पुलिसयातः नेपाः भाय् स्यँ ! | प्रहरीलाई नेपालभाषा सिकाउ !

Petition Closed

This petition had 131 supporters

The Issue

न्हिल्याः ११४१/०५/१४

हनेबहःम्ह महानिरिक्षकजु,
पुलिस मू ज्याकुथि,
येँ ।

मूखँ : नेपाः गाःया पुलिस ज्याकुथिसं नेपाः भाय् सयेकेगु स्यनेगु व नेपाः भासं उजुरि बीगु ब्यवस्था यायेदये ।

च्वय् च्वयातःगु सम्बन्धय् छुं दिं न्ह्यः ल्हुतिइ नेपाः भाय् ल्हाःगु कारनं अभियानतातय्‌तः ज्वनां यङ्कूगु खँय् जिमिगु तच्वकं ध्याउना क्वसाःगु दु । थथे पुलिसं नेपाः गाःया बँमितय्‌गु देय्‌ भाय् लिगनेगु कुतः यानां जिम्तः सम्बिधानं बियातःगु अधिकार व जिमेगु मिवां (मानब अधिकार) हाचांगाःगु दु । नेपाःया सम्बिधानं नेपाःयातः तःताजि भाय्‌ ल्हाइगु देय् धकाः नालातःगु दु धाःसा फुक्क नेपाःमि नागरिकतय्‌तः छुं पङ्गः मदयेक थःगु भाय् छ्यलेदूगु अधिकार नं बियातःगु दु । देय्‌या ७०+ जिल्लाय् नेवाः समुदाय व नेपाः भाय् ल्हाइपिं च्वनाच्वंगु दुसां नेपाः भाय्‌या मू लागाः धयागु थ्व नेपाः गाः व थुकेया छचाखेरिंया लागाःत 'नेपाल मन्दल' खः । थुलि जक्क मखुसे नेपाल सम्बत १०५४ सं वयाः तिनि आः 'नेपाली भाय्' धयाच्वंगु भाय्‌यातः 'नेपाली' नां ब्यूगु खः । थ्व न्ह्यः अलय् आः नं गुलिस्यां थ्व भाय्‌यातः 'गोर्खा भाय्' धकाः म्हस्यू । नेपाः गालय् थ्व भाय्‌यातः मांभाय् कथं ल्हाइपिन्सं नं थुकेयातः 'पर्वते कुरा' व 'पर्वतिया भासा' धायेगु यानाच्वंगु खः धाःसा नेवाःतय्‌सं थ्व भाय्‌यातः 'खय्‌ भाय्‌' अलय् 'पर्त्या भाय्‌' धयाच्वंगु दु । देय्‌यङ्क थिथि समुदायतय्‌सं थ्व भाय्‌यातः 'नेपाली' मखुसे मेमेगु नामं म्हसिका वयाच्वंगु दु । इतिहासया पालं निसें थुगु 'नेपाल' बा आःया भासं 'नेपाः' गालय् प्रचलनय् दूगु नेपाः भाय् (नेपाल भास) झीगु देय्‌या देय्‌ भाय्‌ खः । नेपाःया सम्बिधानं देब्व (प्रदेस) सरकार व स्थानीय सरकारयातः थःगु लागाय्‌ खय्‌ भाय्‌ त्वःताः मेमेगु भाय्‌यातः नं औपचारिक ज्याखँया भाय्‌ कथं नालेज्यूगु अधिकार बियातःगु दु । देब्व ल्याः ३ सं नेपाः भाय् स्वक्वःगु तंधंगु भाय् खः धाःसा थन थुगु भाय्‌यातः औपचारिक ज्याखँया भाय्‌ कथं नालेतः प्रस्ताब नं जुइधुङ्कूगु दु । नेपाः गाःया थिथि पालिका गथेकि येँ महानगर, यल महानगर, किपू नगर, ख्वप नगर, थिमि नगर लगायत स्थानीय सरकारं नेपाः भाय्‌यातः औपचारिक ज्याखँया भाय्‌ कथं मान्यता बीधुङ्कूगु दु । तःताजि भाय्‌ ल्हागु देसय्‌ पुलिस थें जाःगु सम्बेदनसील निकाय पाखें तःताजि भाय्‌ नाले माःगु खँ खः । थुगु गालय्, आपलं थकलि नागरिकपिं नेपाः भासं जक्क खँ ल्हाये सःपिं नं दु । खय् भाय्‌ सःसां सामान्य खँल्हाबँल्हा जक्क सःपिं अलय् खय्‌तय्‌सं थें थाकुगु भाय्‌ ल्हाये मफुपिं नं दु ।

