K. Sor. 

بانگەوازییەک بۆ یەکێتی و یەکڕێزیی حیزب و رێکخراوە سیاسییەکانی رۆژهەڵاتی کوردستان

ئێمە خاوەنی ئەو واژۆیانەی خوارەوە، لەسەر بنەمای ئەو پرەنسیپ و هەنگاوانەی  کە لێرەدا هاتوون،  داوای یەکێتی و یەکڕێزیی لە حیزب و رێکخراوە سیاسییەکانی رۆژهەڵاتی کوردستان دەکەین. هەلومەرجی هەستیاری ئێستای ڕۆژهەڵات، ئالینگاریی چارەنووسسازی لەبەردەم نەتەوە و بزووتنەوەی رزگاریخوازیی کورد لە رۆژهەڵاتی کوردستان داناوە. گریمانەی گۆڕانی بنەرەتی لە ڕۆژهەڵات، بەرپرسیارێتییەکی مێژوویی بۆ ئەو حیزبانە بۆ یەک-هەنگاویی و گرتنەپێشی ستراتیژییەکی هاوبەش، لەسەر هێندێک بنەما و خاڵی سەرەکی، ساز کردوە. کۆماری ئیسلامی، وەکوو هەر سیستمێکی تۆتالیتێر، لەوانەیە لە ئاکامی بەربڵاوی ناڕەزایەتی، خۆپێشاندانەکان و مانگرتنە گشتییەکان، لە ناکاو بە چۆکدا بێت. لەگەڵ ئەوەشدا کە هەرەس­هێنانی رژێمی کۆماری ئیسلامی بێگومان دەرفەتێکی زێرین بۆ نەتەوەی کورد بۆ دەستەبەرکردنی سەروەریی سیاسیی خۆی دەخوڵقێنێت. وێدەچێ لەنەبوونی ئامادەیی هێزە کوردییەکان  ئالینگاری و مەترسیی زۆر میژووییشی بۆ کورد بەدواوە بێت. لە ئەگەری هەڵوەشانەوەی دامودەزگاکانی ئەمنی دەوڵەتی داگیرکەر لە کوردستان، هەم لە پێناو دەستەبەرکردنی مافی سەروەری بۆ نەتەوەی کورد و هەم بۆ دابینکردنی ئاسایشی نیشتمانی بۆ هاوولاتییان، هێز و رێکخراوە سیاسییەکانی رۆژهەڵات بەرپرسیارییەتی ئەخلاقی و نەتەوەییان هەیە. لە بۆشاییەکی وەهادا و لە نەبوونی یەکگرتوویی دامەزراوەیی لە نێوان هێز و رێکخراوەکانی ڕۆژهەڵات، ئیمکانی دووبارەبوونەوەی ئەزموونی تاڵی باشوور لە ئارادایە. یەکگرتوویی دامەزراوەیی لە ڕوژهەڵات لەسەر پلاتفۆرمێکی نیشتمانی، پێویستێکی هەمیشەیی بووە. بەڵام، لە هەڵومەرجی ئێستادا ئەو یەکگرتووییە، پێویستییەکی هەنووکەیی و خواست و ویستێکی نەتەوەییە. بۆیە هەموو حیزب و رێکخراوە سیاسیەکانی رۆژهەڵاتی کوردستان بانگهێشت دەکەین کە لەسەر ئەم بنەمایانە بۆ یەکگرتوویی دامەزراوەیی نەتەوەیی، کە ڕەنگدەرەوەی فرە ڕەنگی رۆژهەڵات بێت، رێک بکەون. 

بنەماکانی رێکەوتن

ا. لەسەر بنەمای دەستەبەرکردنی یەکسانی سەروەریی سیاسی نەتەوەیی بۆ رۆژهەڵاتی کوردستان.

ب. بە بنەماوەرگرتنی پرەنسیپی مافی یەکسانی سەروەری سیاسی بۆ گشت نەتەوەکانی جوگرافیایی سیاسی ئێران لە پێناو هاوئاهەنگی، هاوپشتی و سازکردنی  بەرەیەکی هاوکاری لەگەڵیان.

پ. بە بنەماوەرگرتنی یەکسانی جێندەری  و قبووڵی بە کردەوەی  یەکسانی، رێبەرایەتیی و کاریگەری ژن لە بزووتنەوەی رزگاریخوازیی کوردستاندا.

 ج. بە بنەماوەرگرتنی پرەنسیپگەلی دێموکراتیک لە دامەزراوەییکردنی یەکگرتوویی بزووتنەوەی نەتەوەیی، پێشگرتن لە سازکردنی ناوچەی ژێردەسەڵاتی حیزبی.  

چ. بە بنەماوەرگرتن و گەرەنتیی مافی یەکسانی جیاوازییە شوناسییەکان (دینی، شێوە زار، ڕەگەزی) لە کۆمەڵگای کوردستان. 

ح. بە بنەماوەرگرتنی سەروەریی یاسا و پەیڕەوکردنی شەفافییەتی ئیداری لە هەموو دامەزراوەکاندا. 

بە بنەماوەرگرتنی ئەم پرەنسیپگەلە، بانگهێشتی هەموو حیزب و رێکخراوە سیاسییەکانی رۆژهەڵات دەکەین کە لە پێناو بەدیهێنانی یەکگرتوویی دامەزراوەیی نەتەوەیی، بە کردوە ئەو هەنگاوانە هەڵبێننەوە.

