فارسی در ادامه - کوردی لە درێژەدا

Call to Action: Rise Together to End the Execution of Women in Iran

Iran is one of the world’s top executioners of women, with at least 24 executed in 2023 alone, and many more at risk. Many, often unknown and invisible, are sentenced to death for crimes linked to the murder of their husbands. However, they are themselves victims of severe domestic violence, child marriage, and forced marriage, and face systemic barriers to obtaining a divorce. These women experience profound intersectional discrimination, harmful gender norms, and societal stigma — before and while encountering oppressive judicial and prison systems.

In addition, currently two women political prisoners from Kurdish ethnic group — Pakhshan Azizi, a humanitarian worker and women’s rights activist sentenced to death in July 2024, and Verisheh Moradi, a political and women’s rights activist sentenced to death in November 2024 — are at risk of execution. These cases represent not only an attack on women but also a broader pattern of oppression against ethnic minorities in Iran.

The Islamic republic of Iran continues to weaponize the death penalty as a tool of retaliation and systemic oppression, routinely issuing sentences after unfair trials that lack the minimal standards of due process. Executions have surged since the “Woman, Life, Freedom” uprising, with at least 853 people executed in 2023 —accounting for 74% of all recorded executions globally. This alarming trend continues in 2024, with at least 768 executions reported as of November 28, 2024. 

In 2023, more than half of all recorded executions were for drug-related charges, the majority of them from the most marginalized and vulnerable communities, perpetuating cycles of injustice and inequality. Relatives of the victims, many of whom are women, are left to bear devastating emotional and socio-economic costs.

We, as women political prisoners, women’s human rights defenders, and feminist activists, call on all women’s rights, feminist, anti-death penalty, and prison-abolitionist movements to stand in solidarity with women political prisoners Pakhshan Azizi and Verisheh Moradi, as well as all women sentenced to death for ordinary crimes. We demand the immediate overturn of their death sentences.

Additionally, we urge all champions of justice to rise together and take action to end the execution of women in Iran and everywhere such injustices persist, and support the abolitionist movement in Iran and beyond.

We rise together and proclaim: Women, Life, Freedom – ژن، ژیان، ئازادی

#SolidarityToEndExecutions

 

Initial Signatures

1. Zeynab Jalalian - Kurdish Political Prisoner, Political Activist 
2. Narges Mohammadi - Political Prisoner, Nobel Peace Prize Laureate, Human Rights Activist, Women's Rights Advocate
3. Houra Nikbakht - Political Prisoner, Publisher, Poet, Researcher, and Women’s Rights Activist
4. Sakineh Parvaneh - Kurdish Political Prisoner, Political Activist 
5. Maryam Yahyavi - Political Prisoner, Political and Social Activist 
6. Motahare Goonei - Political Prisoner, Student Activist 
7. Golrokh Iraee - Political Prisoner, Writer, Civil and Political Activist
8. Vida Rabbani - Political Prisoner, Journalist, Political Activist 

• Asieh Amini - Journalist, Poet, Human Rights Activist 
• Atena Daemi - Human Rights Activist, Former Political Prisoner 
• Elahe Amani - Emerita, California State University – Chair, Women’s Intercultural Network
• Fariba Balouch - Political and Human Rights Activist
• Ghoncheh Ghavami - Women’s Rights Activist
• Lily Pourzand - Expert in Gender Equality, Women’s Rights Activist 
• Mahdieh Golroo - Political and Women’s Rights Activist
• Mehrangiz Kar - Human Rights Lawyer, Writer, Civil and Human Rights Activist
• Naeimeh Doustdar - Women Right's activist, Journalist, writer and poet
• Nasim Mogharab - Women’s Rights Activist 
• Parastou Forouhar - Artist, Human Rights Activist
• Parvaneh Hosseini - Women’s Rights Activist, Lecturer
• Rezvaneh Mohammadi - Human Rights Advocate and LGBTQ+ Rights Activist
• Roya Broumand - Co-founder and Executive Director of Abdorrahman Boroumand Center for Human Rights in Iran
• Shahin Navai - Activist in the Women's Rights Movement, Political Activist 
• Shahrzad Arshadi - Artist, Social Justice and Political Activist
• Shiva Amelirad  - Teachers' Rights Advocate, Civil Activist
• Zahra Bagherishad - Women’s Rights Activist, Researcher of Gender Studies, Journalist
• Shokat Mohammadi, Kokab Mohammadi, Nasim Mohammadi, Laleh Mohammadi, Farangis Mohammadi, Bahman Mohammadi, Masoumeh Shaghaghi, Isa Larki, Hasan Golzari, Shayan Moshkinghalam - Members of Free Sharifeh Mohammadi Campaign

