Onderwijs is een recht. Maar voor sommige kinderen blijft het een privilege. Op deze Dag van de Zorgouder willen we niet alleen stilstaan bij de inzet en kracht van zorgouders, maar ook bij uitdagingen waarmee deze ouders en hun kinderen dagelijks geconfronteerd worden.

In deze open brief getuigt een alleenstaande moeder over hoe haar dochter — voor het tweede jaar op rij — geen plaats vindt in het onderwijs. Haar verhaal is geen uitzondering, maar een pijnlijke realiteit voor talloze gezinnen in Vlaanderen.

Lees. Deel. En teken mee voor verandering.
Want zorgouders mogen niet alleen staan.
En elk kind verdient een plek in de klas — niet op een wachtlijst.

 

Open brief: ‘Wat als je kind niet past in het systeem?’

Vandaag was een gewone dag voor de meeste mensen. Maar voor sommige kinderen en hun ouders was het een dag vol spanning. Het was de dag waarop veel zorgouders te horen kregen of hun kind een plekje had "gewonnen" in het buitengewoon onderwijs.

Een prijs om te winnen, dat zou onderwijs voor een kind eigenlijk niet mogen zijn. Onderwijs is toch een basisrecht? Elk kind heeft recht op kwaliteitsvol onderwijs en een gevoel van welzijn. Maar wat als dat geen vanzelfsprekendheid is? Wat als je moet afwachten of je kind één van de schaarse plekken in het buitengewoon onderwijs mag innemen? Wat als je moet afwachten of jouw kind het winnende lotje trok.

In het buitengewoon onderwijs heerst al jaren een structureel tekort aan plaatsen voor de meest kwetsbare kinderen. Elk jaar in september duikt dit probleem opnieuw op in de media. Al jaren. En toch wordt er geen structurele oplossing gevonden. Ligt het eraan dat deze kinderen zelf geen stem hebben? Of dat de stem van hun ouders onvoldoende gehoord wordt?

Er is een groep ouders die zich luid laat horen — die op de barricaden staat voor inclusie en gelijke kansen. En dat is bewonderenswaardig. Alleen vraag ik me af hoeveel ouders er zijn die daar simpelweg niet raken. Ouders die aan het overleven zijn. Die zo uitgeput zijn dat ze geen tijd, energie of adem meer hebben om te roepen.

Het huidige inschrijfsysteem voor het buitengewoon onderwijs maakt het er niet beter op. Er wordt veelal gewerkt met een lotingssysteem, gebaseerd op woonafstand en toeval. Je krijgt cijfers te horen rond beschikbare plaatsen en aanmeldingen. Bijvoorbeeld 88 aanmeldingen voor 2 beschikbare plekjes. De vergelijking met een loterij is pijnlijk accuraat. Maar wat betekent dat concreet voor gezinnen zoals het mijne?

Mijn dochter kan zelf niet onder woorden brengen wat dit alles voor haar betekent. Ze heeft een zware vorm van autisme en spreekt amper. Ondanks haar verschillende diagnoses is ze normaal begaafd. Alleen past ze niet in het huidige onderwijssysteem. De testen om haar noden correct in kaart te brengen bestaan amper. Zonder een duidelijke diagnose is aangepaste hulp bijna onmogelijk te verkrijgen.

Afgelopen jaar kon ze slechts enkele uren per week naar haar oude school — dankzij de goodwill van het team. In essentie hadden ze haar ook volledig kunnen weigeren. De rest van de tijd bracht ze thuis of bij haar grootouders door. Een jaar lang zonder volwaardig onderwijs, zonder leeftijdsgenoten, zonder kansen op haar maat om te leren. Wat doet dat met een kind? Wat leert zij over haar plaats in de maatschappij? Ik hoop maar dat ze het zelf niet beseft, maar eigenlijk weet ik dat niet.