هەنگاوە پراکتیکەکان

١.   دامەزراندنی شۆڕای باڵای رێبەڕایەتی و بڕیار، پێکهاتوو لە هەموو حیزب و رێکخراوە سیاسییەکانی رۆژهەڵات و پێبەندبوونی هەموو لایەنێک بە بڕیارەکانی. 

٢.   یەکخستنی هێزی پێشمەرگە و گەریلا و پێکهێنانی  ناوەندیی فەرماندەیی سپایی نیشتمانی ڕۆژهەڵات کە گرێدراوە بە  بڕیارگەلی شۆڕایی باڵای ڕێبەرایەتی و بڕیار.

٣.    پێکهێنانی کۆمیسیۆنی پەیوەندییەکانی شۆڕای باڵای ڕێبەڕایەتی و بڕیار بۆ دیپلۆماسیەکی چالاک و نوێنەرایەتیی سیاسەتی یەکگرتوویی کورد لە ڕۆژهەڵات.

٤.   پێکهێنانی دەزگای دادوەریی سەربەخۆ.

٥.   پێکهێنانی میدیای نەتەوەیی کە زمانحاڵی شۆڕای باڵای ڕێبەرایەتی و بڕیار بێت.

٦.   پێکهێنانی دامەزراوەی پاراستنی ئاسایشی کۆمەڵایەتیی کوردستان.

٧.   پێکهێنانی کۆمیسیۆنی ئامادەکاریی بۆ بەڕێوەبەرایەتیی دامودەزگاکانی کوردستان بە هاوئاهەنگی و بەشداری کۆمەڵگای مەدەنی. 

٨- نایاسایی ڕاگەیاندنی هەر جۆرە هەوڵی تاکەکەسی و تاکە حیزبی بۆ توڵەستاندنەوە یان سەزادانی هاوڵاتی لەئەگەری نەمانی دامودەزگاکانی کۆماری داگیرکەری ئیسلامی لە کوردستان.

لە کۆتاییدا، پێویستە ھەموو حیزبەکان ئاگاداری ئەو راستییە بن کە خەڵکی ڕۆژھەڵات نە دەتوانێت بۆ ماوەیەکی نادیار چاوەڕوانی یەکرێزیی حیزبەکان بێت و نە قەبووڵیشی دەکات کە لە ئەگەری بۆشایەکدا، ئەو حیزبانە بە کەڵک وەرگرتن لە ھێزی چەک ھەموو جمگەکانی دەسەڵات قۆرخ بکەن و ئەزموونی باشوور دووبارە بکەنەوە.

----------------------------Kurdî Lekî-------------------

 بانگەوازییک ئەڕان یەکگرتن و یەکڕێزی حزب و رێکخراوەل سیاسی ڕوژهەڵات کوردستان

ئیمە خاون ئمزال هوارە، ئەژ سەر بناوا ئە پرنسیپ و گامەلە ک ڤەئیرە هەتنە، داوا یەکگرتن و یەکڕێزی ڤە حزبەل و ڕێکخراوەل سیاسی کوردستانە مەکەیمن. حاڵ و هەرەنگ ئێسکەی کوردستان و ئێران، پیچ چارەنۊسسازێ نیاسە ڤەردەم گەل کورد و جمشتێ ڕزگارخوازی ڕوژهەڵات. 

گرێمان گوەڕیاین بناوایی ڤە ڕوژهەڵات، ڤەرپرسایەتیی مێژوویێک ئەڕا گشت حزبەل ڕوژهەڵات دروس کردێیەسێ تا هامگام بین وژیان ئەڕا داشتن ئستراتژی هامبەش ڤەسەر بڕێک بناوا و خاڵ سەرەکی بگرنە ڤەرچەم. کومار ئسڵامی هەقاتی سیستمێک تۆتالیتر هایتێر ڤە بوونە ڤەرڤەڵایی ناڕەزایەتی و دەس ئەر کار کیشانێنەل گشتی مەردم، ڤە ناکاو بنیشێیە زرانی. هەر ئە جوورە ڕمیاین ڕژیم کومار ئسڵامی بێگومان دەرفەت زەڕینێکە ئەڕا نەتەوەی کورد گ سەروەری سیاسی ئەڕان وژ بارێدەر دی. 

ڤە گریمان تۊچیاین دەسگای ئەمنییەتی دئوڵەت داگیرکەر ڤە کوردستان، هەم ڤە بوونە زەمانەت حەق سەروەری ئەڕا نەتەوەی کورد و هەم ئەڕان کلیل کوڵوم کردن ئاسایش نیشتمانی هام ڤڵاتیەل، هێز و رێکخراوەل سیاسی ڕۆژهەڵات ڤەرپرسایەتی ئەخڵاقی و نەتەوەییان هەس. ڤە بوونە ئی هالی مەنێن و نێڤین یەکگرتن سەقامدار ڤە نامجا هێز و ڕێکخراوەل کوردستان ئمکان دێرێ ئازمون تەڵ باشوور کوردستان دووجارە بووتێ. یەکگرتن سەقامدار ڤە ڕوژهەڵات ئێ سەر بنەمای پڵاتفۆرمێک نیشتمانی، هەمیشە هەڤەجە بییە، ئەمان ڤەی بارودووخە یەکگرتن هەڤەجەی نەتەوەیی و داواکاری گشتیێکە. 

