A Medical and Humanitarian Appeal!       !بانگەوازێکی پزیشکی ومرۆیی        Bangewazî ji bo Alîkariya Bijîşkî û Mirovî! 

 

!ئەم داواکارییەبە دەستپێشخەری  دکتۆر ف. مورادی و بە هاوکاری پلاتفۆرمی کۆمەڵگەی مەدەنی کورد لە سوید ڕێکخراوە

 

لێکس غەزال

"سەرەتا چارەسەرپزیشکی بکە، دواتر پرسیار بکە"

بۆ

حکومەتی هەرێمی کوردستان – عێراق

ئەنجومەنی وەزیران

وەزارەتی تەندروستی

بەڕێوەبەرایەتی گشتی تەندروستی سلێمانی

پێشەکی

لە نێوان ژیان ومردندا، کاتێک تەنها ساتێک جیاوازی دروست دەکات، هەر دواخستنێکی دەبێتە هۆی کارەسات. ئەم واقیعە بەداخەوە لە ڕووداوێکی دڵتەزێندا دەرکەوت، کاتێک پێشمەرگەیەکی ژنی بریندار لە مافی سەرەتایی بۆ چارەسەری خێرای پزیشکی لە کاتی خۆیدا بێبەش کرا. بەهۆی بەربەستە کارگێڕی وئەمنییەکان، چارەسەریی بەپەلە دواکەوت یان پێشکەش نەکرا، و ئەمەش بووە هۆی لەدەستدانی ژیانی.

ئەم ڕووداوە تەنیا کارەساتێکی تاکەکەسی نییە- شکستێکی سیستماتیکە. کاتێک کە بڕیارە پزیشکییەکان دەکەونە ژێر کاریگەریی سیاسی یان ئەمنی، ڕزگارکردنی ژیان دەکەوێتە پەراوێزەوە.

بنەما یاسایی وئەخلاقیەکان

ئەم بانگەوازە پشت دەبەستیت بە بنەما مرۆیی ویاساییە بنەڕەتییەکان، لەوانە

جاڕنامەی جیهانی مافی مرۆڤ

پەیمانی نێودەوڵەتی مافە ئابووری وکۆمەڵایەتی وکولتوورییەکان

ڕێککەوتننامەکانی جنێڤ

بنەماکانی ئەخلاقی پزیشکی

مافی نەخۆش لە هەرێمی کوردستانی عێراق

داواکارییەکان

ئیمە بە فەرمی داوای ئەمانەی خوارەوە دەکەین

هەڵوەشاندنەوەی دەستبە جێی ڕێنمایی ژمارە 4946 (4/7/2023).ی ، وەزارەتی تەندروستی، بەڕێوەبەرایەتی گشتی  تەندروستی سلێمانی لە لایەن  حکومەتی هەرێمی کوردستان – عێراق                                                                        دەرکردنی بڕیارێکی نوێ بە ناوی: لێکس غەزال” سەرەتا چارەسەری خێرا بکە، دواتر پرسیار بکە”

ئەم بڕیارە دەبێتە ڕێپیشاندەر و ئەم خاڵانەی خوارە وە  دیاری دەکات

هەموو نەخۆشێک، بەبێ جیاوازی وبێ بیانوو، مافی چارەسەری پزیشکی بەپەلەی هەیە

بڕیاری پزیشکی تەنها لەسەر بنەمای پێویستی پزیشکی وبنەما ئەخلاقییەکان بێت

مانای سیاسی و کۆمەڵایەتی

ئەم بڕیارە تەنها چارەسەری کێشەیەکی پزیشکی نییە؛ بەڵکو هەنگاوێکە بۆ دامەزراندنی سیستەمێکی دادپەروەرتر و دڵنیا بوون لەوەی کە مافی ژیان لەسەرووی هەموو  شتێکە و چارەسەری تەنها لە سەر بنەمای پێویستی پزیشکی پێشکەش دەکرێت.

بانگەواز و داواکاری

ئێمە یەک دەنگ و یەکگرتوو داوا دەکەین:
ئەم ڕێنماییە بە بێ دواخستن پەسەند بکرێت و بخرێتە بواری جێبەجێکردن.

بۆ پشتگیری لە مافی چارەسەریی خێرا، گشتی  و هەمەلایەنە واژوو بکە، چونکە هەر واژوویەک هەنگاوێکە بۆ ڕزگارکردنی ژیانێک لە  داهاتوو دا.

 

 

Lex Ghazal

Medical Treatment first, questions later

 

To

Kurdistan Regional Government – ​​Iraq

Council of Ministers

Ministry of Health

Sulaimani General Directorate of Health

Introduction

Between life and death, when only a moment makes the difference, any delay becomes a disaster. This reality was unfortunately illustrated in a tragic incident when a wounded female Peshmerga was denied her basic right to timely medical treatment. Due to bureaucratic barriers, urgent care was delayed or not provided, ultimately leading to the loss of her life.

