ekşisözlüğün içine etmiş meselelerin önemli bir kısmıdır. fakat 2 gün önce, bu meselelerin 'fikir özgürlüğü' olmadığı konusunda önemli bir adım atıldı. sözlük'te atılmadı tabi ki o adım, ameriga'da atıldı (o sırada kanzuk son dürümünü yiyordu). ne mutlu ki çok kısa zamanda o adımın seslerini burada da duyacağız. nasıl olduğunu anlatayım:

sözlükte her zaman rezil içerik olmuştur. sadece sözlükte değil, internetin doğası gereği, kullanıcıdan gelen içerikle işleyen her platformda daima bir miktar pislik, iyi içerikle beraber gelir. toplumun yüzde beşinin psikopat olduğunu düşünürseniz; buna bir de özgüven sorunlarını; trollüğün eğlenceli olduğu fikrinin giderek yükseldiğini ekleyin. bir de, dikkat eksikliğinin giderek büyüdüğü bir dünyada, içeriğin giderek kısalması trendi var. bunlar global meseleler. bir de biz türklere özgü, bilgi sahibi olmadan fikir sahibi olmak var; fikirlerin daima saldırganca açıklanması var; gücünü kavgacılıktan, hizipçilikten, kabilelerden almak var.

sonuç: iyi yönetilmeyen kullanıcı-içerikli platformların trollük ve nefret söyleminin başkenti olması.

bu sorunu sadece sözlük de yaşamıyor üstelik. twitter da aynı meseleden muzdarip, reddit de (bilmeyenler için reddit, bizim sözlüğü andıran, fakat güçlü bir moderasyonun olduğu, amerikan platformu. kendisi sözlük'ten çok daha büyüktür.).

şişman kadınların öldürülmesi gerektiği hakkında başlık açılıyor reddit'de ve altında binlerce destek iletisi (bizdeki türk kızı, kezban, eşcinsellerle ilgili herhangi bir başlıkta olduğu gibi). silahla birilerini öldürmeye sayfalarca övgü yazılan başlıklar; iyice güçlenmiş bazı yazarların; başka bir yazara kabadayılık yapıp, ezip, yıpratmaları...vs. hepsi var.

fakat sözlüğün aksine, reddit, 2 gün önce itibariyle meseleye savaş açtığını duyurdu. hani ekşisözlük dünyadaki ilk sosyal paylaşım sitesi, türkiye'de olmasaydı başka bir ülkede olsaydı ne kadar da büyürdü, nasıl destek alırdı devletten vs. diyorlar ya. işte bu lafların hepsinin fasarya olduğunu bir tek bu örnekten bile görebiliriz. reddit denen site, geçen 6 ayda 3 ceo değiştirdi: topluluğun talepleri, başarısız tekil ziyaretçi sayıları, içeriğin reklama ve paraya dönüştürülmesi konusundaki problemler sebebiyle. sözlük? hep ssg, hep kanzuk. 1 hafta önce, sitenin ilk kurucularından olan abi, yeni ceo oldu ve ilk ropörtajında (ask me anything söyleşisi), reddit'de nefret söylemine, saldırgan dile ve kabadayılığa yer olmadığını anlattı. bunların ifade özgürlüğü sınırını kat kat aştığını ve isteyen kullanıcıların gidip pisliklerini başka yere akıtabileceğini söyledi. tabi reddit'in trolleri büyük gürültü kopardı. ağzımızdan salya akarken, nefret söylemi yapamayacak mıyız? diye isyan ettiler. cevap netti: hayır, gidin başka yerde nefret edin, kavga edin.

kanzuk o sırada bir dürüm daha yiyordu. ssg ise hotdog sırasında, sırasını bekliyordu.

yakın zamanda, twitter ceo'su da trollere karşı yeterli adım atamadıklarını; kullanıcılarını hayalkırıklığına uğrattıklarını fakat an itibariyle, meseleyi çok daha ciddiye alacaklarını müjdeledi. troll'lere karşı bir savaş başlattı. sanmayın ki bu adımlar gelip geçici, öyle laf olsun diye konuşuluyor. nein! bu anti-troll, anti-nefret söylemi, anti-saldırgancı akım; içeriği kuduzdan temizlemek için ellerinden geleni yapacaklar. çünkü reklam çekmeleri, yeni okur çekmeleri ancak böyle mümkün. 3-5 zibidi ağzından salyalar akarak birkaç sayfa okuyacak/yazacak diye; milyonlarca insanı ve amerikan dolarını kimse elinin tersiyle itmez. ifade özgürlüğünün yeni ve doğru tanımı, internet toplumu ve yöneticileri tarafından çizildikten sonra, şüphesiz amerikan kanun koyucuları da meseleyi yasalaştıracak. troll'ler için yolun sonu da gelmiş olacak.

