DENİZLİ İLÇELERİNDE YAŞANAN TOPLU ULAŞIM HİZMETLERİ SORUNU

Sevgili Hemşehrilerim ; Biliyorsunuz ki ne zamandan beridir üzerinde durduğumuz bir sorun var; Toplu Ulaşım Hizmetleri. Bunun üzerine birçok araştırmalar yaptım, birçok kişiye danıştım. Araştırıp edindiğim bilgileri sizlerle paylaşmak istiyorum ; Büyükşehir sınırları ile ilgili, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun 5. Maddesinde “ Büyükşehir belediyelerinin sınırları, adını aldıkları büyükşehirlerin belediye sınırlarıdır. İlçe belediyelerinin sınırları, bu ilçelerin, büyükşehir belediyesi içinde kalan kısımlarının sınırlarıdır. İlk kademe belediyelerinin, büyükşehir belediyesi sınırları dışında belediye sınırı olamaz. “ diye açıklanmıştır.(1) Bu yüzden dolayı, Büyükşehir Belediyesi sadece il merkezi ile sınırlı kalmayıp, ilçelere de gereken hizmeti vermek ile sorumludur. Her ilçe bağlı olduğu Büyükşehir’den tabii olarak hizmet almaya hakkı vardır. Bir Büyükşehirde yaşayan vatandaşların birincil ihtiyaçlarından birisi ise, toplu ulaşım hizmetleridir. Toplu ulaşım hizmetleri, Büyükşehir Belediyesi’nin Yetki ve Sorumluluklarının yer aldığı 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun 7. Maddesinin f. Bendinde, “ Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek. “, p. Bendinde, “Büyükşehir içindeki toplu taşıma hizmetlerini yürütmek ve bu amaçla gerekli tesisleri kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmek, büyükşehir sınırları içindeki kara ve denizde taksi ve servis araçları dahil toplu taşıma araçlarına ruhsat vermek. “, 9. Maddesinde ise, “Büyükşehir içindeki kara, deniz, su, göl ve demiryolu üzerinde her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesi amacıyla, büyükşehir belediye başkanı ya da görevlendirdiği kişinin başkanlığında, yönetmelikle belirlenecek kamu kurum ve kuruluş temsilcilerinin katılacağı ulaşım koordinasyon merkezi kurulur. Büyükşehir ilçe ve ilk kademe belediye başkanları kendi belediyesini ilgilendiren konuların görüşülmesinde koordinasyon merkezlerine üye olarak katılırlar. Ulaşım koordinasyon merkezi toplantılarına ayrıca gündemdeki konularla ilgili kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının (oda üst kuruluşu bulunan yerlerde üst kuruluşun) temsilcileri de davet edilerek görüşleri alınır. Bu Kanun ile büyükşehir belediyesine verilen trafik hizmetlerini plânlama, koordinasyon ve güzergâh belirlemesi ile taksi, dolmuş ve servis araçlarının durak ve araç park yerleri ile sayısının tespitine ilişkin yetkiler ile büyükşehir sınırları dâhilinde il trafik komisyonunun yetkileri ulaşım koordinasyon merkezi tarafından kullanılır. Ulaşım koordinasyon merkezi kararları, büyükşehir belediye başkanının onayı ile yürürlüğe girer. Ulaşım koordinasyon merkezi tarafından toplu taşıma ile ilgili alınan kararlar, belediyeler ve bütün kamu kurum ve kuruluşlarıyla ilgililer için bağlayıcıdır. Koordinasyon merkezinin çalışma esas ve usulleri ile bu kurullara katılacak kamu kurum ve kuruluş temsilcileri, İçişleri Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenir. Büyükşehir belediyelerine bu Kanun ile verilen görev ve yetkilerin uygulanmasında, 13.10.1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun bu Kanuna aykırı hükümleri uygulanmaz. “ diye ifade edilmiştir.