ڤەی باوەتە کول حزبەل و ڕێکخراوەل سیاسی ڕۆژهەڵات کوردستان دەنگە مەکەیمن ک ئەژ سەر ئی بنەمالە، ئەڕان یەکگرتن دامازریای نەتەوەیی ک دەنگدانەوەی ئی فرە ڕەنگی ڕوژهەڵات کوردستان ماو، هامساز بوون. 

بنەمال هامساز بین:

  I.            ڤەسەر بنەمای زەمانەت یەکسانی سەروەریێ سیاسی نەتەوەیی ئەڕان ڕوژهەڵات کوردستان. 

 II.            ڤە بنەما ڤەرگرتن پرنسیپ حەق سەروەری سیاسی ئەڕان گشت نەتەوەل جوغرافیای ئێران ڤە بوونە هام ئاهەنگی و هام پشتی و سازکردن بەرەیک ئەڕان هام کاری کردن ڤەگەردێیان. 

 III.            ڤە بنەماڤەرگرتن یەکسانی ڕەگەزی و قەبوول کردن یەکسانی، ڕێبەرایەتی و کارگەری ژەن ڤە جمشت ڕزگاری وازی کوردستانا. 

 IV.            ڤە بنەماڤەرگرتن پرنسیپەل دێمۆکراتیک و دامازریا کردن یەکگرتنێ جمشت نەتەوەیی، پێشگیری کردن ڤە درسکردن ناوچەل ژێر دەسەڵات حزبی. 

 V.            ڤە بنەماڤەرگرتن و زەمانەت کردن حەق یەکسانی جیاوازییەل(دینی، شێڤەزاری و ڕەگەزی)ئێ کوومەڵگای کوردستان. 

VI.            ڤە بنەماڤەرگرتن سەروەری قانوون و پەیڕەو کردن  شەفافییەت ئداری ڤە گشت دامازراوەل. 

ڤە بنەماڤەرگرتن ئی پرنسیپەلە،رەوشتێ گشت حزبەل و ڕێکخراوەل سیاسی ڕۆژهەڵات مەزانیمن ک ڤە بوونە ئیجاد یەکگرتن سەقامدار نەتەویی، ڤە کردار وژیان ئی گامەلە هێز بەن:

1.     دامازرانن شورای باڵای ڕێبەرایەتی و بڕیار، پیەکهاتێ ڤە حزب و ڕێکخراوەل سیاسی ڕۆژهەڵات.

2.     یەکاهایشتن هێز پێشمەرگە و گەریلا و درسکردن ستاد مەرکەزی فەرماندەیی سپای نیشتمانی ڕوژهەڵات، ک گرێواردێیەسە فەرمانەل شورای باڵای ڕێبەرایەتی و بڕیار. 

3.     درسکردن کۆمیسیون پەیوەندییەیل شورای باڵای ڕێبەرایەتی و بڕیار ئەڕا چالاکی دیپلۆماتیک و نۊنەرایەتی سیاسەتی یەکگرتوویی کورد ڤە ڕۆژهەڵات.

4.     ڕێهایشتن دامازراوەی دادەوەری.

5.     ڕێهایشتن میدیای نەتەویی ک زوانێ حاڵ شورای باڵای ڕێبەرایەتی بوو.

6.     ڕێهایشتن دامازراوەی پاراستن ئاسایش کوومەڵایەتی کوردستان 

7.     ڕێهایشتن کۆمیسیون بەڕێبەرایەتی دەمودەزگایل کوردستان ڤە هەماهەنگی و بەشداری کۆمەڵگای مەدەنی

8.     ناقانوونی شناسین هەر جوور هئووڵ داین تاکەکەسی یا حزبی ئەڕا حەق سەنن یا سزادان شاروەندەل، ڤە شوونێ نەمەنن دەمودەزگایل داگیر کەر ئسلامی ڤە کوردستان

ڤە دوماوە، گشت حزبەگان بایە ئاگادار ئی ڕاستیە بوون گ خەڵک ڕۆژهەڵات نمەتۊەنێ ئەڕا ماوە نادیارێک چەمەڕێ یەکڕێزی حزبەگان بوود و نە قەبووڵیشە مەکێد ک ئێ ئەگەر هالی بۊن، ئە حزبەلە ڤە ڕێهایشتن ڤە هاز چەک گشت جومگەل دەسەڵات قورخ بکەن و ئازمون باشوور دووجارە بکەنا.، ڤە شوونێ نەمەنن دەمودەزگایل داگیر کەر ئسلامی ڤە کوردستان.