This event is not just a singular tragedy—it is a systemic failure. When medical decisions are subjected to political or security interference, saving lives becomes secondary.

This appeal is based on fundamental humanitarian and legal principles, including:

a.     Principles of Medical Ethics

b.     Patient rights in the Iraqi Kurdistan Region

c.     Universal Declaration of Human Rights

d.     Geneva Conventions

e.     International Covenant on Economic, Social and Cultural Rights

The Applications

We officially request the following:

a.     Immediate repeal of the directive No. 4946 (dated 4/7/2023) issued by the Ministry of Health, Sulaimani General Directorate of Health.

b.     Release of a new directive entitled “Lex Ghazal – Treat First, Ask Questions Later”

Principles of Proposed Directive

This directive should establish the following principles:

a.     Every patient, without discrimination and without excuse, has the right to emergency medical treatment.

b.     Medical decisions should be based on medical necessity and ethical principles.

This directive is not just a solution to a medical issue; it is a step towards building a more just system and ensuring that the right to life is paramount and that treatment is provided solely on the basis of medical necessity.

Call to Action

We call, in one voice and in unity:

a.     That this directive be approved and implemented without delay

b.     Signing in support of the right to timely, universal and inclusive medical care for all.

This petition is coordinated by Dr F. Moradi in collaboration with the Kurdish Civil Society Platform in Sweden (Kurdiska Civilsamhälles Plattformen i Sverige).

 

 

Lex Ghazal

”Pêşî Dermankirin, Paşê Pirsîn”

 

Ji bo:

Hikumeta Herêma Kurdistanê – Iraq

Encûmena Wezîran

Wezareta Tenduristiyê

Rêveberiya Giştî ya Tenduristiyê ya Silêmanî

Destpêk

Dema ku di navbera jiyan û mirinê de tenê demek kurt hebe, her derengketin dibe karesatek.

Mixabin, ev rastî di bûyereke trajîk de hate nîşandan, dema ku jinêkî Pêşmerge a birîndar ji mafê xwe yê bingehîn ê dermankirina bijîşkî ya bi wext hat bêpar kirin.

Ji ber astengiyên burokratîk û rêxistinî, alîkariya bijîşkî ya lezgîn dereng ma an jî qet nehat pêşkêşkirin, ku di encamê de bû sedema windabûna jiyana wê.

Ev bûyer ne tenê trajediyek yekcarî ye — ew têkçûneke sîstemîk e. Dema ku biryarên bijîşkî dikevin bin bandora siyasî an ewlehiyê, xelaskirina jiyanê dikeve kêlekê paşîn.

Bingehên hiqûqî û etîkî

Ev bangewazî li ser bingeha prensîbên bingehîn ên mirovî û hiqûqî hatiye avakirin, di nav de:

a.     Prensîbên etîka bijîşkî

b.     Mafên nexweşan li Herêma Kurdistanê – Iraq

c.     Ragihandina Gerdûnî ya Mafên Mirovan

d.     Peymanên Cenevreyê

e.     Peymana Navneteweyî ya Mafên Aborî, Civakî û Çandî

Daxwaz

Em bi fermî daxwaza van xalan dikin:

a. Hilweşandina bilez ya rêwerza jimare 4946 (4/7/2023) ya ji aliyê Wezareta Tenduristiyê û Rêveberiya Giştî ya Tenduristiyê ya Silêmanî ve hatî derxistin.

b. Derxistina rêwerzeke nû bi navê: “Lex Ghazal – Pêşî Dermankirin, Paşê Pirsîn”

Prensîbên biryarê (rêwerza pêşniyarkirî)

Ev biryar prensîbên jêrîn diyar dike:

a.     Pêwîste ku her nexweş, bê cudakarî û bê tu hincet, mafê xwe yê dermankirina acîl a bijîşkî hebe.

b.     Biryarên bijîşkî divê tenê li ser bingeha pêwîstiya bijîşkî û prensîbên etîkî bên girtin.

Wateya siyasî û civakî

Ev biryar ne tenê çareseriyek ji bo pirsgirêkek bijîşkî ye; ev gavek girîng e ber bi avakirina pergaleke dadperwertir û piştrastkirina ku mafê jiyanê di rêza yekem de ye û dermankirin tenê li ser bingeha pêwîstiya bijîşkî tê pêşkêşkirin.

Bangewazî ji bo Çalakiyê

Em bi yek deng û bi yekîtî bang dikin ku ev rêwerz bêyî derengî were pejirandin û were bicîhkirin.

Ji bo piştgirîkirina mafê dermankirina bijîşkî ya bi wext, gerdûnî û tevahî ji bo hemû kesan, ji kerema xwe re îmze bikin, ji ber ku her îmze gavek girîng e ber bi rizgarkirina jiyanekê di pêşerojê de.

Ev daxwazname bi rêvebirina Dr. F. Moradî û bi hevkariya Platforma Civaka Sivîl a Kurdî li Swêdê hatiye organîzekirin.