Thích Minh Tuệ hay Minh Tuệ? Vì sao mình vẫn viết tên đầy đủ của Thầy
Nghiên cứu: “Thích Minh Tuệ or Minh Tuệ? On the Name of Vietnam’s Dhutaṅga Yogi: Personal Renunciation, Buddhist Lineage, Institutional Authority, and Historical Memory”,
SSRN: https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=7607686
Thích Minh Tuệ (Thich Minh Tue), vị hành giả đầu đà đi chân trần hiện đang ở Nepal, nay chỉ tự xưng là Minh Tuệ. Lá thư này giải thích vì sao mình vẫn viết tên đầy đủ của Thầy.
Các bạn thân mến,
Từ khi mình khởi xướng thỉnh nguyện cho Thầy Minh Tuệ vào ngày 27 tháng 3 năm 2025, một số bạn đã hỏi mình một câu mà mình vẫn mang theo trong lòng:
“Nếu anh thật lòng kính trọng Thầy, sao anh vẫn gọi Thầy là Thích Minh Tuệ khi chính Thầy đã buông chữ ‘Thích’?”
Một người ủng hộ nói thẳng: “Nếu anh kính trọng Thầy, xin hãy bỏ chữ Thích.” Có người còn hơn cả không đồng ý. Có người thật sự cảm thấy bị xúc phạm khi mình tiếp tục dùng tên ấy.
Mình đã suy nghĩ về những phản ứng này nhiều lần. Mình biết phần lớn xuất phát từ lòng thương kính chân thành và mong muốn tôn trọng ý nguyện của Thầy. Mình cũng mang lòng thương kính ấy. Trước khi nói về lịch sử Phật giáo hay thẩm quyền của các tổ chức, mình muốn giải thích một điều riêng tư hơn nhiều.
Mình Suy Nghĩ Bằng Tiếng Anh
Mình suy nghĩ bằng tiếng Anh, và mình viết bằng tiếng Anh.
Mình không nghĩ bằng tiếng Việt rồi mới viết ra bằng tiếng Anh. Khi ngồi xuống đọc tài liệu và xây dựng lập luận về hành trình của Thầy, ý nghĩ của mình thành hình bằng tiếng Anh ngay từ đầu. Tiếng Anh là ngôn ngữ của phần lớn tư duy phân tích của mình, từ rất lâu trước khi một bản thảo hoàn tất.
Thật ra, ngay khi viết lá thư này cho các bạn nói tiếng Việt, mình vẫn đang suy nghĩ bằng tiếng Anh. Những lời này, và cả những cảm xúc phía sau, đều thành hình bằng tiếng Anh trước. Chỉ sau đó mình mới chuyển lá thư sang tiếng Việt để nhiều người ủng hộ có thể đọc. Có những độc giả sẽ chỉ đọc lời mình bằng tiếng Việt và không bao giờ biết rằng lập luận và cảm xúc phía sau đã được diễn đạt bằng tiếng Anh trước.
Bản tiếng Việt là bản dịch những ý nghĩ vốn đã thành hình bằng tiếng Anh.
Và có lẽ chính ở đó mà một số hiểu lầm bắt đầu.
Việc nghiên cứu về Thầy bắt đầu từ mong muốn hiểu một hành giả Phật giáo phi thường, người có cuộc đời thu hút sự chú ý rất lớn và có danh tính tôn giáo từng bị tranh cãi. Khi tìm hiểu cuộc bộ hành của Thầy và cách thế giới đón nhận, mình đã phát triển lập luận của mình bằng tiếng Anh. Mình muốn độc giả ngoài cộng đồng người Việt hiểu Thầy là ai và vì sao hành trình của Thầy đặt ra những câu hỏi về sự từ bỏ và thẩm quyền tôn giáo.