 

خطاب به جنبش‌های فمینیسیتی و ضداعدام: برای پایان دادن به اعدام زنان در ایران به پا خیزیم

ایران یکی از بزرگ‌ترین مجریان اعدام زنان در جهان است. تنها در سال ۲۰۲۳، دست‌کم ۲۴ زن اعدام شدند و بسیاری دیگر در معرض خطر اعدام قرار دارند. بسیاری از این زنان، که اغلب ناشناخته و نامرئی می‌مانند، به دلیل اتهاماتی مرتبط با قتل همسرانشان به اعدام محکوم شده‌اند. در حالیکه، خود آنان قربانیان خشونت شدید خانگی، ازدواج کودکی و ازدواج اجباری هستند و با موانع سیستماتیک برای طلاق روبرو می‌شوند. این زنان از قبل تا بعد از مواجهه با سیستم‌های سرکوبگر قضایی و زندان در ایران، تبعیض‌های عمیق تقاطعی، هنجارهای جنسیتی آسیب‌رسان و انگ اجتماعی را تجربه می‌کنند.

علاوه بر این، در حال حاضر دو زن زندانی سیاسی کُرد – پخشان عزیزی، مددکار اجتماعی و فعال حقوق زنان که در ژوئیه ۲۰۲۴ به اعدام محکوم شد، و وریشه مرادی، فعال سیاسی و حقوق زنان که در نوامبر ۲۰۲۴ به اعدام محکوم شد – در خطر اعدام قرار دارند. این موارد نه‌تنها حمله به زنان بلکه بخشی از الگوی گسترده‌ سرکوب اقلیت‌های اتنیکی در ایران را نشان می‌دهد.

جمهوری اسلامی از مجازات اعدام به عنوان ابزاری برای انتقام‌جویی و سرکوب سیستماتیک استفاده کرده و احکام اعدام را پس از محاکمات ناعادلانه‌ای صادر می‌کند که حداقل استانداردهای دادرسی عادلانه را رعایت نمی‌کنند. از زمان خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اعدام‌ها در ایران به‌طور نگران‌کننده‌ای افزایش یافته است. تنها در سال ۲۰۲۳، دست‌کم ۸۵۳ نفر اعدام شدند – که ۷۴٪ از تمام اعدام‌های ثبت‌شده جهانی را شامل می‌شود. این روند هشداردهنده در سال ۲۰۲۴ نیز ادامه دارد و تا تاریخ ۲۸ نوامبر ۲۰۲۴ دست‌کم ۷۶۸ اعدام گزارش شده است.

در سال ۲۰۲۳، بیش از نیمی از تمام اعدام‌های ثبت‌شده مربوط به متهمان مواد مخدر بوده است، که بیشتر آن‌ها از جوامع به حاشیه رانده شده و آسیب‌پذیر بوده‌اند. این مسئله چرخه‌ بی‌عدالتی و نابرابری را تداوم می‌بخشد. خانواده‌های قربانیان، که بسیاری از آن‌ها زنان هستند، با هزینه‌های عاطفی و اجتماعی-اقتصادی ویرانگری روبرو می‌شوند.

ما، به‌ عنوان زندانیان سیاسی زن، مدافعان حقوق زنان و فعالان فمینیست، از همه جنبش‌های حقوق زنان، فمینیستی، مخالفان مجازات اعدام و مدافعان الغای زندان می‌خواهیم تا با زندانیان سیاسی زن پخشان عزیزی و وریشه مرادی، و همچنین تمام زنانی که در رابطه با جرایم عمومی به اعدام محکوم شده‌اند اعلام همبستگی کنند. ما خواستار لغو فوری احکام اعدام آنان هستیم.

