'หยุด' ความพยายามสร้างเขื่อนในพื้นที่ป่ามรดกโลก คลองมะเดื่อ จังหวัดนครนายก

'หยุด' ความพยายามสร้างเขื่อนในพื้นที่ป่ามรดกโลก คลองมะเดื่อ จังหวัดนครนายก

ประเด็นรณรงค์

จากการที่กรมชลประทานได้มีการเสนอให้มีการสร้างเขื่อนในพื้นที่กลุ่มป่ามรดกโลกดงพญาเย็น – เขาใหญ่ จำนวน 7 แห่ง แต่ละแห่งได้ดำเนินตามขั้นตอนต่างๆในเช่นการยื่นขอเขาศึกษาผลกระทบสิ่งแวดล้อมและข้อมูลอื่นเพื่อนำไปประกอบการยื่นขออนุญาตดำเนินโครงการตามลำดับขั้นตอนของกฎหมายที่เกี่ยวข้อง มีระดับการดำเนินการแตกต่างกันไป เมื่อเครือข่ายได้ทราบข่าวก็ได้ทำหนังสือคัดค้านโครงการทั้ง 7 โครงการไปยังหน่วยงานที่เกี่ยวข้องและได้ติดตามความคืบหน้าอยู่เป็นระยะ ๆ 

การประชุมคณะกรรมการมรดกโลกสมัยสามัญ ครั้งที่ 44 ที่ประเทศจีน มีข้อมติให้เขาใหญ่-ดงพญาเย็น แหล่งมรดกทางธรรมชาติของไทย ต้องดำเนินงานตามข้อมติ ยกมาบางข้อที่เกี่ยวข้องโดยตรงดังนี้

ข้อ 3 ยินดีที่ ครม.มติให้ยุติการขยายทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 348 และหาทางเลือกอื่นเพื่อทบทวนความจำเป็นและเหมาะสมในการก่อสร้างเขื่อนและอ่างเก็บน้ำในพื้นที่แหล่ง และการยกเลิกโครงการก่อสร้างเขื่อนลำพระยาธาร เพื่อลดผลกระทบทางลบต่อคุณค่าความโดดเด่นอันเป็นสากลของแหล่ง และได้รับรายงานว่ามีการพัฒนาโครงการเขื่อนหลายโครงการในพื้นที่และบริเวณใกล้เคียง จึงขอย้ำให้ยกเลิกแผนการก่อสร้างเขื่อนและอ่างเก็บน้ำภายในพื้นที่แหล่งอย่างถาวร
ข้อ 4 ให้ดำเนินการประเมินสิ่งแวดล้อมเชิงกลยุทธ์ (SEA) สำหรับพื้นที่ลุ่มน้ำ รวมถึง แหล่งมรดกโลก เพื่อรายงานแผนการจัดการและแผนการพัฒนาในอนาคตของพื้นที่ลุ่มน้ำ และสำหรับข้อเสนอโครงการก่อสร้างเขื่อนโดยรอบพื้นที่แหล่งมรดกโลกที่อาจส่งผลกระทบต่อคณะค่าความโดดเด่นอันเป็นสากลของแหล่ง ให้ระงับการดำเนินการจนกว่าการประเมินสิ่งแวดล้อมเชิงกลยุทธ์จะแล้วเสร็จ และได้รับการตรวจสอบโดยศูนย์มรดกโลกและสหภาพสากลว่าด้วยการอนุรักษ์ (IUCN) 

นอกจากนี้ยังจะมีอนุสัญญาที่ประเทศไทยได้ลงนามความร่วมมือไว้เช่น อนุสัญญาว่าด้วยความหลากหลายทางชีวภาพ หรือ CBD ที่ให้ความสำคัญกับความหลากหลายทางชีวภาพ เพื่อให้มีการอนุรักษ์และการใช้ประโยชน์อย่างยั่งยืน และให้เราสามารถอยู่ร่วมกับธรรมชาติได้อย่างกลมกลืน