Các bài nghiên cứu của mình là những công trình tiếng Anh, được hình thành và viết bằng tiếng Anh, đôi khi được dịch sang tiếng Việt sau đó. Trong thế giới học thuật tiếng Anh ấy, cái tên đến với mình một cách tự nhiên là “Thích Minh Tuệ.” Đó là tên mà qua đó mình biết đến Thầy lần đầu, và nó nối sử liệu cùng báo chí quốc tế với công trình nghiên cứu của mình.
Khi đọc về Thích Nhất Hạnh hay Thích Quảng Đức bằng tiếng Anh, mình gặp pháp danh đầy đủ của các ngài. Tiếng Anh không có một từ tôn xưng nào có thể đặt trước tên ở mọi chỗ. Văn viết tiếng Anh thường nêu tước hiệu, nếu có, ở lần nhắc đầu tiên, rồi sau đó chỉ dùng tên. Một danh xưng như “Venerable,” “the yogi,” “the teacher” hay “the monk,” lặp lại trước tên trong mọi câu, nghe gượng gạo trong tiếng Anh, và dù sao Thầy cũng từ chối vai trò nhà sư và vị thầy. Mình đã quen với quy ước ấy. Trong văn tiếng Anh của mình, “Thích Minh Tuệ” nghe trọn vẹn, tự nhiên và cung kính mà không cần thêm nghi thức.
Nhưng khi đổi ngôn ngữ, có điều thay đổi.
Khi nói hay viết bằng tiếng Việt, mình tự nhiên gọi “Thầy Minh Tuệ” hoặc “Sư Minh Tuệ.”
Mình không gọi trống “Minh Tuệ.” Trong tiếng Việt, gọi trống tên là cách nói với trẻ con hoặc với người dưới mình. Thầy có thể tự đặt mình vào vị trí ấy, như khi Thầy tự xưng là con và nói “con chỉ là Minh Tuệ,” và đó là lời khiêm hạ của chính Thầy. Nhưng người khác gọi Thầy như vậy là chính họ đặt Thầy vào vị trí ấy. Vì thế những người ủng hộ không chấp nhận chữ “Thích” vẫn viết Thầy Minh Tuệ hoặc hành giả Minh Tuệ, không bao giờ gọi trống tên. Một cụm từ như “hiện tượng Minh Tuệ” thì khác, vì nó gọi tên một chủ đề, không phải gọi người. Tiếng Việt bày tỏ sự kính trọng qua cách xưng hô và quan hệ, theo những cách không phải lúc nào cũng chuyển được sang tiếng Anh. Khi mình nói “Thầy Minh Tuệ,” chữ Thầy chứa tình thương và lòng kính trọng của mình đối với tấm gương mình thấy nơi hạnh tu của Thầy. Trong tiếng Anh, chữ “Thích” làm điều mà chữ Thầy làm trong tiếng Việt: nó mang lòng kính trọng ngay trong tên gọi, và giữ lại cái tên mà qua đó Thầy được cả thế giới biết đến. “Minh Tuệ” đứng một mình chiếm chỗ của một tên gọi riêng, và là thiếu lễ độ trong cả hai ngôn ngữ.
Ngôn ngữ và cách xưng hô thay đổi. Lòng tôn kính của mình thì không.
Còn một điều phức tạp nữa. Khi nghiên cứu tiếng Anh của mình được dịch sang tiếng Việt bằng trí tuệ nhân tạo, phần mềm đôi khi thêm chữ “Thầy” trước “Thích Minh Tuệ,” thành “Thầy Thích Minh Tuệ.” Tự mình thường sẽ không viết như vậy. Bản gốc tiếng Anh chỉ ghi tên lịch sử, không thêm tước hiệu, và máy dịch đã thêm một cách xưng hô tiếng Việt, ghép hai quy ước mà mình vẫn giữ riêng. Người chỉ đọc bản dịch có thể nghĩ rằng mình cố ý gọi “Thầy Thích Minh Tuệ.” Đó không phải là thói quen của mình.