पुलिस प्रसासन ज्यायानाच्वंगु थाय्‌या भाय्‌ मसः धयागु पुलिस प्रसासनया कमजोरि खः, जन्ताया मखु । थुके पुलिस प्रसासनया तच्वकं ध्याउना क्वसालेमाह । थः ज्यायानाच्वनागु थासय्‌ ल्हाइगु भाय्‌ छप्ति नं मथूसा अनया स्थानीय व पुलिस दथुइ खँल्हाबँल्हाया ह्वङ्गः थाइ । अज्याः जिम्सं पुलिस मू ज्याकुथियातः थुगु कथंया फ्वँखँत तया :-

१) नेपाः गाःया पुलिस प्रसासनत दुने छगू ल्याः क्वःछिनां पुलिसयातः नेपाः भाय्‌ स्यनेगु ब्यवस्था यायेमाः । मू कथं नेवाःतय्‌गु ख्वातुक्क उपस्थिति दूगु बस्तीतसं तयातःगु पुलिस ज्याकुथितय्‌ मजिमगाः कथं नेपाः भाय् थूपिं पुलिसत तयेमाः।

२) पुलिस ज्याकुथिसं नेपाः भाय् सःपिं भाय्‌‌ हिलीम्ह मनूया ब्यवस्था यासें नेपाः भासं नं उजुरि बीजीगु यायेमाः ।

३) पुलिस ज्याकुथिसं नेपाः भाय् नं ज्याखँया भाय्‌ कथं नालेमाः । ग्वरं (बोर्द), नागरिक बडा पत्र लगायतया सुचंत नेपाः भासं नं उपलब्ध यायेमाः ।

कनाच्वना अलय् निबेदन यानाच्वना :

१) भाय् आयोग - थुगु पौ ब्वनां छु खँ खः धकाः थुइकाः पुलिस प्रसानयातः नेपाः गालय् नेपाः भाय् कार्यन्वयन यायेगु नितिं सिफारिस यासें माःगु ज्वलंत नं ब्यवस्था यायेदये ।

२) नेपाः गाःया स्थानीय पालिकात - थःगु पालिका लागाः दुनेया पुलिस ज्याकुथिइ नेपाः भाय् कार्यन्वयन यायेतः याकेतः माःगु कार्यवाही न्ह्याकेदये ।

*******

नेपाल संवत् ११४१/०५/१४

श्री महानिरिक्षकज्यू,
प्रहरी प्रधान कार्यालय,
येँ ।

विषय : नेपाः उपत्यकामा रहेका प्रहरी कार्यालयहरूमा नेपालभाषा सिक्ने सिकाउने र नेपालभाषामा उजुरी दिन सक्ने व्यवस्था गरियोस्

उपरोक्त सम्बन्धमा यसै साता ल्हुति (बालाजु) क्षेत्रबाट अभियानताहरूलाई नेपालभाषा बोलेकै कारणले गिरफ्तारी गरेको सम्बन्धमा हाम्रो गम्भीर ध्यानाकर्षण भएको छ । प्रहरीद्वारा नेपाः उपत्यकाका मूलवासी समुदायको राष्ट्रभाषामा यसरी निषेध लगाउनु हाम्रो संवैधानिक हक तथा मानव अधिकारको गम्भीर उल्लंघन हो । नेपालको संविधानले नेपाललाई बहुभाषी देशको रूपमा अङ्गिकार गरिसकेको छ, र प्रत्येक नेपाली नागरिकलाई आफ्नो मातृभाषा निर्वाध रूपमा प्रयोग गर्ने अधिकार सुनुश्चित छ । देशको ७०+ जिल्लाहरूमा नेवाः समुदाय र नेपालभाषीहरू रहेतापनि नेपालभाषाको मूल थलो भनेकै 'नेपाल मण्डल' भनिने नेपाः उपत्यका (काठमाडौँ उपत्यका) र यस आसपासका क्षेत्रहरू हुन् । यति मात्र नभएर 'नेपाली भाषा' भनिने भाषाले नेपाल संवत् १०५४ (विसं १९९०) मा मात्र 'नेपाली भाषा' नाम पाएको हो, नभए यस भाषालाई 'गोर्खा भाषा' भनेर चिनिन्थ्यो र अहिले पनि यस उपत्यकामा मातृभाषीहरूमा समेत 'पर्वते कुरा', 'पर्वतिया भाषा' भनेर चिनिन्छ भने नेवाः समुदायमा 'खय् भाय्' र 'पर्त्या भाय्' भनेर चिनिनका साथै देशै भरी विभिन्न समुदायमा यस भाषालाई 'नेपाली' नभई अन्य विविध नामले चिनिन्छ । ऐतिहासिक कालखण्ड देखि यस नेपाल उपत्यका वा अहिलेको भाषामा नेपाः उपत्यकामा प्रचलनमा रहेको यस नेपालभाषा हाम्रो देशको एक राष्ट्रभाषा हो । नेपालको संविधानले प्रदेश सरकार र स्थानीय सरकारलाई समेत आफ्नो क्षेत्रमा पर्वते कुरा (नेपाली भाषा) बाहेक अरु भाषाहरूलाई समेत औपचारिक कामकाजको भाषा बनाउन सक्ने अधिकारको प्रत्याभूत गराएको छ । प्रदेश नं ३ को तेस्रो ठूलो भाषा नेपालभाषा हो र यस प्रदेशमा औपचारिक कामकाजको भाषाका रूपमा समेत प्रस्तावित भएको छ । नेपाः उपत्यकाका विभिन्न पालिका जस्तै ललितपुर महानगरपालिका, काठमाडौँ महनागरपालिका, कीर्तिपुर नगरपालिका, भक्तपुर नगरपालिका, थिमि नगरपालिका लगयातका स्थानीय सरकारले समेत नेपालभाषालाई औपचारिक कामकाजको भाषाका रूपमा मान्यता दिइसकेको छ । बहुभाषिक मुलुकमा प्रहरी जस्तो संवेदनशील निकायले बहुभाषिकतालाई अङ्गिकार गर्नुपर्ने अत्यावश्यक रहन्छ । यस उपत्यकामा धेरै, विशेष गरी ज्येष्ठ नागरिकहरू नेपालभाषा मात्र बोल्न जान्नेहरू पनि छन् । पर्वते कुरा जाने पनि सामान्य बोलीचाली मात्र बुझ्ने, क्षेत्री बाहुन समुदायको जस्तो ठेट र क्लिष्ट भाषा नबुझ्ने जनसंख्या पनि छन् । 

