PETYCJA
w sprawie zwiększenia przejrzystości wydatkowania środków publicznych przeznaczonych na prowadzenie biur poselskich poprzez zmianę rozporządzenia Marszałka Sejmu dotyczącego zasad ich rozliczania.

Do Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej

Na podstawie art. 2 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o petycjach zwracamy się z wnioskiem o zmianę rozporządzenia Marszałka Sejmu regulującego zasady rozliczania środków finansowych przeznaczonych na prowadzenie biur poselskich.

Celem proponowanych zmian jest zwiększenie przejrzystości wydatkowania środków publicznych, zapewnienie skuteczniejszej społecznej kontroli nad finansami publicznymi oraz wzmocnienie zaufania obywateli do instytucji państwa.

Wnosimy o wprowadzenie następujących zmian:

1. Obowiązek publikowania dokumentów potwierdzających poniesione wydatki

Do każdego corocznego sprawozdania z wykorzystania środków przeznaczonych na prowadzenie biura poselskiego powinny być obowiązkowo dołączane – po uprzedniej anonimizacji danych podlegających ochronie – dokumenty stanowiące podstawę poniesionych wydatków, w szczególności:

• faktury VAT,
• rachunki,
• umowy najmu,
• umowy leasingu,
• inne dokumenty będące podstawą poniesienia wydatku. 

Publikacja dokumentów źródłowych pozwoli obywatelom na rzeczywistą ocenę sposobu wydatkowania środków publicznych oraz zwiększy transparentność finansowania działalności biur poselskich.

 
2. Obowiązek publikowania zanonimizowanych dokumentów dotyczących wynagrodzeń

W przypadku wydatków przeznaczonych na wynagrodzenia osób zatrudnionych lub współpracujących z biurami poselskimi wnosimy o obowiązek publikowania – po anonimizacji danych osobowych – następujących dokumentów:

• list płac,
• rachunków do umów zlecenia,
• rachunków do umów o dzieło,
• innych dokumentów stanowiących podstawę wypłaty środków publicznych.

Rozwiązanie to pozwoli zachować ochronę danych osobowych, a jednocześnie umożliwi społeczną kontrolę wydatkowania środków publicznych.

 
3. Obowiązek szczegółowego rozliczania przejazdów samochodem prywatnym (tzw. kilometrówki)

W przypadku zwrotu kosztów przejazdów samochodem prywatnym wykonywanych w związku z wykonywaniem mandatu posła wnosimy o obowiązek publikowania zestawienia obejmującego co najmniej:

• datę przejazdu,
• trasę przejazdu,
• cel wyjazdu,
• liczbę przejechanych kilometrów,
• zastosowaną stawkę za kilometr,
• kwotę zwrotu kosztów.

• stan licznika pojazdu na dzień 1 stycznia oraz 31 grudnia każdego roku, a także stan licznika w przypadku rozpoczęcia lub zakończenia korzystania z danego pojazdu w trakcie roku.

Publikowanie wyłącznie łącznej kwoty zwrotów nie pozwala obywatelom ocenić zasadności poniesionych wydatków ani zweryfikować, czy środki publiczne zostały wykorzystane zgodnie z ich przeznaczeniem.

 
4. Obowiązek publikowania sprawozdań i danych finansowych w otwartych formatach:

Wnosimy o wprowadzenie obowiązku publikowania corocznych sprawozdań oraz zestawień finansowych także w otwartych, edytowalnych formatach danych (np. CSV, XLSX lub ODS), umożliwiających ich analizę, przeszukiwanie i ponowne wykorzystanie.

Publikowanie danych wyłącznie w postaci plików PDF znacząco utrudnia ich analizę, porównywanie wydatków pomiędzy posłami oraz prowadzenie społecznej kontroli nad gospodarowaniem środkami publicznymi.

 
Uzasadnienie:

Środki przeznaczone na prowadzenie biur poselskich pochodzą z budżetu państwa i stanowią środki publiczne. Z tego względu sposób ich wydatkowania powinien podlegać możliwie najszerszej kontroli społecznej, zgodnie z zasadą jawności życia publicznego oraz prawem obywateli do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej.

Obecnie publikowane sprawozdania zawierają jedynie zbiorcze zestawienia wydatków. Brakuje dokumentów źródłowych, które pozwalałyby zweryfikować zasadność poniesionych kosztów, wysokość zobowiązań czy sposób wykorzystania środków publicznych. W praktyce uniemożliwia to obywatelom, mediom oraz organizacjom społecznym przeprowadzenie rzetelnej kontroli wydatków finansowanych z budżetu państwa.

W ostatnich latach wielu obywateli korzystało z prawa do informacji publicznej, zwracając się do posłów o udostępnienie dokumentów potwierdzających wydatki ponoszone na prowadzenie biur poselskich, takich jak faktury, rachunki czy umowy. Doświadczenia te pokazują jednak, że posłowie bardzo często odmawiają udostępnienia tych dokumentów, twierdząc, że nie stanowią one informacji publicznej lub odsyłając wnioskodawców do Kancelarii Sejmu. W efekcie dostęp do dokumentów potwierdzających wydatkowanie środków publicznych jest w praktyce znacznie utrudniony, mimo że dotyczą one gospodarowania pieniędzmi pochodzącymi z budżetu państwa.

Proponowane zmiany wyeliminują tę sytuację poprzez wprowadzenie jasnego obowiązku publikowania zanonimizowanych dokumentów źródłowych już na etapie składania corocznego sprawozdania. Dzięki temu każdy obywatel będzie miał równy dostęp do informacji, bez konieczności składania indywidualnych wniosków o udostępnienie informacji publicznej.

Jednocześnie publikowanie zanonimizowanych list płac, rachunków do umów cywilnoprawnych oraz szczegółowych rozliczeń przejazdów samochodem prywatnym pozwoli zachować równowagę pomiędzy ochroną danych osobowych a prawem społeczeństwa do kontroli wydatkowania środków publicznych.

Równie istotne jest udostępnianie danych w otwartych, edytowalnych formatach. Dane publikowane wyłącznie w formie plików PDF są trudne do analizy i porównywania. Udostępnienie ich także w formatach takich jak CSV, XLSX czy ODS umożliwi ich efektywne wykorzystanie przez obywateli, dziennikarzy, organizacje społeczne oraz środowiska naukowe, bez zwiększania zakresu ujawnianych informacji.

Wprowadzenie proponowanych zmian przyczyni się do zwiększenia przejrzystości finansów publicznych, ujednolicenia zasad jawności wydatków biur poselskich, ograniczenia liczby indywidualnych wniosków o udostępnienie informacji publicznej oraz wzmocnienia zaufania obywateli do instytucji państwa.

Mając powyższe na uwadze, zwracamy się z prośbą o podjęcie działań zmierzających do zmiany obowiązujących przepisów zgodnie z przedstawionymi postulatami oraz o pozytywne rozpatrzenie niniejszej petycji.