(2) Denizli Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Koordinasyon Merkezi Yönetmeliği’nde görev ve yetkileri 8. Maddede şöyle belirtilmiştir: “– (1) UKOME, büyükşehir içindeki kara, hava, hava ray ve demiryolu üzerinde her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesini sağlamak üzere; ulaşım, trafik ve toplu taşıma konularında üst düzeyde yönlendirici karar alma, uygulama, uygulatma ve ilgili mevzuattaki usulüne göre gereken tesisleri kurma, kurdurma ve işletme hak ve yetkilerine haizdir. Görev ve yetkileri aşağıda sayılmıştır: a) Belediye sınırları içerisinde, mevzuatla yetkili kılındığı durumlarda mahalli ihtiyaç ve şartlara göre trafik düzeni ve güvenliğini sağlamak amacıyla gerekli tedbirleri almak, b) Ulaşım ana planı yapmak, yaptırmak veya uygulanmasına yönelik kararlar almak, c) Kara, hava, hava ray ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; otobüs, taksi, dolmuş ve servis durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek, gerçek ve tüzel kişiler ile resmi ve özel kurum ve kuruluşlara ait otopark olmaya müsait boş alan, arazi ve arsaları geçici otopark yeri olarak ilan etmek ve bunların sahiplerine veya üçüncü şahıslara işletilmesi için izin vermek, izin verilen otoparklar ile karayolu üzerindeki diğer park yerlerinde engelliler için işaretlerle belirlenmiş bölümler ayrılmasını sağlamak, ç) Karayolu taşımacılığına ait mevzuat hükümleri saklı kalmak üzere, trafik düzeni ve güvenliği yönünden belediye sınırları içinde ticari amaçla çalıştırılacak yolcu ve yük taşıtları ile motorsuz taşıtların çalışma şekil ve şartları ile bu taşıtların teknik özelliklerini tespit etmek, çalıştırılabileceği yerler ile güzergâhlarını tespit etmek ve sayılarını belirlemek, bunlara izin vermek, d) Büyükşehir belediyesinin sınırları içinde, ulaşım, toplu taşıma ve trafik mevzuatının büyükşehir belediyesine verdiği yetki doğrultusunda uygulamaya yönelik yönlendirici karar almak ve görüş oluşturmak, e) İlçe belediyelerce düzenlenen yol ve kavşaklar ile büyükşehir belediyesince yapılan sinyalizasyon sistemlerinde aksaklık tespit edildiği takdirde uyarıda bulunmak ve düzeltilmesini sağlamak, f) Büyükşehir belediyesinin sınırları içinde kalan karayollarının bir kısmının veya tamamının yoldan faydalananların bir kısmına veya tamamına kapatılmasına, park edilecek yerler ile zaman ve süresinin ve araçların geliş ve gidiş yollarının ve yollara konulacak trafik işaretlerinin yerlerinin belirlenmesine karar vermek, g) Büyükşehir belediyesi sınırları içerisinde, 13/10/1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun belirlediği sınırlar içinde araçların kullanacağı şeritleri ve yol kullanım esaslarını tespit etmek ve gerekli yasakları koymak, gerekli hal ve yerlerde en çok ve en az hız limitlerini belirlemek, h) Geçiş Yolu İzin Belgesi ile ilgili iş ve işlemleri yapmak.”(3) Denizli Merkezini oluşturan Pamukkale ve Merkezefendi ilçeleri dışında kalan; Acıpayam, Babadağ, Baklan, Bekilli, Beyağaç, Buldan, Çal, Çameli, Çardak, Çivril, Güney, Honaz, Kale, Sarayköy, Serinhisar ve Tavas ilçelerinde ikamet etmekte olan vatandaşların (özellikle de bu ilçelerin mahalle statüsü kazanan köy ve beldelerindeki yaşayan vatandaşların), başta eğitim ve sağlık kaynakları olmak üzere, ilçe veya il merkezine gitmeleri gerektikleri, bu yüzden aracı olmayan kişilerin(köy ve beldelerdeki vatandaşlar) ulaşım sağlayamadıkları, ilçe kooperatiflerinin de yüksek ücret talep etmeleri ile maddi