peki sözlük? aman nasılsa sonuç alınmıyor diye mahkemelere bile itiraz etmeyen; nefret söylemini -bırakınız yapsınlar, bırakınız etsinler- felsefesi ile karşılayan; tekil sayfa ziyaretini; kullanıcı sayısını tek ölçüt alan; içeriğin kalitesini önemsemeden paraları cukka etmeyi savunan bir platform oldu sözlük. sebebi pek tabi ki, bu olanları öylece izleyen sözlük sahipleri (sözlük yönetimi diyemiyorum, zira her türk şirketinde olduğu gibi, profesyonel bir moderasyon; şirketi yöneten bir ekip falan yok. sürü lideri var bir tane. o da parasına bakıyor; kod falan yazıyorlar.)

bu yaptıklarını da, dünya'daki örnekleri göstererek yutturmaya çalışıyorlar. diyorlar ki mesela, bakın reddit'e orada da herkes istediğini söylüyor, piyasa kuralları, ifade özgürlüğü...kem küm. e şimdi bitti o uygulama? adamlar yanlışlarından öğrendiler, şimdi o yanlış söylemlere karşı savaş açıyorlar. sen? dürüm. sen hep dürüm. bu dürümden dolayı, buralar bir içerik çöplüğü oldu işte. üstelik türk usulü içerik çöplüğü; ameriganın çöpü bile başka kokuyor. buralardaki lafların bazılarını, oraların en ağır trolleri bile dile getiremez. -o derece.

fakat sen dürüm dürdürürken, tarih akmaya devam edecek. amerika'daki bu akım, türkiye'ye de gelecek. yasal mevzuat elbet oluşacak. o vakit, bir panikle, tipik, türk işi yaptım olduculukla, yasakla bir anda harekete geçeceksiniz. geç olacak muhtemelen. an itibariyle, kaliteli içerik yazmak isteyip, troll'lenmekten rahatsız olan pek çoğu, çoktan gitmiş olacak. size de 4 kelimelik bakınızlarla dolu, tinyurl'ye benzeyen, garip bir site kalacak.

bu yazıyı yazma sebebim, böyle olmadan, bu site daha fazla rezilleşmeden, yurtdışındaki iyi örneklere bakıp, harekete geçmeniz gerektiğini haykırmak. artık nefret söylemi, kabadayılık, saldırganlık ifade özgürlüğü olarak görülmüyor. sizin de bunu savunacak yeriniz daralıyor. iş işten geçmeden, bu meseleyi çözün. orijinal yeni bir çözüm bulacak iştahınız da, yönetişim anlayışınız da yok; anlıyorum. hepsi benim olsun, diye düşünüyorsunuz. fakat en azından, sizden fersah fersah öte bir platform olan reddit'e bakın. onların yaptığının aynısını yapın. adım adım onları izleyin. bu bile, sitenin içerik kalitesini büyük ölçüde arttıracaktır.

kendi adıma, cinsel yönelimle ilgili hakaretlerin, nefret söylemi olacağı günü sabırsızlıkla bekliyorum. o gün gidip, burada yazılı her nefret söylemi iletisi için dava açacağım (adam diyor ki, benim eşcinsellerden nefret etme özgürlüğüm var; daha nefret etme özgürlüğü ile, nefret söyleminin farkını bilmiyor. nasıl bilsin, ülkenin ortalaması anadolu bozkırında, muhafazakar bir aileye doğmuş, öyle bir toplumda yetişmiş; milli eğitim dışında müfredat görmemiş adamlardan oluşuyor).

dileğim, burada kürt olduğu için, dinsiz olduğu için, kadın olduğu için aşağılanan insanların da yasal haklarını kullanıp, dava açması. sadece içerik sildirmekle olmuyor; gördüğünüz gibi kimsenin umrunda değil, cart diye siliyorlar içeriği, bitiyor. tazminat davaları açmak lazım. hem yazana, hem ortak olan platforma. bakın o zaman nasıl reddit'den bile daha öncü olur sözlük yönetimi. korku, insanımızı harekete geçiren yegane duygu.