Trong văn tiếng Anh, mình dùng Thích Minh Tuệ. Trong tiếng Việt của chính mình, mình dùng Thầy Minh Tuệ hoặc Sư Minh Tuệ, và mình ghi nhận Minh Tuệ là tên Thầy tự xưng hiện nay. Đó là những cách khác nhau để nói về cùng một người trong những ngôn ngữ khác nhau, và không cách nào trong số đó tuyên bố về địa vị của Thầy trong một tổ chức.
Mình cũng hiểu rằng một số bạn nghe chữ “Thích” khác với mình. Với những ai gắn họ Thích với Giáo hội Phật giáo Việt Nam, chữ ấy có thể gợi đến một tổ chức đã phủ nhận tư cách của Thầy. Với mình, khi viết bằng tiếng Anh, chữ ấy gợi đến dòng họ Śākya và sự liên tục của sử liệu. Có thể chúng ta đang phản ứng với những ý nghĩa khác nhau của cùng một chữ.
Khi viết “Thích,” mình nghĩ đến dòng truyền thừa của Đức Phật và đến vị hành giả có tấm gương đã truyền cảm hứng cho công trình của mình. Giáo hội Phật giáo Việt Nam không ở trong ý nghĩ ấy.
Vì vậy, mình mong các bạn nói tiếng Việt đừng xem quy ước tiếng Anh của mình là sự xem nhẹ việc từ bỏ của Thầy. Mình không đề nghị Thầy nhận lại họ Thích hay đề nghị ai khác dùng họ ấy. Tên Thầy đã chọn, Minh Tuệ, không có gì thiếu sót; chỉ là khi người khác gọi Thầy, tên ấy cần một lời tôn xưng đi kèm, trong tiếng Việt là Thầy, trong tiếng Anh là chữ “Thích.” Mình chỉ giải thích vì sao, khi ngồi xuống suy nghĩ và viết bằng tiếng Anh, “Thích Minh Tuệ” vẫn là cái tên tự nhiên đến trong tâm trí và ngòi bút của mình. Ngay cả lá thư này, viết ra để giải thích cái tên ấy, cũng bắt đầu bằng tiếng Anh.
Mình suy nghĩ và viết bằng tiếng Anh. Lòng kính trọng mình dành cho Thầy thì không cần dịch.
Mình Tôn Trọng Cái Tên Thầy Đã Buông
Tháng 4 năm 2025, khi đang ở Sri Lanka, Thầy Minh Tuệ đã nói rõ rằng Thầy không mang họ “Thích,” họ tôn giáo gắn với Đức Phật Thích Ca Mâu Ni. Thầy nói họ ấy là của Đức Phật, và mỗi người phải tự xét xem mình có xứng đáng mang họ ấy hay không. Mình thấy điều đó thật cảm động. Một hành giả có hạnh tu truyền cảm hứng cho nhiều người ở nhiều quốc gia lại không nhận về mình một danh xưng mà Thầy gắn với Đức Phật. Mình nghiêm túc tôn trọng lời khước từ ấy; đó không đơn thuần là một thay đổi về thủ tục.
Mình không muốn đi ngược sự khiêm cung của Thầy hay nói thay Thầy. Tuy vậy, cách Thầy chọn để tự xưng và tên gọi đã đi vào sử liệu về hành trình của Thầy là hai vấn đề khác nhau. Thầy đã buông bỏ của cải, y phục tăng sĩ thông thường, sự gắn bó với tổ chức và những danh nghĩa về địa vị tôn giáo. Buông bỏ không có nghĩa là điều ấy chưa từng tồn tại. Tên gọi trước đây vẫn là một phần hành trình của Thầy, cũng như tên khai sinh Lê Anh Tú vẫn thuộc về tiểu sử của Thầy.
Sự từ bỏ là của Thầy. Gìn giữ sử liệu là trách nhiệm của những người ghi chép hành trình của Thầy.
Vì Sao Chữ “Thích” Làm Một Số Người Phiền Lòng?