------ K. Hewramî ---------

  بانگەواز پەی یەکیەتی و یەک ڕێزی حزب و ڕێکوزیا سیاسیەکا رۆژهەڵاتو کوردسانی

ئێمە خاوەنێ ئی واژۆوا واریە، سەرو بنەماو ئا پرنسیپ و هەنگاما کە چێنە مەیا، داواو یەکێتی و یەک ڕێزی جە حزب و رێکوزیا سیاسیەکا رۆژهەڵاتو کوردسانی کەرمێ. هەلومەرجو هەستیارو رۆژهەڵاتو کوردسانی، ئالنگاری چارەنووسسازش ۉەردەمو نەتەوە و جمشو ڕزگاریوازو کوردی جە رۆژهەڵاتو کوردسانیەنە نیانەرە. گێرەمو فاڕیای بنەڕيتی جە ڕۆژهەڵاتەنە، ۉەرپەرسی تاریخیش پەی گردو حزبەکا ڕۆژهەڵاتی پەی یەک ـ هەنگامی و ۉەرەنە گرتەی ستراتژییوی هامبەشی، سەرو بازێو بنەمێ و خاڵێ سەرەکیێ، ساز کەردەن. کۆماری ئیسلامی، پێسە سیستمێوی توتالیتر، چانیشانە جا ئاکامو ۉەرۉەڵایی ناڕەزایەتیا، وێنیشاندایا و مانگرتە گردیا، جە ناکامەنە بێ چۆکێرە. چەنی ئانەیچە کە هەرەس ئاردەی رژیمو کۆمارو ئیسلامی بێگومان دەرفەتێۉی زەڕین پەی نەتەوەو کوردی، پەی ئانەی سەروەری سیاسی وێش دەسەبەر کەرؤ، خولقنو، ئۆ ئانەی مشؤ  جە نەبیەی ئامادەیی هێزە کوردیەکانە، ئالنگاری و مەتەرسیێ فرە تاریخیێش پەی کوردی شۆنیۆ با. جە ئەگەرو هۆرۆشنیای دامودەسگا ئەمنیەکا دۆڵەتی داگیرکەری جە کوردسانەنە، هەم پەی دەسەبەرکەردەی مافو سەروەری نەتەوەو کوردی و هەم پەی فەراهەم کەردەی ئاسایشی نیشتمانی پەی هاموەڵاتیا، هێز و ڕێکوزیا سیاسیەکێ ڕۆژهەڵاتی ۉەرپەرسیاری ئەخلاقی و نەتەوەییشا هەن. جە هەرۆڵیێۉی چامنەنە و جە نەبیەی یۆگرتێۉی ئەرەمەرزیایی بەینو هێز و ڕێکوزیاکا ڕۆژهەڵاتیەنە، ئیمکانو دوبارە ئەۉەبیەی ئەزمونی تاڵو باشووری ئینا ئارانە. یۆگرتەیی ئەرەمەرزیایی جە رۆژهەڵاتەنە سەرو پلاتفۆڕمێوی نیشتمانی، هەمیشە ئەویس بیەن. بەڵام، جە هەلومەرجو ئیسەیەنە ئا یۆگرتەییە ئەویسیێوی ئیسەیی و واستێوی نەتەوەییا. پۆکەی گردو حزب و ڕێکوزیا سیاسیەکا ڕۆژهەڵاتو کوردسانی بانگئاست کەرمێ تا سەرو ئی بنەمایا پەی یۆگرتەیی ئەرەمەرزیایی نەتەوەیی، کە ڕەنگئەوەدەرو فرە ڕەنگی ڕۆژهەڵاتی بؤ، ڕێکێ گنا.

بنەماکێ ڕێککۆتەی

ا ـ سەرو بنەماو دەسەبەرکەردەی یەکسانی سەروەری سیاسی نەتەوەیی پەی ڕۆژهەڵاتو کوردسانی.

ب ـ بە بنەما گرتەی پرنسیپو مافی سەروەری سیاسی پەی گرد نەتەوەکا جوگرافیای سیاسی ئێرانی جە ڕاو هامئاهەنگی، هامپەشتی و سازکەردەی وەرێوی هامکاری چەنیشا.

پ ـ بە بنەما هۆرگرتەی یەکسانی جێندەری و قەبووڵو بە کردەوەی یەکسانی، ڕابەرایەتی و کاریگەری ژەنێ جە جمشو ڕزگاری وازو کوردسانیەنە.

ج ـ بە بنەما هۆرگرتەی پرنسیپێ دیموکراتیکێ جە ئەرەمەرزنایی کەردەی یەکگرتەیی جمشو نەتەوەیی، ۉەرگرتەی جە ساز کەردەی ناوچێ چێردەسەڵاتێ حزبا.

چ ـ بە بنەما هۆرگرتەی و گارانتی کەردەی مافێ یەکسانی جیاوازییە شناسیەکا ( دینیێ، زاراوەیێ، ڕەگەزیێ) جە کۆمەڵگاو کوردسانیەنە.

ح ـ بە بنەما هۆرگرتەی سەروەری یاسای و پەیڕەوکەردەی شەفافیەتی ئیداری جە گردو ئەرەمەرزیاکانە.

بە بنەماهۆرگرتەی ئی پرنسیپا، داوەتو گردو حزب و ڕیکوزیا سیاسیەکا ڕۆژهەڵاتی کەرمێ کە جە ڕاو فەراهەم کەردەی یەکگرتەیی ئەرەمەرزیایی نەتەوەیی، بە کردەوە ئی هەنگاما بنیا.

هەنگامە پراکتیکەکێ

١. ئەرەمەرزنای شۆرایی باڵایی ڕابەرایەتی و بڕیاری، پێکئاما جە حزب و ڕیکوزیا سیاسیەکا رۆژهەڵاتی.

