི་འབོད་སྐུལ་ཞུ་བཞིན་ཡོད།

དུས་ཚོད་འདི་ནི་འཛམ་གླིང་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱིས་བོད་ཀྱི་དངོས་དོན་འཚོལ་བཤེར་ཐད་རང་དབང་ཅན་གྱི་ལས་གཞི་ཞིག་གོ་ལའི་ལྷོ་བྱང་སྣེ་མོ་གསུམ་པ་སྟེ། བོད་ནང་ལ་མངགས་དགོས་པའི་དུས་ལ་བབས་ཡོད། ང་ཚོས་སྤྱི་ལོ་2022ཟླ་12ཚེས་10ཉིན་༸གོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་མཆོག་ལ་ནོ་སྦེལ་ཞི་བདེའི་གཟེངས་རྟགས་འབུལ་བཞེས་གནང་ནས་མི་ལོ་ཧྲིལ་པོ་33འཁོར་བ་དང་། རྒྱལ་སྤྱིའི་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་ཉིན་མོའི་དུས་དྲན་འདིར། ང་ཚོས་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ལ་རང་ཉིད་ཀྱི་དམ་བཅའ་བརྩི་སྲུང་དང་འགྲོ་བ་མིའི་ཐོབ་ཐང་སྲུང་སྐྱོབ་བྱ་རྒྱུའི་ཐད་སྐུལ་ལྕགས་དང་རེ་འབོད་ཞུ་བཞིན་ཡོད།