Mình đã ngạc nhiên, và đôi khi buồn, khi thấy một số người ủng hộ tận tâm nhất của Thầy còn hơn cả khó chịu khi mình dùng “Thích Minh Tuệ.” Có người thật sự thấy bị xúc phạm.
Mình hiểu một lý do. Với họ, chữ “Thích” đã gắn với Giáo hội Phật giáo Việt Nam, tổ chức đã phủ nhận tư cách tu sĩ của Thầy. Vì chính Thầy đã buông họ ấy, họ cho rằng tiếp tục dùng nó là xem nhẹ ý nguyện của Thầy, hoặc đặt Thầy dưới một tổ chức mà Thầy không nhận thẩm quyền. Mình tôn trọng thiện ý của họ. Tuy vậy, mình tự hỏi phải chăng chúng ta đã để ý nghĩa của một truyền thống Phật giáo lâu đời hơn nhiều bị gắn chặt với một tổ chức đương thời.
Thích không đồng nghĩa với Giáo hội Phật giáo Việt Nam. Giáo hội Phật giáo Việt Nam không đồng nghĩa với toàn thể Tăng đoàn.
Họ tôn giáo “Thích” bắt nguồn từ dòng họ Śākya của Đức Phật. Chư tăng Trung Hoa dùng họ này từ thế kỷ thứ tư, nhiều thế kỷ trước khi Giáo hội Phật giáo Việt Nam hiện nay được thành lập năm 1981.
Sự lẫn lộn này nhắc mình một phân biệt quen thuộc với người Việt. Đảng Cộng sản, nhà nước, dân tộc và nhân dân Việt Nam không phải là một. Trong đời sống chính trị Việt Nam, người phê phán đảng cầm quyền từng bị gán là phản động, phản cách mạng, hay ba que, một từ miệt thị lấy từ lá cờ vàng của Việt Nam Cộng hòa. Những nhãn ấy cho thấy bất đồng chính trị dễ bị trộn lẫn với chuyện thuộc về dân tộc. Người phê phán Đảng vẫn có thể yêu đất nước và dân tộc mình. Cũng vậy, người phê phán Giáo hội Phật giáo Việt Nam vẫn có thể là một Phật tử thuần thành.
Mình đưa ra so sánh này để đặt câu hỏi về việc đồng nhất một tổ chức với một bản sắc rộng lớn hơn. Mình không cho rằng những người ủng hộ không đồng ý với mình đã bị ảnh hưởng chính trị. Nhiều người chỉ muốn tôn trọng ý nguyện Thầy đã nói ra, và đó là một mối bận tâm chính đáng.
Việc mình tiếp tục dùng chữ “Thích” không trao cho Giáo hội Phật giáo Việt Nam quyền sở hữu dòng họ Śākya. Mình không chấp nhận rằng bất kỳ tổ chức đương thời nào có thể tự mình định nghĩa truyền thống lịch sử ấy.
Tên Gọi Về Nguồn Gốc Có Thể Còn Lại
Gần 6,5 triệu người gốc Việt đang sinh sống tại hơn 130 quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới. Nhiều người đã định cư lâu dài ở nước ngoài, và nhiều người mang hộ chiếu của những quốc gia khác chứ không phải Việt Nam. Nhưng việc thay đổi hộ chiếu không xóa đi nguồn gốc Việt Nam, tiếng mẹ đẻ, ký ức hay di sản văn hóa. Những người sống ở hải ngoại như chúng ta hiểu rất rõ sự phân biệt ấy. Tất cả những người nhập quốc tịch Hoa Kỳ theo thủ tục nhập tịch đều phải thực hiện Lời Tuyên Thệ Trung Thành (Oath of Allegiance), cam kết từ bỏ sự trung thành với các quốc gia hoặc chủ quyền nước ngoài. Lời tuyên thệ trang nghiêm ấy thay đổi sự trung thành về mặt công dân, nhưng không xóa đi cội nguồn của một con người. Chúng ta có thể trở thành công dân Mỹ mà vẫn là người Việt về nguồn gốc và văn hóa. Đây là nhận xét chung về việc nhập tịch, không phải khẳng định về quốc tịch của bất kỳ vị tu sĩ cụ thể nào.