٢. ڕێکوستەی هێزو پێشمەرگەی و گەریلای و پێکئاردەی ستادی فەرماندەیی سپایی نیشتمانی ڕۆژهەڵاتی کە گرێدریا بە بڕیارەکا  شۆرایی باڵاو ڕابەرایەتی و بڕیاری بۆ.

٣. پێکئاردەی کۆمیسیۆنو پێوەنیەکا شۆراو باڵاو ڕابەرایەتی و بریاری پەی چالاکی دیپلۆماتیک و نمایەندەگی سیاسەتو یۆگرتەیی کوردی جە ڕۆژهەڵاتەنە.

٤. پېکئاردەی دەسگای دادوەری سەربەوێ.

٥. پێکئاردەی مێدیای نەتەوەیی کە زوانحاڵو شۆراو باڵاو ڕابەرایەتی و بڕیاری بۆ.

٦. پێکئاردەی ئەرەمەرزیایەو پارېزنای ئاسایش کۆمەڵایەتی کوردسانی.

٧. پێکئاردەی کۆمیسیۆنو ئامادەکاری پەی ڕاۉەبەردەی دامودەسگاکا کوردسانی،بە هەمئاهەنگی و بەشداری کۆمەڵگای مەدەنی.

٨. نایاسایی ئەرمانای هەرجۆرە هۆڵی تاکەکەسی و تاکە حزبی پەی تۆڵەئەۉەئەسای و یا سزادای هاموەڵاتیا جە ئەگەرو نەمەنەی دامودەسگاکا کۆماری داگیرکەرو ئیسلامی جە کوردسانەنە.

جە کۆتاییەنە، ئەویسا کە گردو حزبەکا ئاگادارێ ئا ڕاسیە با کە خەڵکو کوردسانو ڕۆژهەڵاتی نە متاوۆ پەی ماوێوی نادیاری چەمەڕاو یەکڕیزی حزبەکا بۆ و نە قەبووڵیچ کەرۆ جە ئەگەرو هەرۆڵیێویەنە، ئا حزبێ بە کەڵک گرتەی جە هێزو چەکی گردو جمگەکا دەسەڵاتی قۆرخ کەرا و ئەزمونو باشوری دوبارە کەراوە.

Bangewaz bo yekîtî û yekrêzîya partî û rêxistinên sîyasî yên Rojhelatê Kurdistanê

Em, yên libin vajokirîne, liser bingehê prensîp û hengavên ku li vir hatine amaje kirin, banga yekîtî û yekrêzîyê li partî û rêxistinên sîyasî yên Rojhelatê Kurdistanê dikin.

Helûmercên hestyar ên niha alîngarên çarenivîssaz danîne hemberî netewe û tevgera rizgarîxwazîya kurd li Rojhelatê Kurdistanê. Ihtimalên guhertinên bineretî li Rojhelat berpirsyarîyeka dîrokî danîye ser milê gişt partîyên rojhelatî, lewre divêt ew bi hevgirtin û peyrewkirina stratejîyeka hevbeş liser hindek prensîp û xalên serekî, gavina bavêjin.

Komara Îslamî ya Îranê wekî sîstemeka totalîter, renge di encama berfrehbûna nerazîbûn, xwepêşandan û grevên giştî de ji nişka ve biherifit. Têkçûna rejîma Komara Îslamî bêguman derfeteka zêrîn bo neteweyê kurd direxsînit da serwerîya siyasî bo xwe misoger biket. Lê amadenebûna hêzên kurd dikarit alîngar û metirsîyên dîrokî jî bo kurdan bi dû xwe re bihînit. Heger sazî û damûdezgehên ewlehî yên dewleta dagîrker li Kurdistanê hilweşin, hêz û rêxistinên sîyasî li Rojhelat hem jibo desteberkirina mafê serwerîya siyasî ji neteweyê kurd re hem jî bo dabînkirina asayişa niştîmanî bo hemwelatîyan, bepirsyariyeka exlaqî û neteweyî hene. 

Di valahîyeka wisa de, heger hevgirtineka neteweyî ya bi sazî di nav hêz û rêxistinên Rojhelat de tunebit, îmkana dubarebûna ezmûna tehl a başûr jî çê dibit. Hevgirtineka bi sazî li Rojhelat liser platformeka niştîmanî, hertim pêwîst bûye; lê di helûmercên îroyîn de ev hevgirtina pêdivîyeka acîl û daxwaz û viyana neteweyî ye. Loma, em li vir, gişt partî û rêxistinên sîyasî yên Rojhelatê Kurdistanê vedixwînin ku liser van prensîpan jibo hevgirtineka bi sazî ya neteweyî, ku rengvedana pirrengîya Rojhelat bit, rêkevin.

Prensîpên rêkeftinê

a.      Liser prensîpa muyeserkirina wekhevîya serwerîya sîyasî ya neteweyî bo Rojhelatê Kurdistanê.

b.      Liser bingehê prensîpa mafê serwerîya siyasî bo gişt neteweyên cografyaya sîyasî ya Îranê pêxemet hevahengî, piştgîrî û lidarxistina enîyeka hevkarîyê digel wan de. 

c.       Liser prensîpa wekhevîya zayendî û di praktîkê de pejirandina wekhevî, rêbertî û karîgerîya jinan di tevgera rizgarîxwaziya Kurdistanê de.

d.      Bi bingehwergirtina Prensîpên demokratîk bo sazîkirina hevgirtina tevgera neteweyî û pêşîlêgirtin li çêbûna navçeyên bin desthilata partîyan de.

e.      Bi bingehwergirtin û garantîkirina mafê wekhevîya cihawazîyên zanavî (dînî, zaraveyî û zayendî) di civaka Kurdistanê de.

f.        Bi bingehwergirtina serwerîya qanûnê û peyrewkirina şefafiyeta rêveberîyê di gişt sazî û demûdezgehan de.