همچنین، از همه مدافعان عدالت می‌خواهیم تا برخیزند و برای پایان دادن به اعدام زنان در ایران و هر کجا که این بی‌عدالتی‌ها ادامه دارد، اقدام و از جنبش ضد اعدام در ایران و سایر نقاط جهان پشتیبانی کنند.

ما با هم برخاسته و فریاد می‌زنیم: ژن، ژیان، ئازادی - زن، زندگی، آزادی

#SolidarityToEndExecutions

امضاهای نخستین

1. زینب جلالیان - زندانی سیاسی کُرد، فعال سیاسی 
2. نرگس محمدی - زندانی سیاسی، برنده جایزه صلح نوبل، کنشگر حقوق زنان و فعال حقوق بشر
3. حورا نیک بخت - زندانی سیاسی، ناشر، شاعر، پژوهشگر و فعال حقوق زنان
4. سکینه پروانه - زندانی سیاسی کُرد، فعال سیاسی 
5. مریم یحیوی - زندانی سیاسی، فعال اجتماعی و سیاسی 
6. مطهره گونه‌ای - زندانی سیاسی، فعال دانشجویی 
7. گلرخ ایرایی - زندانی سیاسی، نویسنده، فعال مدنی و فعال سیاسی
8. ویدا ربانی - زندانی سیاسی، روزنامه‌نگار، فعال سیاسی

• آتنا دائمی - فعال حقوق بشر و زندانی سیاسی سابق 
• آسیه امینی - شاعر، نویسنده و فعال حقوق بشر
• الهه امانی - فعال برابری جنسیتی و حقوق بشر
• پرستو فروهر - هنرمند و فعال حقوق بشر
• پروانه حسینی - فعال حقوق زنان، مدرس دانشگاه
• رضوانه محمدی - فعال حقوق بشر و کنشگر حقوق جامعه ال جی بی تی
• رویا برومند - مدیر اجرایی بنیاد عبدالرحمن برومند برای حقوق بشر در ایران
• زهرا باقری شاد - پژوهشگر فمینیست، فعال حقوق زنان و روزنامه‌نگار
• شهرزاد ارشدی - هنرمند، فعال عدالت اجتماعی و فعال سیاسی
• شهین نوائی - فعال جنبش زنان و فعال سیاسی
• شیوا عاملی راد - فعال صنفی معلمان، فعال مدنی
• غنچه قوامی - فعال حقوق زنان 
• فریبا بلوچ - فعال سیاسی و حقوق بشری 
• لیلی پورزند - فعال حقوق زنان
• مهدیه گلرو - فعال سیاسی، فعال حقوق زنان  
• مهرانگیز کار - حقوقدان، نویسنده و فعال اجتماعی و حقوق‌بشری 
• نسیم مقرب - فعال حقوق زنان
• نعیمه دوستدار - روزنامه نگار، نویسنده،‌ شاعر، فعال حقوق زنان
• شوکت محمدی، کوکب محمدی، نسیم محمدی، لاله محمدی، فرنگیس محمدی، بهمن محمدی، معصومه شقاقی، عیسی لرکی، حسن گلزاری، شایان مشکین‌ قلم - اعضای کمپین آزادی شریفه محمدی

 

بزووتنەوە‌گەلی فمێنیستی و دژە ئێعدام: ڕابن بۆ کۆتایی هێنان بە ئێعدامی ژنان لە ئێران

ئێران یەکێکە لە گەورەترین تاوانبارانی ئێعدام لە دنیادا. تەنیا لە ساڵی ٢٠٢٣ لانیکەم ٢٤ ژن ئێعدام کراون و ژمارەیەکی زۆر لە ژێر مەترسی ئێعدامدان. فرەیەک لەم ژنانە کە نەناسراو ماونەتەوە و دۆزیان ئاشکرا نەبووە، بە هۆی کوشتنی هاوسەرەکانیان بە ئێعدام مەحکووم کراون. ئەمە لە حاڵێکدایە کە خۆیان قوربانیی توند و تیژی بنەماڵەیی، هاوسەرگیری زۆرە ملێ و لە تەمەنی منداڵیدا بوون و لەمپەرگەلی سیتماتیک ڕێگر بوون لە تەڵاق و جودا بوونەوەیان. ئەم ژنانە تووشی هەڵاواردنی قووڵ و چەند کەرتن، هەنجارگەلی ڕەگەزی خەساربار و ناو و ناتۆرەی کۆمەڵایەتییان ئەزموون کردووە_ پێش ئەوەی لەگەڵ سیستەمی سەرکوتگەری دەزگای دادوەری ئێران ڕووبەڕووبن.  