Tỳ-kheo Paññākāra (Sư Tuệ Nhân), người dẫn đầu cuộc Bộ Hành Vì Hòa Bình xuyên nước Mỹ, sinh tại Đắk Lắk năm 1981 và sang Mỹ năm 1997. Ngài thọ đại giới năm 2010. Khi ngài ra nước ngoài trong năm 2026, các bản tin đã mô tả ngài theo những cách khác nhau: một vị sư Việt Nam, một vị sư người Mỹ gốc Việt, hoặc một vị sư đến từ Hoa Kỳ. Những cách gọi ấy phản ánh các khía cạnh khác nhau về xuất thân và căn tính công chúng, chứ không xác định quốc tịch hay tư cách pháp lý của ngài. Mình không đánh đồng nguồn gốc dân tộc với họ tôn giáo; mình chỉ muốn cho thấy rằng cách gọi trong công chúng có thể lưu giữ nguồn gốc và lịch sử mà không nhất thiết diễn tả trọn vẹn cách một người tự nhận mình.
Quyết định của Thầy Minh Tuệ khác biệt và cần được đặc biệt tôn trọng: Thầy đã dứt khoát buông chính danh xưng ấy. Mình không đánh đồng căn tính nguồn gốc với một họ tôn giáo đã được từ bỏ. Mình chỉ cho rằng việc ghi nhận một tên gọi trong lịch sử không nhất thiết là áp đặt tên ấy lên người đã buông nó. Sự từ bỏ thuộc về Thầy; trách nhiệm ghi chép quá khứ thuộc về những người nghiên cứu hành trình của Thầy.
Chính Thầy cũng giữ một giấy tờ không thể buông. Để bước ra khỏi Việt Nam, Thầy cần hộ chiếu, một giấy tờ thuộc sở hữu nhà nước và được cấp cho công dân. Mọi dấu hiệu khác Thầy đều có thể buông, riêng giấy tờ ấy vẫn nối Thầy với đất nước Thầy đã bước ra đi. Ngay cả Thầy cũng mang theo một chứng tích về nơi mình đến.
Wikipedia Và Tên Gọi Trong Sử Liệu
Wikipedia cũng cho thấy sự khác biệt giữa tên gọi được ghi trong sử liệu và tên một người hiện tự dùng. Như mình đã ghi nhận trong nghiên cứu tháng 10 năm 2026, các bài tiểu sử trên Wikipedia tiếng Việt, tiếng Anh và tiếng Mã Lai đều được tạo với nhan đề “Thích Minh Tuệ” vào tháng 5 và tháng 6 năm 2024. Ngày 31 tháng 5 năm 2024, bài tiếng Việt từng được chuyển sang tên khai sinh của Thầy, nhưng được đổi lại trong cùng ngày. Khi mình khảo sát vào tháng 10 năm 2026, cả ba phiên bản vẫn dùng “Thích Minh Tuệ”, dù Thầy đã buông họ ấy tại Sri Lanka vào tháng 4 năm 2025. Wikipedia không có thẩm quyền quyết định ý nguyện của Thầy, và nhan đề bài viết có thể thay đổi theo nguồn tư liệu và sự đồng thuận biên tập. Tuy vậy, các nhan đề ấy cho thấy tên gọi mà qua đó hành trình của Thầy đã đi vào sử liệu quốc tế. Mình tôn trọng “Minh Tuệ” là tên Thầy tự xưng, đồng thời tiếp tục dùng “Thích Minh Tuệ” trong công trình tư liệu bằng tiếng Anh của mình.
