Merhaba arkadaşlar,

İmzalarımızı Hayvan Hakları Yasama İzleme Delegasyonu'nun TBMM Hayvan Hakları Araştırma Komisyonu ile yapacağı toplantıda iletmiştik. 300'den fazla sivil toplum kuruluşu ve oluşumun ortak taleplerini iletmek ve yasama sürecine katılmak, süreci takip etmek için kurulmuş olan Hayvan Hakları Yasama İzleme Delegasyonu'nun kurucular kurulu, TBMM Hayvan Hakları Araştırma Komisyonu'na, cezaî yaptırımlar ile ilgili şu talepleri iletti:

* Öldürme, işkence, cinsel şiddet ve hayvan dövüştürme suçlarında, cezanın alt limiti en az 2 yıl 1 ay olarak belirlenmelidir. Cezanın ertelenmesi, hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) ve hapis cezasının adlî para cezasına çevrilmesi imkânsız hâle getirilmelidir.

5199 sayılı Kanundaki cezaî yaptırımlar, Türk Ceza Kanunu kapsamına alınmalıdır.

Hayvana yönelik zarar verici tüm fiillere hapis cezası yaptırımı getirilmelidir. Öldürme, işkence, cinsel şiddet ve hayvan dövüştürme suçlarına söz konusu hapis cezası yaptırımının alt limiti en az 2 yıl 1 ay olarak belirlenmeli, mutlaka belli bir süre hapis cezası almaları sağlanmalı ve bu ceza hiçbir şekilde ertelenemeyecek, HAGB hükümleri uygulanamayacak, para cezasına çevrilemeyecek şekilde düzenlenmelidir. Bu suçların, hem tüm hayvanlara yönelik olabileceği ve toplumun farklı bireylerine de yönelebileceği düşünülerek, failin toplumdan soyutlanması için hapis cezası, hem de ıslahı sağlanmalıdır. Toplumsal şiddetin azaltılması için de toplum için tehlike arz eden failin hapis cezası yaptırımı ve ıslahı sağlanmalıdır.

* Hayvana şiddet içeren tüm fiillere hapis cezası yaptırımı getirilmelidir.

Hayvanın vücut bütünlüğünü ve yaşam hakkını ihlâl eden basitten nitelikliye tüm fiillere hapis cezası yaptırımı getirilmelidir. Türkiye’nin her yerinde sokaklarda ve geçici hayvan bakımevlerinde; zehirleme, patilerini kesme, araç arkasına bağlayarak sürükleme, boynundan ağaca asma ve benzeri şekillerde gerçekleşen hayvana şiddet fiilleri, idari para cezası yaptırımı ile geçiştirilemez. Söz konusu şiddet fiillerinin önüne geçilebilmesi için; bu şiddet fiilleri, suç olarak nitelendirilmeli ve hapis cezası yaptırımı ile cezalandırılmalıdır.

* Hayvana yönelik gerçekleşen öldürme, işkence, cinsel şiddet fiillerine getirilecek hapis cezası yaptırımının alt sınırı 2 yıl 1 ay olmalıdır.

Hayvana yönelik diğer şiddet fiillerine kıyasen niteliklilik arz eden söz konusu üç fiil için getirilecek hapis cezası yaptırımının alt sınırı 2 yıl 1 ay olmalıdır. Bu sayede verilecek ceza 2 yıl 1 ayın altında kalamayacak ve bu ceza bakımından hükmün açıklanmasının geri bırakılması ile cezanın ertelenmesi hükümlerinin uygulanması mümkün olmayacaktır. Bunun sonucu olarak fail, kısa süreliğine de olsa cezaevine girecektir. Bu şekilde bir düzenleme ile, hem hayvana yönelik bu üç fiilden birini gerçekleştiren faile gerçek anlamda bir hapis cezası yaptırımı uygulanacaktır hem de diğer hayvanlar ve insanlar açısından da tehlike arz eden bu failin toplumdan kısa süreliğine de olsa uzaklaştırılması sağlanarak toplumun güvenliği sağlanacaktır.

* Hayvana şiddet içeren fiil, Tarım ve Orman Bakanlığı ile belediye görevlileri tarafından gerçekleştirilirse, bu durum nitelikli hal kabul edilerek ağırlaştırılmış ceza uygulanmalıdır.

Tarım ve Orman Bakanlığı ile belediye görevlileri, Hayvanları Koruma Kanunu gereğince sokak hayvanlarını korumakla yükümlüdür. Bu nedenle, hayvanları korumakla yükümlü olan bu kişilerin hayvana şiddet uygulaması halinde bu durum nitelikli hal kabul edilmeli ve ağırlaştırılmış hapis cezası yaptırımı uygulanmalıdır. Türkiye hukukunda buna benzer uygulamalar bulunmaktadır. Örnek olsun; bir kişi çocuğunu öldürdüğünde herhangi birini öldürmesine kıyasen daha ağır bir hapis cezası yaptırırımı ile karşılaşmaktadır.

* Hayvanları Koruma Kanunu’ndan doğan görevlerini yerine getirmeyen veya eksik bir şekilde yerine getiren belediye tüzel kişiliğine idari yaptırım uygulanmalıdır.

Mevcut uygulamanın en büyük problemi, Hayvanları Koruma Kanunu’nun ana uygulayıcısı konumundaki Tarım ve Orman Bakanlığı'nın, belediyelerin kanunda belirtilen görevlerine uygun davranıp davranmadıklarını denetleyecek düzgün bir mekanizma kuramamış olması ve bunun sonucu olarak herhangi bir denetime tabi olmayan belediyelerin kanuna uygun davranma kaygısı taşımayarak başlarına buyruk davranmalarıdır.

Bu problemin çözümü için;

İlk olarak; kanunda belirtilen görevlerine aykırı davranan belediyelere ağır idari yaptırımlar getirilmelidir.

İkinci olarak; Tarım ve Orman Bakanlığı'na, belediyelerin kanunda belirtilen görevlerine uygun davranıp davranmadıklarını denetleme yetkisi ve yükümlülüğü getirilmelidir.

Üçüncü olarak; Tarım ve Orman Bakanlığı'na, kanunda belirtilen görevlerine aykırı davranan belediyelere idari yaptırım uygulama yetkisi ve yükümlülüğü getirilmelidir.

Bu şekilde uygulanabilir bir denetim ve yaptırım mekanizması kurulduğu takdirde, belediyeler kanunda belirtilen görevlerine uygun davranmak zorunda kalacaklardır.

Bu denetim mekanizmasının sonuç vermesinin en önemli koşullarından biri de belediye tüzel kişiliğine uygulanan idari yaptırımın, söz konusu yaptırım idari para cezası vb. şekilde rücu edilebilir nitelikte ise, ihlâli yapan belediye görevlisine rücu edilmesidir.

Bunun yanında; Tarım ve Orman Bakanlığı'nın denetim yetkisinin kapsamına, ihlâli gerçekleştiren belediye görevlisinin mensup olduğu belediyenin söz konusu görevli hakkında disiplin soruşturması açarak kamu görevlilerine özgü uyarma, kınama, uzaklaştırma, men şeklindeki kademeli yaptırımları uygulayıp uygulamadığını denetlemek de dahil edilmelidir.

Hayvana karşı işlenen diğer suçlarda alt sınırın 6 aydan başlatılmalı, bu suçlar kamu görevlisi tarafından gerçekleştirildiklerinde ise cezaî yaptırımın misliyle uygulanması sağlanmalıdır.

Hayvana karşı taksirle işlenen suçlar da hapis cezası ile cezalandırılmalıdır.