แนวคิดนวัตกรรมการจัดเก็บภาษีสรรพสามิต: ภาษีพลาสติก(PlasticTax)สู่พลังงานสะอาด 2027
1.สภาพปัญหาที่ทีมต้องการจะแก้ไขคือ:ประเทศไทยเผชิญปัญหาขยะพลาสติกแบบใช้ครั้งเดียวทิ้ง (Single-use Plastic) ปริมาณมหาศาล ต้นทุนการผลิตพลาสติกใหม่ (Virgin Plastic) ต่ำกว่าพลาสติกรีไซเคิล ทำให้ผู้ประกอบการไม่มีแรงจูงใจในการปรับเปลี่ยน รวมถึงงบประมาณในการสนับสนุนโครงสร้างพื้นฐานด้านพลังงานสะอาดของประเทศยังมีจำกัด
2.ปัจจุบัน/เดิม มีการแก้ไขปัญหานี้อย่างไร: ยังไม่มีการดำเนินการแก้ไขปัญหานี้
3.แนวคิดวิธีการแก้ปัญหา (Solution) ที่ทีมนำเสนอ คือ: บทบาทรัฐ "ผู้จัดเก็บรายได้" ไปสู่การเป็น "กลไกขับเคลื่อนพฤติกรรมสีเขียว (Green Behavior Shaper)" ใช้มาตรการทางภาษี (ESG Tax) เป็นเครื่องมือสร้างสมดุลระหว่างเศรษฐกิจและสิ่งแวดล้อม เปลี่ยนภาระการจัดการขยะให้เป็นกองทุนสนับสนุนพลังงานสะอาด ยกระดับขีดความสามารถภาครัฐให้เป็นผู้นำด้านนโยบายภาษีเพื่อสิ่งแวดล้อมแห่งอาเซียน
4.กลุ่มเป้าหมายคือใคร :ผู้มีหน้าที่เสียภาษี
5.มีวิธีการนำไปปฏิบัติอย่างไร    
กระบวนการทำงานใหม่ (The Innovation Process):
(1).Dynamic Plastic Tax Platform: จัดเก็บภาษีแบบอัตราก้าวหน้าคำนวณ "สัดส่วนการใช้พลาสติกใหม่" ผสานระบบ E-Tax และ Blockchain เพื่อตรวจสอบย้อนกลับ แหล่งที่มาของเม็ดพลาสติกรีไซเคิล
(2).Revenue to Green Energy (Earmarked Tax): ภาษีที่จัดเก็บได้ จะไม่ถูกนำไปรวมเป็นงบประมาณกลางทั่วไปทั้งหมด แต่จะถูกจัดสรร (Earmark) เข้าสู่ "กองทุนสรรพสามิตเพื่อพลังงานสะอาด 2027" เพื่ออุดหนุน (Subsidy) ภาคเอกชนหรือชุมชนที่ติดตั้งโซลาร์เซลล์ หรือใช้พลังงานหมุนเวียนในกระบวนการผลิต
ความยั่งยืนและต่อยอด (Sustainability): แผนการขยายผลระดับประเทศ (Scale-up Plan):
Phase 1 (2027-2028): นำร่องจัดเก็บภาษีในกลุ่มบรรจุภัณฑ์พลาสติกขนาดใหญ่ และอุตสาหกรรมเครื่องดื่ม
Phase 2 (2028 เป็นต้นไป): ขยายผลลัพธ์ครอบคลุมพลาสติกทุกประเภท และต่อยอดบูรณาการร่วมกับ "ภาษีคาร์บอน (Carbon Tax)" เพื่อสร้างระบบนิเวศภาษีเพื่อสิ่งแวดล้อมที่สมบูรณ์แบบ สนับสนุนโมเดลเศรษฐกิจ BCG (Bio-Circular-Green Economy) ของรัฐบาลอย่างยั่งยืน
6.ผลลัพธ์ที่จะเกิดขึ้นเป็นอย่างไร
(1).ยิ่งรักษ์โลก ยิ่งจ่ายน้อย: โครงสร้างภาษีไม่ได้มุ่งเน้นการลงโทษ แต่ให้รางวัลแก่ผู้ที่ผสมพลาสติกรีไซเคิลตามเกณฑ์
(2).Data-Driven Audit: ใช้ AI ประมวลผลข้อมูลการนำเข้าและผลิตเม็ดพลาสติกแบบ Real-time ลดการใช้ดุลยพินิจของเจ้าหน้าที่ และอุดช่องโหว่การหลีกเลี่ยงภาษี
7.ประโยชน์ที่กระทรวงการคลังและประเทศไทยจะได้รับ หากทีมสามารถแก้ไขปัญหานี้ได้
ด้านสิ่งแวดล้อม: ลดการใช้พลาสติกใหม่ (Virgin Plastic) ในระบบอุตสาหกรรมลงได้ 30% ภายในปีแรกที่บังคับใช้ และลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกได้กว่า 500,000 ตันคาร์บอนเทียบเท่า
ด้านพลังงาน: รายได้จากภาษีพลาสติก แปลงเป็นเงินทุนอุดหนุนโครงการพลังงานสะอาดให้แก่ SME และวิสาหกิจชุมชนได้มากกว่า 1,000 โครงการ ทั่วประเทศ
การเพิ่มประสิทธิภาพของหน่วยงาน:
-ลดระยะเวลาและขั้นตอนการตรวจสอบ (Audit Time) ของเจ้าหน้าที่สรรพสามิตลง 40% ผ่านระบบรายงานแบบ Digital Self-Declaration
-สร้าง Data Dashboard ที่เชื่อมโยงข้อมูลกับกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม และกระทรวงพลังงานอย่างไร้รอยต่อ