Chúng Ta Đã Thôi Gọi Thầy Là Tu Sĩ Phật Giáo Chưa?
Mình xin nhẹ nhàng hỏi các bạn đồng hành một câu nữa. Thầy đã nhiều lần nói rằng Thầy không phải là tu sĩ và cũng không phải là thầy. Có bao nhiêu người trong chúng ta đã thôi gọi Thầy là Thầy hay Sư? Chúng ta vẫn giữ những cách gọi cung kính ấy vì nhận ra nơi hạnh tu của Thầy những phẩm chất khiến người ta tôn kính, dù Thầy không nhận những vai trò ấy cho mình.
Còn một ví dụ rõ hơn nữa. Tháng 4 năm 2026, tại Nepal, khi trả lời những cáo buộc về y phục tôn giáo của mình, Thầy nói rằng Thầy không theo đạo Phật như một tôn giáo và Thầy giữ năm giới Đức Phật dạy.
Vậy chúng ta đã thôi gọi Thầy là tu sĩ Phật giáo chưa?
Chúng ta đã thôi mô tả cuộc bộ hành chân trần, những buổi khất thực, tấm y phấn tảo và hạnh đầu đà của Thầy là pháp tu Phật giáo chưa? Mình thì chưa. Mình vẫn nhận ra nền tảng Phật giáo trong hạnh tu của Thầy, đồng thời ghi lại đúng lời Thầy nói về tôn giáo. Vậy tại sao cùng một sự phân biệt ấy lại không thể áp dụng cho chữ “Thích”?
Một họ khác với một cách xưng hô hay một sự mô tả pháp tu, và quyết định buông một cái tên cụ thể của Thầy đáng được cân nhắc đặc biệt. Dù vậy, cùng một câu hỏi vẫn chạy qua từng trường hợp: khi mô tả một hành giả, chúng ta có luôn phải lặp lại cách người ấy tự xưng, hay cũng có thể phản ánh lịch sử đã ghi nhận và những phẩm chất chúng ta thấy được? Mình tin cả hai đều có chỗ đứng chính đáng.
Có những điều Thầy, vì khiêm cung và vô chấp, có thể sẽ không bao giờ nhận cho mình. Người khác không cần phải làm ngơ quá trình tu học của Thầy hay im lặng về những phẩm chất Phật giáo họ thấy nơi Thầy. Khi mình gọi Thầy là “Thích Minh Tuệ” trong nghiên cứu tiếng Anh, mình không đề nghị Thầy nhận lại họ ấy. Mình ghi nhận cái tên lịch sử và dòng họ Śākya phía sau nó.
Thầy có thể buông một cái tên vì khiêm cung. Mình có thể gìn giữ cái tên ấy vì trách nhiệm lịch sử và lòng tôn kính. Không hành động nào cần phủ nhận hành động kia.
Mình mong những ai vẫn gọi Thầy là Thầy hay Sư dù Thầy đã từ chối các danh xưng ấy có thể hiểu vì sao mình tiếp tục viết “Thích Minh Tuệ.” Mình viết như vậy để ghi nhận truyền thống và lịch sử mà cái tên mang theo, và không hề có ý chống lại Thầy.
Một Chữ Không Nên Chia Rẽ Những Người Thương Thầy
Trong mọi ý kiến phản đối mình nhận được, có một điều làm mình buồn nhất. Một số người ủng hộ cho mình biết họ không ký thỉnh nguyện vì thỉnh nguyện dùng tên “Thích Minh Tuệ.” Mình tôn trọng quyết định của họ. Mình chỉ mong chúng ta có thể nhìn vượt qua một chữ ấy.
Thỉnh nguyện không đề nghị Thầy nhận lại một họ tôn giáo hay một danh vị trong tổ chức. Thỉnh nguyện xin cho Thầy được tiếp tục tu hành và bộ hành trong bình an, có phương tiện hợp pháp để lưu trú và đi lại, không bị sách nhiễu.