แต่ในทางกลับกัน ปัจจุบันนี้กรมชลประทานและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องอื่น ๆ ยังไม่ได้ยกเลิกและระงับการดำเนินการโครงการต่างๆ ซ้ำยังมีการดำเนินการตามขั้นตอนการขออนุญาตก่อสร้างเขื่อนอยู่เป็นระยะ โดยเฉพาะโครงการก่อสร้างอ่างเก็บน้ำคลองมะเดื่อ ตำบลสาริกา อำเภอเมือง จังหวัดนครนายก ซึ่งเป็นการดำเนินการที่ไม่เป็นไปตามที่คณะกรรมการมรดกโลกกำหนด และยังได้รับการร้องเรียนจากชาวบ้านคลองมะเดื่อว่าไม่เห็นด้วยกับการก่อสร้างเขื่อนหรืออ่างเก็บน้ำคลองมะเดื่อ ซึ่งการสร้างเขื่อนทำให้พื้นที่ป่าซึ่งเป็นแหล่งที่อยู่ของสัตว์ป่าลดลงขัดต่อจุดมุ่งหมายของ UNESCO และถ้าโครงการเขื่อนคลองมะเดื่อครั้งนี้สำเร็จ ผืนป่าดงพญาเย็น เสี่ยงมากที่จะถูกถอดจากบัญชีมรดกโลกทางธรรมชาติ

ซ้ำร้ายเมื่อไม่ผ่าน EIA, ก็ได้มีคำสั่งของ สำนักงานคณะกรรมการพิเศษเพื่อประสานงานโครงการพระราชดำริ ลงวันที่ 10 มีนาคม 2566 แต่งตั้งคณะทำงานสำรวจทรัพย์สินและผลอาสินของประชาชนที่ได้รับผลกระทบจากโครงการก่อสร้างอ่างเก็บน้ำคลองมะเดื่อ จังหวัดนครนายก โดยผู้ว่าราชการจังหวัดถูกแต่งตั้งให้เป็นประธานคณะทำงาน 

ความพยายามที่จะให้มีการก่อสร้างไม่ว่าจะใช้คำว่า เขื่อน หรือ อ่างเก็บน้ำ เพิ่มในพื้นที่มรดกโลกดงพยาเย็น-เขาใหญ่ ซึ่งก็มีผลกระทบต่อป่าต้นน้ำ สัตว์ป่า และความหลากหลายทางชีวภาพโดยตรงไม่แตกต่างกัน และจะมีปัญหาอื่น ๆ ตามมาอีกหลายประการ เช่น การสูญพันธุ์จากแหล่งที่อยู่อาศัยของสิ่งมีชีวิตเฉพาะถิ่น (Endemic species) ซึ่งชนิดเหล่านี้บางอย่างก็ไม่สามารถอนุรักษ์นอกถิ่นที่อยู่อาศัยหรือ (ex-situ) ได้  รวมไปถึงมีสัตว์ป่าออกนอกพื้นที่อยู่อาศัยซึ่งปัจจุบันมีความรุนแรงขึ้นทุกปี การสูญเสียเหล่านี้ไม่อาจสร้างสิ่งใดขึ้นมาทดแทนได้  เราจึงขอให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องทั้งหมดยกเลิกหรือระงับการดำเนินการพิจารณาโครงการอ่างเก็บน้ำคลองมะเดื่อ เพื่อรักษาทรัพยากรธรรมชาติที่สำคัญของไทยให้เป็นพื้นที่อนุรักษ์ที่จะช่วยสร้างสมดุลและคงไว้ซึ่งความหลากหลายทางชีวภาพให้กับประเทศไทยและโลก

ในที่นี้เราขอเชิญชวนทุกท่านร่วมลงชื่อคัดค้าน การก่อสร้างโครงการไม่ว่าจะถูกเขียนว่าเป็นเขื่อนหรืออ่างเก็บน้ำคลองมะเดื่อ ในพื้นที่ป่ามรดกโลก เขตจังหวัดนครนายก เพื่อจะรักษาไว้ซึ่งความหลากหลายทางชีวภาพและส่งต่อความอุดมสมบูรณ์ของผืนป่า และปอดของประเทศให้กับลูกหลานของพวกเราต่อไปในอนาคต

avatar of the starter
Thawatphong Boonmaผู้เริ่มต้นแคมเปญรณรงค์I'm Tiiw, I'm Nakhon Nayok Guy, born in Nakhon Nayok Province who fascinated with nature