Liser şengista van prensîpan, em gişt partî û rêxistinên siyasî yên Rojhelatê vedixwînin ku bo bedîanîna hevgirtina bi sazî ya neteweyî van hengavên praktîk bavêjin:

Hengavên praktîk

1.      Damezrandina Konseya Bilind a Rêberayetî û Biryarê, pêkhatî ji hemû partî û rêxistinên sîyasî yên Rojhelat.

2.      Hevgirtina hêzên pêşmerge û gerîlla û pêkanîna Navenda Fermandeyî ya Artêşa Niştîmanî ya Rojhelat ku girêdayî biryarên Konseya Bilind a Rêberayetî û Biryarê ye.

3.      Pêkanîna Komîsyona Peywendîyan a Konseya Bilind a Rêberayetî û Biryarê bo dîplomasîyeka çalak û nûnertîya siyaseta hevgirtî ya kurd li Rojhelat.

4.      Pêkhanîna sazîyên dadwerîyê yên serbixwe.

5.      Pêkanîna medyaya neteweyî ku berdevkê Konseya Bilind a Rêberayetî û Biryarê bit.

6.      Pêkanîna sazîyên parastina asayişa civakî ya Kurdistanê.

7.      Pêkanîna Komîsyona Amadekarî bo Rêveberîya damûdezgehên Kurdistanê bi hevahengî û beşdarîya civaka sivîl.

8.      Bi derzagonî ragehandina her hewleka takekesî û takepartî bo tolhildan yan sizadana hemwelatîyan dema ku damûdezgehên komara dagîrker a îslamî li Kurdistanê nemînit.

Di dawîyê de, divêt gişt partî haydarî vê rastîyê bin, ku xelkê Rojhelat nikarit bo demekê nedîyar li benda yekrêzîya partîyan bit, û heger valahîyeka desthilatê çê bit qebûl jî nakin partî bi sûdwergirtin ji çekan hemû pêgehên desthilatê ji xwe re qorix bikin û ezmûna başûr dubare bikin.

 

-------------K. Kelhurî -------------

 بانگەوازیێگ ئەڕا یەکبۊن و یەکڕێزی حزب و ڕێکخراوەیل سیاسیی ڕۆژهەڵات کوردستان

ئیمە خاون ئی ئمزایل خوارە، لەسەر بنەمایل ئەو پرنسیپ و گامە‌یلە ک لێرە هاتنە، داوای یەکبۊن و یەکڕێزی لە حزبەیل و ڕێکخراوەیل سیاسیی کوردستان کەیمن. بارودووخ و هەستیار ئێسەی کوردستان و ئێران، ئالینگاری چارەنۊسسازێ لە وەر دەم نەتەوە و جمشت ڕزگاریخوازی لە ڕۆژهەڵات کوردستان ناس. گریمانەی گۊەڕیان بنەڕەتی لە ڕۆژهەڵات، وەرپرسایەتیی مێژویی ئەڕا گشت ئەو حزبەیل ڕۆژهەڵاتە، ئەڕا یەک-هەنگاویی و لەوەر چەو گرتن ستراتژی هاوبەش، لەسەر بڕێگ بنەما و خاڵ سەرەکی، درس کردێیە. کۆمار ئسڵامی جوور سیستمێگ تۆتالیتر، هاتێ لەئاکام وەروەڵاوەیی ناڕەزایەتی، خوەینیشاندانەیل و مانگرتنە گشتییەگان، لەناکاو وە زرانی دەرباید. هەر لێوا، داڕمیان ڕژیم کۆمار ئسڵامی بێگومان دەرفەت زێڕینێگە ئەڕا نەتەوەی کورد ئەڕا دەستەوەرکردن سەروەری سیاسی خوەی درس کێد. هاتێ لە نەبۊن ئامادەگی هێزەیل سیاسی کورد، ئالینگاری و مەترسیی فرەی مێژوییش ئەڕا کورد وە دۊایا بارێد.

لە ئەگەر هەڵوەشیاین دەمودەزگایل ئەمنی دەوڵەت داگیرکەر لە کوردستان، هەم وەمدوو دەستەوەر کردن ماف سەروەری ئەڕا نەتەوەی کورد و هەم ئەڕا دارەڕا کردن ئاسایش نیشتمانی ئەڕا شاروەندان، هێز و ڕێکخراوەیل سیاسیی ڕۆژهەڵات وەرپرسایەتی ئەخڵاقی و نەتەوەیی دێرن. لە لێوا بۆشایێگ و نەبۊن یەکگرتوویی دامەزراوەیی لەناوەین هێز و ڕێکخراوەگان کوردستان، ئمکان دووجارەبۊن ئەزمان تاڵ باشور کوردستان وجود دێرێ. یەکگرتن دامەزراوەیی لە ڕۆژهەڵات لەسەر بنەمای پلاتفۆرمێگ نیشتمانی، هەمیشە هەوەجە بۊیە. ئەمان لەی بارودووخە، ئی یەکگرتنە هەوەجەیگ ئێسکەیی و خواست و تواستن نەتەوەییێگە. هەر وەی خاترە، گشت حزب و ڕێکخراوەیل سیاسیی ڕۆژهەڵات کوردستان داوەت کەیمن ک لەسەر ئی بنەمایلە، ئەڕا یەکگرتن دامەزراوەیی نەتەوەیی، ک دەنگدانەوەی فرە ڕەنگیی ڕۆژهەڵات کوردستان بوون، ڕێکبکەفن.