Một số người nêu ý kiến phản đối có hơn mười nghìn người theo dõi trên mạng xã hội. Mình sẽ không nêu tên họ. Mình tôn trọng lòng tận tụy và tầm ảnh hưởng họ đã gây dựng. Mình mong tiếng nói của chúng ta, dù đến với mười người hay mười nghìn người, cùng phục vụ một mục đích từ bi. Chúng ta có thể khác nhau về cách gọi Thầy mà không khác nhau về quyền được tự do tu hành của Thầy.
Thật đáng tiếc biết bao nếu sự bất đồng về một chữ trở nên quan trọng hơn sự an lành của chính người mà tất cả chúng ta muốn ủng hộ.
Và Vâng, Mình Nhận Mình Có Chấp
Là một Phật tử, mình cũng phải nhìn lại sự chấp trước của chính mình. Có lẽ mình chấp vào cái tên và vào lịch sử mà mình đã dành nhiều thời gian ghi chép. Có lẽ mình chấp vào tấm gương của một người dường như chẳng mong cầu gì nơi thế gian. Mình không giả vờ khác đi.
Mình còn mang trong lòng một câu đùa nhỏ. Trong tiếng Việt, Thích là họ tôn giáo gắn với dòng họ Śākya, và thích cũng là động từ thường ngày. Vì vậy, khi viết “Thích Minh Tuệ,” đôi khi mình mỉm cười. Là một họ, chữ ấy nhắc mình về dòng truyền thừa của Đức Phật. Là một động từ, nó nói một điều thật giản dị:
Mình thích Minh Tuệ.
Chữ “thích” khó mà nói hết tình thương và lòng kính ngưỡng của mình đối với tấm gương của Thầy. Dù vậy, sự trùng hợp nhỏ ấy có lẽ vẫn cho thấy vì sao cái tên có ý nghĩa với mình đến thế. Đó là một liên tưởng riêng tư, vui vẻ, và không mang lập luận học thuật nào. Mình mong Thầy, người thường khuyên người khác làm điều mang lại hạnh phúc trong giới luật, có thể hiểu tấm lòng phía sau. Mình không dám cho rằng Thầy đã đồng ý.
Lời Nhắn Gửi Sau Cùng
Mình không đề nghị các bạn thay đổi cách xưng hô với Thầy. Xin cứ tiếp tục gọi Thầy Minh Tuệ, Sư Minh Tuệ, Hành giả Minh Tuệ, hay đơn giản là Minh Tuệ, theo sự hiểu biết và lương tâm của mình. Mình chỉ xin các bạn cho mình cùng sự tự do ấy để bày tỏ lòng kính trọng qua cái tên lịch sử mình dùng trong nghiên cứu tiếng Anh.
Đức Phật dạy về vô thường. Tên gọi và tổ chức đều đổi thay, và ý nghĩa chúng ta gán cho chữ nghĩa cũng vậy. Sự hiểu biết của mình cũng có thể đổi thay. Nếu có bằng chứng tốt hơn hoặc cách dùng thay đổi đòi hỏi một danh xưng học thuật khác, mình sẽ xem xét lại. Điều mình mong không đổi thay là lòng từ bi của chúng ta đối với Thầy và sự cam kết của chúng ta với quyền tự do tu hành của Thầy.
Thầy có thể không cần đến cái tên ấy. Lịch sử vẫn có trách nhiệm ghi nhớ nó.
Và mình sẽ ghi nhớ nó với lòng biết ơn và một nụ cười nhỏ.
Kính thư, với tâm từ,
Dựa trên bài nghiên cứu của tác giả “Thích Minh Tuệ or Minh Tuệ? On the Name of Vietnam’s Dhutaṅga Yogi: Personal Renunciation, Buddhist Lineage, Institutional Authority, and Historical Memory”, SSRN (October 2026), https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=7607686 | Thỉnh nguyện: https://www.change.org/TMTWalk4Peace