प्रहरी प्रशासन कार्यरत रहेको क्षेत्रको स्थानीय भाषा बुझ्न नसक्नु प्रहरी प्रशासनको कमजोरी हो, जनताको होइन । यसमा प्रहरी प्रशासनको गम्भीर ध्यानाकर्षण हुनुपर्छ । आफू कार्यरत रहेको स्थानमा बोलिने भाषाकै सामान्य ज्ञान पनि नहुँदा प्रहरी प्रशासन र स्थानीय बासिन्दा बीच हुने खाडललाई यस प्रहरी प्रधान कार्यालयले गम्भीरतापूर्वक लिनुपर्छ । तसर्थ हामी यस प्रहरी प्रधान कार्यालयलाई देहायका मागहरू गर्दछौँ :-

१) नेपाः उपत्यकाका प्रहरी प्रशासनहरू अन्तर्गत निश्चित संख्यामा प्रहरीलाई नेपालभाषा सिक्ने व्यवस्था गरिनुपर्छ । विशेष गरी नेवाः राष्ट्रको बाक्लो उपस्थिति भएका बस्तीहरूमा रहेका प्रहरी वृत्त तथा कार्यालयहरूमा अनिवार्य नेपालभाषा बुझ्ने प्रहरी तथा कर्मचारीहरू कार्यरत हुनुपर्छ ।

२) प्रहरी वृत्त तथा कार्यालयहरूमा नेपालभाषा जान्ने दोभाषेको व्यवस्थाका साथै नेपालभाषामा पनि उजुरी दिन सक्ने व्यवस्था गरिनुपर्छ ।

३) प्रहरी वृत्त तथा कार्यालयहरूमा नेपालभाषा पनि कामकाजको भाषाका रूपमा अपनाइनुपर्छ । साइन बोर्ड, नागरिक बडा पत्र लगायतका सूचनाहरू नेपालभाषामा समेत उपलब्ध गराउनुपर्छ ।

बोधार्थ तथा निवेदनार्थ :

१) भाषा आयोग - कृपया यस पत्रबाट विषयवस्तु बुझी प्रहरी प्रशासनलाई नेपाः उपत्यकामा नेपालभाषा कार्यन्वयनमा ल्याउन सिफारिस गर्नका साथै आवश्यक स्रोत सामाग्रीहरू व्यवस्था गराइपाउँ ।

२) नेपाः उपत्यकामा रहेका स्थानीय पालिकाहरू - आफ्नो पालिका क्षेत्र अन्तर्गतका प्रहरी कार्यालयहरूमा नेपालभाषा कार्यन्वयन गर्न गराउन आवश्यक कार्यवाही गरिपाउँ ।

The Decision Makers

प्रहरी प्रधान कार्यालय
भाषा आयोग

Petition Updates