292

ประเด็นรณรงค์

จากการที่กรมชลประทานได้มีการเสนอให้มีการสร้างเขื่อนในพื้นที่กลุ่มป่ามรดกโลกดงพญาเย็น – เขาใหญ่ จำนวน 7 แห่ง แต่ละแห่งได้ดำเนินตามขั้นตอนต่างๆในเช่นการยื่นขอเขาศึกษาผลกระทบสิ่งแวดล้อมและข้อมูลอื่นเพื่อนำไปประกอบการยื่นขออนุญาตดำเนินโครงการตามลำดับขั้นตอนของกฎหมายที่เกี่ยวข้อง มีระดับการดำเนินการแตกต่างกันไป เมื่อเครือข่ายได้ทราบข่าวก็ได้ทำหนังสือคัดค้านโครงการทั้ง 7 โครงการไปยังหน่วยงานที่เกี่ยวข้องและได้ติดตามความคืบหน้าอยู่เป็นระยะ ๆ 

การประชุมคณะกรรมการมรดกโลกสมัยสามัญ ครั้งที่ 44 ที่ประเทศจีน มีข้อมติให้เขาใหญ่-ดงพญาเย็น แหล่งมรดกทางธรรมชาติของไทย ต้องดำเนินงานตามข้อมติ ยกมาบางข้อที่เกี่ยวข้องโดยตรงดังนี้

ข้อ 3 ยินดีที่ ครม.มติให้ยุติการขยายทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 348 และหาทางเลือกอื่นเพื่อทบทวนความจำเป็นและเหมาะสมในการก่อสร้างเขื่อนและอ่างเก็บน้ำในพื้นที่แหล่ง และการยกเลิกโครงการก่อสร้างเขื่อนลำพระยาธาร เพื่อลดผลกระทบทางลบต่อคุณค่าความโดดเด่นอันเป็นสากลของแหล่ง และได้รับรายงานว่ามีการพัฒนาโครงการเขื่อนหลายโครงการในพื้นที่และบริเวณใกล้เคียง จึงขอย้ำให้ยกเลิกแผนการก่อสร้างเขื่อนและอ่างเก็บน้ำภายในพื้นที่แหล่งอย่างถาวร
ข้อ 4 ให้ดำเนินการประเมินสิ่งแวดล้อมเชิงกลยุทธ์ (SEA) สำหรับพื้นที่ลุ่มน้ำ รวมถึง แหล่งมรดกโลก เพื่อรายงานแผนการจัดการและแผนการพัฒนาในอนาคตของพื้นที่ลุ่มน้ำ และสำหรับข้อเสนอโครงการก่อสร้างเขื่อนโดยรอบพื้นที่แหล่งมรดกโลกที่อาจส่งผลกระทบต่อคณะค่าความโดดเด่นอันเป็นสากลของแหล่ง ให้ระงับการดำเนินการจนกว่าการประเมินสิ่งแวดล้อมเชิงกลยุทธ์จะแล้วเสร็จ และได้รับการตรวจสอบโดยศูนย์มรดกโลกและสหภาพสากลว่าด้วยการอนุรักษ์ (IUCN) 

นอกจากนี้ยังจะมีอนุสัญญาที่ประเทศไทยได้ลงนามความร่วมมือไว้เช่น อนุสัญญาว่าด้วยความหลากหลายทางชีวภาพ หรือ CBD ที่ให้ความสำคัญกับความหลากหลายทางชีวภาพ เพื่อให้มีการอนุรักษ์และการใช้ประโยชน์อย่างยั่งยืน และให้เราสามารถอยู่ร่วมกับธรรมชาติได้อย่างกลมกลืน