بنەماگان ڕێککەفتن:

ا. لەسەر بنەمای دەستەوەرکردن یەکسانی سەروەریی سیاسی نەتەوەیی ئەڕا ڕۆژهەڵات کوردستان.

ب. وە بنەماوەرگرتن پرنسیپ ماف سەروەری سیاسی ئەڕا گشت نەتەوەگان جۆغرافیای ئێران وە مدوو هاوئاهەنگی، هاوپشتی و درسکردن بەرەیگ ئەڕا هاوکاری کردن وەگەردیانەو.

پ. وە بنەماوەرگرتن یەکسانی ڕەگەزی و قەبووڵێ جوور کردەی یەکسانی، ڕێبەرایەتی و کارگەری ژن لە جمشت ڕزگاریخوازی کوردستان.

ج. وە بنەماوەرگرتن پرنسیپەیل دمۆکراتیک لە دامەزراوەییکردن یەکگرتن جمشت نەتەوەیی، پێشگیری کردن لە درسکردن ناوچەی ژێر دەسەڵات حزبی.

چ. وە بنەماوەرگرتن و گارانتی کردن ماف یەکسانی جیاوازییەیل (دینی، زاراوەیی و ڕەگەزی) لە کۆمەڵگای کوردستان.

ح. وە بنەماوەرگرتن سەروەری قانوون و پەیڕەو کردن شەفافییەت ئداری لە گشت دامەزراوەگان.

وە بنەماوەرگرتن ئی پرنسیپەیلە، خوڵک گشت حزب و ڕێکخراوەیل سیاسیی ڕۆژهەڵات کەیمن ک وە مدوو وەدیهاوردن یەکگرتن دامەزراوەیی نەتەوەیی، وە کردەوە ئی گامەیلە هێز بێیەن.

1.     دامەزانن شەورای باڵای ڕێبەرایەتی و بڕیار، پیەکهاتێ لە حزب و ڕێکخراوەیل سیاسیی ڕۆژهەڵات.

2.     یەکخستن هێز پێشمەرگە و گەریلا و درسکردن ستاد ناوەندیی فەرماندەیی سپای نیشتمانیی ڕۆژهەڵات، ک گرێدریاسە بڕیارەیل شورای باڵای ڕێبەرایەتی و بڕیار.

3.     درسکردن کۆمیسیون پەیوەندییەیل شورای باڵای ڕێبەرایەتی و بڕیار ئەڕا چالاکی دیپلۆماتیک و نوێنەرایەتی سیاسەتی یەکگرتوویی کورد لە ڕۆژهەڵات.

4.     درسکردن دەزگا دادوەری سەربەخۆ.

5.     درسکردن میدیای نەتەوەیی ک زوان حاڵ شورای باڵای ڕێبەراتی و بڕیار بوود.

6.     درسکردن دامەزراوەی پاراستن ئاسایش کۆمەڵایەتیی کوردستان.

7.     درسکردن کۆمیسیون بەڕێوبەرایەتی دەمودەزگایل کوردستان وە هەماهەنگی و بەشداریی کۆمەڵگای مەدەنی

8.     ناقانوونی ناسانن هەر جوورە کووشان تاکەکەسی یا حزبی ئەڕا حەقەوسەنن یا سزادان شاروەندیل لە ئەگەر نەمەنن دەمودەزگایل کۆمار داگیرکەر ئسڵامی لە کوردستان.

لە دوماوە، گشت حزبەگان بایس ئاگادار ئی ڕاستیە بوون ک خەڵک ڕۆژهەڵات نە دەتوانێ ئەڕا ماوەیگ نادیار چاوەڕێ یەکڕێزی حزبەگان بوود و نە قەبووڵیش کێد ک لە ئەگەر بۆشایی، ئەو حزبەیلە لە کەڵک وەرگرتن لە هاز چەک گشت جومگەیل دەسەڵات قورخ بکەن و ئەزمان باشوور دووجارە بکەنەو.

K Kirdkî (zazakî)

VENGDAYÎŞ SEBA YEWÎ Û YEWRÊZÎYA PARTÎ Û ORGANÎZASYONANÊ ROJHELATÊ KURDISTANÎ YÊ SÎYASÎYAN

Ma, ê yê ke nameyê înan cer ra yê, bingeyê prensîb û gaman ser o ke tîya de ameyê eşkerakerdene, seba yewî û yewrêzîya partî û organîzasyonanê Rojhelatê Kurdistanî yê sîyasîyan veng a înan danîme.
Şert û mercanê nikayî yê hessasan, firsendê çarenussazî dayî verê netewe û hereketanê kurdan ê xelasîwazan ê Rojhelatê Kurdistanî. Îhtimalanê vurîyayîşanê bingeyînan Rojhilatê Kurdistanî de mesulîyetêda tarîxîye daya milê heme partîyanê rojhelatijan ser, coka ganî ê tayê prensîb û nuqteyanê serekeyan ser o bi pêgirewtiş û teqîbkerdişê stratejîyêda hempare, tayê gaman bierzê.

