Kahramanmaraş'ta dokuz insanımızı kaybettik. Matematik öğretmeni Ayla Kara, öğrencilerini korurken can verdi. Failin ismi manşetlerde, fotoğrafı ekranlarda, poligonda atış yaparkenki görüntüleri ajanslar tarafından servis edilmekte... Sadece onun da değil, ilham aldığı katilin fotoğrafı ve yaptıkları da haber metinlerinde.

Bu imza kampanyası çocuklarımıza daha fazla zarar verme potansiyeli bulunan bu etik dışı medya düzeninin değişmesi gerektiğini vurgulamak üzere başlatılmıştır.

Sorun Ne?

Okul saldırılarının birbirini tetikleyen bir etkisi olduğu yapılan pek çok akademik çalışmayla ortaya konmuş bir olgudur. Faillerin kimliğini, yüzünü ve mesajlarını ön plana çıkaran haberler, potansiyel saldırganlar için bir referans noktası oluşturmakta ve yeni saldırıların zeminini hazırlamaktadır.

Türkiye'de son dönemde okullarda yaşanan şiddet olaylarının birbiri ardına gelmesi tesadüf değildir. Ülkedeki gençliğin yaşamına dokunan birçok faktörün yanı sıra hız ve tıklanma odaklı habercilik de çocuklarımızı korumaktan çok uzaktır.

Kamuoyunun bir saldırının yaşandığını, kaç kişinin hayatını kaybettiğini, okulların ne kadar güvenli olduğunu ve yetkililerin hangi önlemleri aldığını bilmeye hakkı vardır. Failin ismi, fotoğrafı, paylaşımları ise bir haber değeri taşımamakla birlikte bunları yaymak somut zararlara yol açmaktadır.

Taleplerimiz

Ülkemizdeki tüm basın kuruluşlarından ve mensuplarından aşağıdaki ilkelere uymalarını talep ediyoruz:

1. Failin ismini paylaşmayın.

2. Failin fotoğrafını kullanmayın.

3. Geçmiş faillerin adlarını ve fotoğraflarını kullanmayı bırakın. Ülkemiz veya yurt dışındaki benzer vakaların faillerine odaklanan yayıncılık anlayışı, saldırganların birbirinden ilham aldığı bir zincirin oluşmasına zemin hazırlamaktadır.

4. Manifesto ve tehdit mesajlarını kelimesi kelimesine aktarmayın. İçeriğin kamuoyunu ilgilendiren bir boyutu varsa özetleyerek ve bağlamı dahilinde aktarın.

5. Güvenlik kamerası görüntüleri, poligondaki atış görüntüleri ve şiddet anlarını içeren görüntüler gibi içerikleri yayımlamayın. Bu görüntülerin yaratabileceği travmatik ve tetikleyici etki düşünüldüğünde habere katabileceği değer oldukça düşüktür.

6. Odağı hayatta kalanlara, yaşamını yitirenlerin yakınlarına ve kahramanlara çevirin. Ayla Öğretmen'in hikâyesi, hayatını kaybeden öğrencilerin anıları, ailelerinin sesi... Anlatılması gereken hikâyeler bunlardır.

7. Saldırıların arka planındaki yapısal sorunları tartışın. Bireysel silahlanma, gençliğin ruh sağlığı, okullardaki güvenlik protokolleri, çevrimiçi şiddet kültürü... Gündeme getirilmesi gereken gerçek başlıklar bunlardır.

Bu ilkeler haberciliği kısıtlamaz, sorumlu haberciliği mümkün kılar.

Gazetecilik, bir olayı aktarmaktan ibaret değildir. Gazeteci, olayı aktarma biçiminin sonuçlarından da meslek etiği itibarıyla sorumludur.