külfet altına girdikleri kaçınılamaz bir gerçektir. Denizli’inin ilçelerine olan uzaklığı aşağıda belirtildiği gibidir ; (4) İlçe Adı İl Merkezine Uzaklığı (km) Acıpayam 55 Babadağ 37 Baklan 59 Bekilli 82 Beyağaç 106 Bozkurt 49 Buldan 47 Çal 63 Çameli 106 Çardak 56 Çivril 93 Güney 74 Honaz 21 Kale 68 Sarayköy 23 Serinhisar 36 Tavas 43 Türkiye genelinde birçok Büyükşehir ilçelerine toplu ulaşım hizmeti vermektedir. Bazıları ise hayata geçirmek için çalışmalar yapmaktadır. Bunlara göz atacak olursak; 1- Adana Büyükşehir Belediyesi: Sınırları içerisinde 15 ilçesi bulunan ( 4’ü merkez ilçe) Adana’nın bazı ilçelerinde 26 Temmuz 2014 tarihi itibariyle Adana Büyükşehir Belediyesi tarafından otobüs seferleri başlatılmıştır.(5) Ayrıca Büyükşehir Belediyesi’nin metro hizmeti bulunmaktadır. Açılan hatlar aşağıda belirtildiği gibidir : * 405 No’lu Adana-Akçatekir-Pozantı hattı * 404 No’lu Adana-Karataş hattı. * 403 No’lu Adana-Ceyhan-Yumurtalık hattı. * 402 No’lu Adana-Aladağ hattı. * 401 No’lu Adana-İmamoğlu-Kozan hattı. 2- Ankara Büyükşehir Belediyesi : Başkentimiz ve Türkiye’mizin ikinci Büyükşehir’i Ankara’da tüm il genelinde toplu ulaşım hizmeti verilmektedir.(6) 3- Antalya Büyükşehir Belediyesi : Sınırları içerisinde 14 ilçesi bulunan Antalya’nın bu ilçelerinde hat planlaması yapılmakta olup, ilerleyen zamanlarda toplu ulaşım hizmetlerinin Antalya Büyükşehir Belediyesi tarafından sağlanacağı açıklanmıştır.(7) 4- Aydın Büyükşehir Belediyesi : 30 Mart 2014 seçimlerinden sonra Büyükşehir unvanı kazanan Aydın’ın 22 Mayıs 2015 tarihi itibariyle 11 hat ile ilçelerine toplu ulaşım hizmetleri verilmeye başlamıştır.(8) İlçelerde hizmet veren otobüs hatları aşağıda belirtildiği gibidir(9) : * 401 No’lu ADÜ – İnciriliova Hattı. *402 No’lu ADÜ – Germencik – Ortaklar Hattı. *403 No’lu ADÜ – Kuşadası Hattı. *404 No’lu ADÜ – Söke Hattı. *271 No’lu Söke – Kuşadası Hattı. *301 No’lu ADÜ – Köşk Hattı. *302 No’lu ADÜ – Nazilli Hattı. *501 No’lu ADÜ – Çakmar Koçarlı Hattı. *504 No’lu Çine Garaj - Muğla Bulvarı – Adnan Menderes Bulvarı –Doğu Gazi Bulvarı – ADÜ Hattı. *601 No’lu Söke – Burunköy – Yeniköy – Bağarası - Bıyıklı – Koçarlı – Çakmar – Çakırbeyli – Yeni Otogar Hattı. *608 No’lu Nazilli –Alamut – Yenipazar – Hamzabali – Dalama – Baltaköy – Yeni Otogar Hattı. 5- Balıkesir Büyükşehir Belediyesi : Balıkesir Büyükşehir Belediyesi tarafından Toplu Ulaşımın tek elden yönetileceği ile ilgili çalışmalar başlatılmıştır.(10) İl genelinde toplam 455 hatta taşıma yapılmakta olup bu hatların 85’i il merkezinde ( Karesi ve Altıeylül ilçelerinde) hizmet vermektedir.(11) 6- Bursa Büyükşehir Belediyesi : Sadece il merkezini oluşturan merkez ilçeler haricinde, Mudanya ve Gemlik ilçelerine de toplu ulaşım hizmeti sağlamaktadır. Aynı zamanda raylı ve deniz ulaşımı da mümkündür. Diğer ilçelere de otobüs seferleri yapılması amacıyla otobüs filosuna yeni otobüsler alınmış, bununla ilgili çalışmalar başlatılmıştır.(12)(13) Ayrıntılı bilgiyi BURULAŞ Resmi Web Sitesinden alabilirsiniz(14) 7- Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi : Büyükşehir olduğu günden bu yana toplu ulaşım hizmetlerini tüm ilçelerinde sürdüren Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi, halen hizmetleri hızlandırma çalışmaları sürdürmektedir.