Voor het komende schooljaar hebben we haar opnieuw aangemeld bij de weinige scholen die enigszins kunnen voorzien in haar noden. Alle drie deze scholen liggen op meer dan een uur rijden. Maar dat nemen we erbij — het gaat tenslotte om haar toekomst. Ook ik wil mijn kind zien groeien en bloeien, al is dat op haar eigen bijzondere manier.

Vandaag kregen we te horen of ze het komende schooljaar een plekje kon bemachtigen: plaats 9, plaats 14, plaats 34 op de wachtlijst.

Hoogstwaarschijnlijk betekent dit opnieuw een jaar zonder volwaardig onderwijs. Voor het tweede jaar op rij. Voor het tweede jaar op rij zal mijn dochter vooral thuis zijn. Een kind dat voltijds toezicht en begeleiding nodig heeft. Een kind dat opnieuw te horen krijgt — al is het zonder woorden — dat ze er niet bij hoort. Dat haar plaats er niet is. Maar dat betekent ook een tweede jaar op rij minder leerkansen. Welke impact zal dit hebben op haar ontwikkeling, op haar kwetsbaarheid en sterker nog op haar toekomst.

En ik? Ik ben alleenstaande moeder. Ik probeer overeind te blijven. Ik probeer te werken, te zorgen, te plannen, te overleven. We zeggen graag dat iedereen gelijk is, en dat iedereen gelijk behandeld moet worden. Maar is dat echt zo? Sommige kinderen krijgen kansen, anderen uitdagingen. We zitten misschien in dezelfde storm, maar zeker niet in hetzelfde bootje.

Ik beleef deze situatie zeer dubbel. In eerste plaats beleef ik deze nieuwe afwijzing als heel pijnlijk en vanuit grote zorgen. Deze situatie geeft een verstikkend gevoel met een mengeling aan hoge emoties. Aanvullend ben ik zelf docent ergotherapie aan Hogeschool PXL. Als professional beleef ik deze situatie vooral vanuit verontwaardiging in het systeem. Deze beleving krijg ik ook veelvuldig terug van collega’s uit het onderwijs en de zorg. Hoe kan onze maatschappij zo veel kinderen en gezinnen vergeten. Ik zie als ergotherapeut gemiste kansen binnen het onderwijs. Daarom ben ik heel actief mee een ondersteuningsprogramma voor het onderwijs, genaamd PRiSMA, aan het uitbouwen. Ik probeer als mama en als professional constructief mee te denken in de vorm van kansen.

Dat neemt niet weg dat mijn bootje erg wankelt op deze moment. Wie mij goed kent, begrijpt soms niet hoe ik mijn bootje nog drijvende houd. Wie mij niet kent, ziet alleen wat ik toon via de buitenkant — het masker dat ik draag in een maatschappij die snel oordeelt, en nog sneller veroordeelt.

Wat mij het meest blijft benauwen, is de toekomst van mijn dochter. Wat staat ons nog te wachten? Hoe regel ik opnieuw een jaar zonder volwaardig onderwijs, zonder de nodige ondersteuning? Gaan we volgend jaar wel het winnende lotje trekken? En hoe blijf ik overeind, als mentale gezondheid van zorgouders amper op de radar staat?

De stress is verstikkend. En de cirkel is vicieus: minder adem, meer zorgen. En een kind dat almaar kwetsbaarder wordt. Mijn dochter heeft net méér kansen nodig. Net méér ondersteuning. Net méér begrip. En toch was ze er opnieuw niet bij. Toch wel bijzonder jammer dat er geen rekening wordt gehouden met de noden en de kwetsbaarheid van het specifieke kind.  

Ik weet dat ik niet de enige ben. Maar ik weet ook: als niemand van ons als zorgenouders spreekt, worden wij en onze kinderen niet gehoord.

Deze open brief is een maatschappelijke oproep. Ik zoek geen oplossing voor alleen mijn dochter. Ik wil vooral de ogen van de maatschappij openen en een vlam ontsteken om onze meest kwetsbare kinderen en hun ouders mee te dragen en de nodige kansen te geven.

Lesly Vandervelpen