سەرەڕای ئەوەی باس کرا، ئێستا دوو ژنی زیندانی سیاسی کورد - پەخشان عەزیزی، ئاریکاری کۆمەڵایەتی و چالاکی مافی ژنان کە لە نوامبری ٢٠٢٤ بە ئێعدام مەحکووم کراوە- ئێستا لە مەترسی ئێعدامدایە. ئەم ژماردە نەک هێرشە بۆ سەر ژنان بەڵکوو بەشێکە لە میناکی بەربڵاوی سەرکوتی کەمینە ئیتنیکییەکان لە ئێران.

کۆماری ئیسلامی لە سزای ئێعدام وەکوو ئامرازێک بۆ تۆڵە سەندنەوە و سەرکوتی سیستەماتیک کەڵکی وەرگرتووە و پاش موحاکمەیەکی ناعادڵانە حوکمی ئێعدام دەسەپێنێ کە کەمترین ستانداردێکی دادوەری تێدا بەدی ناکرێ. لە بزووتنەوەی " ژن ژیان ئازادی" بەملاوە ئێعدام لە ئێران بە ڕێژەیەکی مەترسیدار لە زیاد بووندایە. 

تەنیا لە ساڵی٢٠٢٣، لانیکەم ٨٥٣ کەس ئێعدام کراون- کە ٧٤٪ی تەواوی ئێعدامگەلێ تۆمار کراون لەو ساڵەدا لە خۆ دەگرێ. ئەم ڕەوتە مەترسیدارە لە ساڵی٢٠٢٤ دا درێژەی بووە، بە جۆرێ هەتا ٢٨ ئۆکتۆبەردا لانیکەم ٧٦٨ کەس ئێعدام کراون.

لە ساڵی ٢٠٢٣، زیاتر لە نیوەی هەموو ئەو ئێعدامانەی تۆمار کراون تاوانبارانی ماددە هۆشبەرەکان بوون، کە زۆرینەیان پەراوێزخراو و زیان دیتوانی کۆمەڵگان.
ئەم پرسە خولی ناعەداڵەتی و نابەرابەری پەرە پێدەدات. بنەماڵەی قوربانیان، کە زۆربەیان ژنانن، لەگەڵ داڕمانێکی عاتیفی، کۆمەڵایەتی- ئابووری ڕووبەڕوو دەبنەوە.

ئێمە، وەکوو زیندانیانی سیاسی ژن، لایەنگرانی مافی ژنان وچالاکانی فمێنیست، لە هەموو بزووتنەوەگەلی مافی ژنان، فمێنیستەکان،دژبەرانی ئێعدام و داکۆکیکاران لە  هەڵوەشاندنەوەی حوکمی زیندان، داوا دەکەین کە ئاریکاری و پاڵپشتی خۆیان دەربڕن بۆ زیندانیانی سیاسی ژن پەخشان عەزیزی، وریشە مورادی و تەواو ئەو ژنانەی بە تاوانی گشتی (جرایم عمومی) بە ئێعدام مەحکووم کراون. ئێمە خوازیاری دەست بەجێ هەڵوەشاندنەوەی حوکمی ئێعدامی ئەوانیین.

هەروەها، لە عەداڵەتخوازان داوا دەکەین ڕابن  بۆ کۆتایی هێنان بە ئێعدامی ژنان لە ئێران و لە هەر کوێ ئەم ناعەداڵەتیانە ڕوو ئەدات، لە بزووتنەوەی دژ بە ئێعدام لە هەر کوێی دنیا پاڵپشتی بکەن.

ئێمە پێکەوە ڕادەبین و دەنگ هەڵدەبڕین: ژن ژیان ئازادی