Komara Îranî ya Îslamîye sey sîstemêde totalîterî, beno ke peynîya zêdebîyayîşê nêrazîbîyayîş, kuçeyanrizîyayîş û grevanê pêroyîyan de, nişka ra birizîyo. Rizîyayîşê rejîmê Komara Îslamîye, bêguman do bibo firsendêdo zerrnên seba neteweyê kurdan ke serwerîya sîyasîye seba xo garantî bikero. La amadenebîyayîşê hêzanê kurdan, eşkeno seba kurdan firsend û xeteranê tarîxîyan xo dima bîyaro. Eke sazge û dezgeyê asayîşî yê dewleta dagîrkere Kurdistan de birizîyê, mesulîyêtêde hêz û organîzasyonanê sîyasîyan ê Rojhilatî est o ke hem heqê serwerîya sîyasîye seba neteweyê kurdan bi dest fîyê, hem zî seba hemwelatîyan asayîşê welatî temîn bikerê.
Venganeyêdo winayên de, eke hêz û organîzasyonanê Rojhelatî mîyan de pêkerdişêdo neteweyî yo bi sazgeyî çin bo, mumkin o ke îmtihanê Başûrî yo tal tekrar bibo. Platformêde welatîyî ser o pêkerdişêdo bi sazgeyî hertim lazim bîyo; la şert û mercanê ewroyênan de no pêkerdiş lazimîyêda acîl o, waştiş û arzuyo neteweyî yo. Coka, ma tîya de veng a heme partî û organîzasyonan ê Rojhelatê Kurdistanî yê sîyasîyan danîme ke nê prensîban ser o seba pêkerdişêde bi sazgeyî yê neteweyî, ke bibo lîlika zafrengîya Rojhelatî, bêrê werê.

Prensîbê Werêameyîşî
Seba Rojhelatê Kurdistanî, prensîbê caardişê têduştîya serwerîya sîyasî ya neteweyîye,
Seba heme neteweyanê cografyaya Îranî ya sîyasîye,
bingeyê prensîbê heqê serwerîya sîyasîye ser o seba xatirê hemahengî, piştgîrî û înan reyde degirewtişê cepheyêde hemkarîye,
Hereketê Kurdistanî yê xelasîwazî de prensîbê têduştîya cinsîyet û pratîk de zî qebulkerdişê têduştî, rayberî û bandora cinîyan ser o,
Bi bingegirewtişê prensîbanê demokratîkan seba sazkerdena pêkerdişê hereketê neteweyî û vernîgirewtena virazîyayîşê qezayanê binê hukmê partîyan,
Bi bingegirewtiş û garantîkerdişê heqê têduştîya cîyayîyanê kamîyan (ê dînî, lehceyî û cinsîyan) ê komela Kurdistanî,
Bi bingegirewtişê serwerîya qanûnî û temînkerdişê şefafîya rayberîya heme sazge û dezgeyan ,

Awanîya nê prensîban ser o, ma veng a heme partî û organîzasyonanê Rojhelatî yê sîyasîyan danîme ke seba caardişê pêameyîşê bi sazgeyî yê neteweyî, nê gamanê pratîkan bierzê.

Gamê Pratîkî
Awankerdişê Konseya Rayberî û Qerardayîşî ya Berze, ke heme partî û organîzasyonanê Rojhelatî yê sîyasîyan ra bêro pê.
Pêameyîşê hêzanê pêşmerge û gerîlla û pêardişê Merkezê Fermandarî yê Artêşa Welatî ya Rojhelatî ke girêdayîyê qeraranê Konseya Rayberî û Qerardayîşî ya Berze bo.
Seba dîplomasîyêda çalak û Rojhelat de temsîlkarîya sîyasetê kurdan ê pêgirewteyî, pêardişê Komîsyonê Peywendîyan ê Konseya Rayberî û Qerardayîşî.
Pêardişê sazgeyanê edlîyan ê xoseran.
Pêardişê medyaya neteweyîye ke do bibo berfekê Konseya Rayberî û Qerardayîşî ya Berze.
Pêardişê sazgeyanê pawitişê asayîşê Kurdistanî yê komelkî.
Seba Rayberîya sazgeyanê Kurdistanî yê hemaheng û bi beşdarîya komela sîvîle, pêardişê Komîsyonê Amadekarîye.
Wexto ke sazge û dezgeyê komara dagîrker a îslamîye Kurdistan de nêmanê, heme teşebusanê şexsî û hîzbîyan ê heyfgirewtiş û cezadayîşî teberê qanûnî de îlankerdiş.

Peynîye de, ganî heme partî haydarê na rastîye bê, ke şarê Rojhelatî nêeşkeno seba demêde nêdîyarî yewrêzîya partîyan ser o vindero, û eke venganeyêde hukmî bivirazîyo, qebul zî nêkenê partîyî bi îstifadeyê çekan heme pozîsyonanê hukmî xo rê qorî kerê û tecrubeê Başûrî tekrar bikerê.