แต่ในทางกลับกัน ปัจจุบันนี้กรมชลประทานและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องอื่น ๆ ยังไม่ได้ยกเลิกและระงับการดำเนินการโครงการต่างๆ ซ้ำยังมีการดำเนินการตามขั้นตอนการขออนุญาตก่อสร้างเขื่อนอยู่เป็นระยะ โดยเฉพาะโครงการก่อสร้างอ่างเก็บน้ำคลองมะเดื่อ ตำบลสาริกา อำเภอเมือง จังหวัดนครนายก ซึ่งเป็นการดำเนินการที่ไม่เป็นไปตามที่คณะกรรมการมรดกโลกกำหนด และยังได้รับการร้องเรียนจากชาวบ้านคลองมะเดื่อว่าไม่เห็นด้วยกับการก่อสร้างเขื่อนหรืออ่างเก็บน้ำคลองมะเดื่อ ซึ่งการสร้างเขื่อนทำให้พื้นที่ป่าซึ่งเป็นแหล่งที่อยู่ของสัตว์ป่าลดลงขัดต่อจุดมุ่งหมายของ UNESCO และถ้าโครงการเขื่อนคลองมะเดื่อครั้งนี้สำเร็จ ผืนป่าดงพญาเย็น เสี่ยงมากที่จะถูกถอดจากบัญชีมรดกโลกทางธรรมชาติ

ซ้ำร้ายเมื่อไม่ผ่าน EIA, ก็ได้มีคำสั่งของ สำนักงานคณะกรรมการพิเศษเพื่อประสานงานโครงการพระราชดำริ ลงวันที่ 10 มีนาคม 2566 แต่งตั้งคณะทำงานสำรวจทรัพย์สินและผลอาสินของประชาชนที่ได้รับผลกระทบจากโครงการก่อสร้างอ่างเก็บน้ำคลองมะเดื่อ จังหวัดนครนายก โดยผู้ว่าราชการจังหวัดถูกแต่งตั้งให้เป็นประธานคณะทำงาน 

ความพยายามที่จะให้มีการก่อสร้างไม่ว่าจะใช้คำว่า เขื่อน หรือ อ่างเก็บน้ำ เพิ่มในพื้นที่มรดกโลกดงพยาเย็น-เขาใหญ่ ซึ่งก็มีผลกระทบต่อป่าต้นน้ำ สัตว์ป่า และความหลากหลายทางชีวภาพโดยตรงไม่แตกต่างกัน และจะมีปัญหาอื่น ๆ ตามมาอีกหลายประการ เช่น การสูญพันธุ์จากแหล่งที่อยู่อาศัยของสิ่งมีชีวิตเฉพาะถิ่น (Endemic species) ซึ่งชนิดเหล่านี้บางอย่างก็ไม่สามารถอนุรักษ์นอกถิ่นที่อยู่อาศัยหรือ (ex-situ) ได้  รวมไปถึงมีสัตว์ป่าออกนอกพื้นที่อยู่อาศัยซึ่งปัจจุบันมีความรุนแรงขึ้นทุกปี การสูญเสียเหล่านี้ไม่อาจสร้างสิ่งใดขึ้นมาทดแทนได้  เราจึงขอให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องทั้งหมดยกเลิกหรือระงับการดำเนินการพิจารณาโครงการอ่างเก็บน้ำคลองมะเดื่อ เพื่อรักษาทรัพยากรธรรมชาติที่สำคัญของไทยให้เป็นพื้นที่อนุรักษ์ที่จะช่วยสร้างสมดุลและคงไว้ซึ่งความหลากหลายทางชีวภาพให้กับประเทศไทยและโลก

ในที่นี้เราขอเชิญชวนทุกท่านร่วมลงชื่อคัดค้าน การก่อสร้างโครงการไม่ว่าจะถูกเขียนว่าเป็นเขื่อนหรืออ่างเก็บน้ำคลองมะเดื่อ ในพื้นที่ป่ามรดกโลก เขตจังหวัดนครนายก เพื่อจะรักษาไว้ซึ่งความหลากหลายทางชีวภาพและส่งต่อความอุดมสมบูรณ์ของผืนป่า และปอดของประเทศให้กับลูกหลานของพวกเราต่อไปในอนาคต

avatar of the starter
Thawatphong Boonmaผู้เริ่มต้นแคมเปญรณรงค์I'm Tiiw, I'm Nakhon Nayok Guy, born in Nakhon Nayok Province who fascinated with nature

อัปเดตเกี่ยวแคมเปญรณรงค์