Vlada Crne Gore

Podgorica, 21. novembar 2017. godine

PETICIJA ZA RJEŠAVANJE PROBLEMA PRENATALNOG ODABIRA POLA U CRNOJ GORI

Crna Gora se suočava sa problemom prenatalnog odabira pola, koji je narušio prirodni odnos novorođenih dječaka i djevojčica. UN Populacioni fond je u svom izvještaju “Polna neravnoteža pri rođenju (Sex Imbalances at Birth, UNFPA 2012.) Crnu Goru prepoznao kao jednu od zemalja u kojoj ovaj problem poprima zabrinjavajuće razmjere. UN Komitet za zabranu diskriminacije žena (CEDAW) je u julu 2017. izdao pravno obavezujuću preporuku Crnoj Gori da pristupi rješavanju ovog problema, a isti zahtjev je uputio i Savjet Evrope.  

Prirodni odnos polova novorođene djece kreće se od 102 do 105/6 dječaka na 100 djevojčica. Međutim, prema podacima Zavoda za statistiku Crne Gore, u poslednjih dvadeset godina se na 109 dječaka u prosjeku godišnje rađa samo 100 djevojčica. Samo u 2009. godini, rodilo se 113 dječaka, u odnosu na  100 djevojčica, što predstavlja siguran pokazatelj prenatalnog odabira pola, čija su posledica selektivni prekidi trudnoće i sve manji broj novorođene ženske djece. Trend je bio pozitivan samo u 2016. godini, kada je taj odnos iznosio 103:100.

Korijen ovog problema leži u crnogorskoj patrijarhalnoj tradiciji koja preferira “muškog nasljednika”. Riječ je o duboko ukorijenjenoj diskriminaciji koja počinje prije rođenja, a manifestuje se kroz neravnopravan položaj djevojčica i žena u svim oblastima života. Posljedice ovog problema su zloupotreba prenatalnih testova i selektivni prekidi trudnoće, ali i druge društvene implikacije, kao što su porast nasilja, organizovanog kriminala, konflikata.

Ova inicijativa je usmjerena na promjenu pomenutog sistema vrijednosti i suzbijanje zloupotrebe prenatalnih testova i selektivnih prekida trudnoće kao drastičnih primjera rodne diskriminacije, uz puno poštovanje reproduktivnih, zakonom garantovanih prava žena.

Dolje potpisani građani i građanke Crne Gore ovom peticijom traže da Vlada Crne Gore obezbijedi izradu Akcionog plana ili drugog strateškog dokumenta za rješavanje problema prenatalnog odabira pola koji treba da se zasniva na:

-    pouzdanim statističkim podacima, istraživanjima, praćenju trendova;

-    multidisciplinarnom pristupu i ekspertizi stručnjaka različitih profila;

-    mjerama koje su lokalno prilagođene, kulturno osjetljive i rodno senzitivne;

-    diskusiji i razmjeni znanja među svim sektorima, koje treba da prethode izmjenama zakonodavstva ili politika;

-    novi zakoni ili propisi ne smiju dovesti do ograničavanja pristupa legalnom pravu na prekid trudnoće i opravdanoj upotrebi medicinskih testova;

-    posebnu pažnju treba posvetiti izbjegavanju zdravstvenog rizika po žene, naročito od kasnih prekida trudnoće (koji su često rezultat izbora pola);

-    zaštiti žena od dodatnog pritiska sredine i diskriminacije i njihovom osnaživanju  da donose informisane odluke kroz odgovarajuće servise podrške;

-    mjerama za sprječavanja promocije i oglašavanja medicinskih usluga s ciljem finansijske dobiti, koje ne služe potrebama i interesima žena i društva u cjelini;

-    mjerama koje će uticati na zdravstveno osoblje da zasniva svoj rad na medicinskoj etici, da ne promoviše ili obavlja intervencije u svrhu profita;

-    analizi normi i praksi koje  doprinose negativnoj tradiciji i diskriminaciji žena;

-    identifikaciji i promovisanju kulturnih praksi koje promovišu vrijednost ženske djece;

-    mjere za uklanjanje uzroka i prevazilaženje problema prenatalnog odabira pola uključiti i u ostale relevantne nacionalne razvojne planove i politike.