(15) 8- Gaziantep Büyükşehir Belediyesi : Gaziantep’te merkez hariç, merkeze bağlı olan mahalle statüsü kazanan köylerde ve Nizip ilçesine bağlı olan köylerde 10 Eylül 2014 tarihi itibariyle otobüs seferleri bulunmaktadır. 4 otobüs ile 3 hatta Cumartesi-Pazar günleri dahil haftanın tüm günleri çalışan belediye otobüsleri Sabah 05.30’da Gaziantep’te İstasyon Meydanı’ndan hareket ediyor. 70, 80, 90 dakika gibi seferlerle vatandaşlara hizmet veren otobüsler, köyde oturan vatandaşların mağduriyetini de gideriyor.(16) 9- İstanbul Büyükşehir Belediyesi : Türkiye’nin nüfus olarak en kalabalık şehri olan İstanbul’da her ilçeye otobüs, metrobüs, ve metro ile ulaşım sağlanmaktadır.Ayrıntılı bilgi için İETT’nin Resmi Web Sitesine göz atabilirsiniz.(17) 10- İzmir Büyükşehir Belediyesi : Türkiye’nin nüfus olarak üçüncü büyük şehri olan İzmir’de her ilçeye İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin otobüs işletmesi olan ESHOT aracılığıyla otobüs seferleri düzenlenmektedir. 1 Mayıs 2015 tarihinden itibaren de 9 ilçesine ( Bergama, Beydağ, Çeşme, Dikili, Karaburun, Kınık, Kiraz, Ödemiş, Tire) de ulaşım hizmeti verip, tüm ilçelerinde bu hizmeti sağlamaktadır.(18) Ayrıca TCDD ile İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin ortak bir çalışması sonucu hayata geçirilen İZBAN aracılığı ile Aliağa – Cumaovası arası Banliyo hizmeti verilmekte olup, Bergama – Selçuk arası genişletilme çalışmaları başlamıştır. Bu proje bitiminde 188 km lik bir raylı ulaşım sistemi ile hizmet verilecektir.(19) 11- Kocaeli Büyükşehir Belediyesi : Kocaeli’nin 12 ilçesinde de toplu ulaşım hizmeti verilmektedir. Ayrıntılı bilgiyi Kocaeli Büyükşehir Belediyesi Resmi Web Sitesi’nde bulabilirsiniz.(20) 12- Manisa Büyükşehir Belediyesi : Manisa Büyükşehir Belediyesi’nin otobüs işletmesi olan MANULAŞ tarafından araç filosuna 70 otobüs dahil edilip, 17 ilçeye hizmet verileceği basına açıklanmıştır. Böylelikle tüm ilçelerdeki ulaşım sorununun üstesinden geleceği belirtilmiştir.(21) 13- Mardin Büyükşehir Belediyesi : Mardin merkezi dışında kalan, Kızıltepe, Mazıdağı ve Ömerli ilçelerine Büyükşehir Belediyesi tarafından otobüs seferleri düzenlenmektedir. İlerleyen zamanlarda da diğer ilçelere de bu hizmetin sağlanacağı ile ilgili basın açıklaması yapılmıştır. (22) 14- Muğla Büyükşehir Belediyesi : Toplu ulaşım hizmetleri Muğla’da hayata geçirilmiş, ve 98 km uzunluk ile Dünya’nın en uzun belediye otobüsü hattı olmaya hak kazanmıştır.(23) Her ilçede Muğla Büyükşehir Belediyesi tarafından toplu ulaşım hizmeti sağlanmaktadır.(24) 15- Trabzon Büyükşehir Belediyesi : Tüm ilçelerine toplu ulaşım hizmeti veren Trabzon Büyükşehir Belediyesi, Çaykara ilçesine de hizmet vermeye başlamıştır.(25) 16- Van Büyükşehir Belediyesi : Merkez haricinde Gevaş ilçesine de ulaşım hizmeti verilmektedir.(26) Yukarıda görüldüğü gibi Türkiye genelinde bir çok büyükşehir toplu ulaşım hizmetini vermekte, bazı büyükşehirler ise bu konu üzerine çalışmalar yapmaktadır. Bir çok büyükşehirde belediye otobüslerinin yanı sıra ; banliyö, metro ve tramvay ile de ulaşım hizmetleri sağlanmaktadır. Durum böyleyken ülke tarımı ve sanayisi açısından büyük önem arz eden, Pamukkale, Karahayıt ve bunların haricinde bir çok doğa harikasına sahip olan Denizli’nin bu sorundan dolayı sınıfta kaldığını görmekteyiz. Denizli Büyükşehir olmadan önce “ Denizli merkezinde ne varsa ilçelerde de olacak. “ sloganı ile yola çıkıldığını hepimiz biliyoruz.(27) Görüyoruz ki bu slogan tam anlamıyla hayata geçirilmemiştir. Denizli Ulaşım A.Ş.’nin temel değerler politikasına bakacak olursak birinci maddesinin aşağıdaki belirtildiği gibi olduğunu görürürüz ; 1- Adil : “ Hizmet alanlarında hak ve hukuku gözeten, tarafsız bir kuruluştur. Faaliyetlerini yerine getirirken adaletten ve doğruluktan ayrılmaz; paydaşları arasında hiçbir ayrım yapmaz. “ (28) Büyükşehir olmanın getirisiyle ilçe, belde ve köylerde vergi ve harçlar artış göstermiştir. Durum böyle iken hizmet ve yatırımların finansmanı için alınan vergilerin, ilçe vatandaşlarının cebinden çıkıp, hizmetten sadece il merkezinin yararlanması’nın adil olmadığını hepimiz görmekteyiz. Umuyorum ki kısa zamanda yetkili mercilerce bu soruna çözüm bulunacağının düşüncesi içerisindeyim. Ayrıca change.org adlı sitede bununla ilgili bir imza kampanyası bulunmaktadır.(29)Şimdiden Denizli’miz için hayırlı olmasını diliyorum. Sevgi ve saygıyla kalınız…   KAYNAKÇA (1)(2) https://www.tbmm.gov.tr/kanunlar/k5216.html (3)http://www.denizli.bel.tr/userfiles/file/Yonetmelik/Ula%C5%9F%C4%B1m%20Koordinasyon%20Merkezi%20Y%C3%B6netmeli%C4%9Fi.pdf (4)http://www.kgm.gov.tr/SiteCollectionDocuments/KGMdocuments/Root/Uzakliklar/ililcemesafe.pdf (5) http://www.adana-bld.gov.tr/adana-buyuksehir-ulasim-hizmetleri-bayram-boyunca-ucretsiz-sayfa.html (6) http://www.ego.gov.tr/tr/hareketsaatleri (7) http://www.antalya.bel.tr/calismalarimiz/ulasim-hizmetleri/ilceler-mevcut-toplu-tasima-hatlari-tespit (8) http://www.bugun.com.tr/son-dakika/aydinda-65-belediye-otobusu--haberi/1655269 (9) http://www.aydin.bel.tr/detail/5257/otobus-guzergahlarimiz (10) http://www.balikesir.bel.tr/haberler/toplu-tasima-tek-elden-yonetilecek (11) http://www.balikesir.com.tr/tr/gunluk-yasam/kentici-ulasim (12) http://www.bursa.bel.tr/bursa-nin-otobus-filosuna-takviye/haber/19687/ (13) http://htemlak.haberturk.com/bolgeler/haber/1042183-bursa-buyuksehir-belediyesinden-ilcelere-otobus-seferi (14) http://www.burulas.com.tr/ (15) http://www.hurriyet.com.tr/yerel-haberler/diyarbakir-haberleri/tum-ilcelerde-toplu-tasima-hizmeti-basladi_90496 (16) http://www.milliyet.com.tr/buyuksehir-koylere-belediye-otobusu-gaziantep-yerelhaber-375148/ (17) http://www.iett.gov.tr/ (18) http://www.eshot.gov.tr/HaberDetay.aspx?ID=828 (19) http://www.sabah.com.tr/egeli/2013/10/24/izban-hatti-selcuktan-bergamaya-uzanacak (20) http://www.kocaeli.bel.tr/OtobusSaatleri.aspx (21) http://beyazgazete.com/haber/2015/8/11/buyuksehir-den-ilcelere-ulasim-hamlesi-2822198.html (22) http://www.radikal.com.tr/diyarbakir_haber/mardinde_yeni_otobusler_hizmete_basladi-1275760 (23) http://www.muglagundemgazetesi.com/dunyanin-en-uzun-belediye-otobusu-hatti-muglada.html (24) http://www.mugla.bel.tr/images/sefer/sefersaatleri.pdf (25) http://www.haber61.net/caykaranin-isyani-sonuc-verdi-caykara-haberleri-caykara-haber-225395h.htm (26) http://www.hurriyet.com.tr/yerel-haberler/van-haberleri/gevas-a-belediye-otobus-seferleri-basladi_126458 (27) http://www.haberacipayam.com/acipayam/zolan-denizlide-ne-varsa-koylerde-de-o-olacak-h6798.html-h6798.html (28) http://www.denizliulasim.com.tr/kurumsal.aspx?id=14 (29) https://www.change.org/p/denizli-b%C3%BCy%C3%BCk-%C5%9Fehir-belediyesinin-il%C3%A7elere-toplu-ula%C5%9Fim-hizmeti-sa%C4%9Flamasini-istiyoruz?recruiter=338935883&utm_source=share_petition&utm_medium=facebook&utm_campaign=fb_send_dialog