Atık ilaçların sağlığımızı tehdit etmesini önlemek için ayrı toplanarak imhasını sağlamak

0 kişi imzaladı. Hedefimiz 100.


Atık ilaçların büyük çoğunluğu çöpe ya da kanalizasyona atılmaktadır. Oysa bunlar özel olarak toplanmalı ve özel imha tesislerinde bertaraf edilmelidir yoksa bu zehirler toprağa ve yeraltı sularına karışarak doğayı kirletir, diğer canlıların ve insanların besin zincirlerine girerek hem çevre üzerinde hem de insan sağlığı üzerinde tehdit oluşturur. Bu konuda yasa-yönetmelik ve tebliğler olmakla birlikte uygulama henüz başlamamıştır. Bu kampanyanın amacı konuyla ilgili bir farkındalık oluşturmak ve yetkilileri görevlerini yapmaları konusunda uyarmaktır. İmza vererek sizlerde destek olabilirsiniz.

T.C. Ankara Valilik Makamına, TBMM Çevre Koruma Komisyonu Başkanlığına, TBMM Sağlık Komisyonu Başkanlığına, Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığına, Çankaya Belediyesine, 

Bilindiği üzere ülkemizde, hane halkından kaynaklanan evsel nitelikteki atık ilaçlar konusunda düzenli ve aktif toplama noktaları bulunmamaktadır. Mevcut sağlık sistemi, reçetesiz ilaç sayısının fazla olması, bilinçsiz ilaç tüketimi gibi sebeplerle evlerde ciddi miktarlarda atık ilaç ortaya çıkmaktadır. Atık yönetimi konusunda henüz yeterli bir farkındalık düzeyi oluşmadığından, söz konusu evsel atık ilaçların büyük çoğunluğu çöpe ya da kanalizasyon sistemine atılmaktadır. Oysa atık ilaçların diğer evsel atıklardan ayrıştırılması ve özel olarak toplanarak özel imha tesislerinde bertaraf edilmesi gerekmektedir.

İlacın tedavi edici özelliği bir kenara, ilaç aslında zehirdir. İlacın çöpe ya da kanalizasyon sistemine atılması sonucunda, bu zehirler toprağa ve yeraltı sularına karışarak doğayı kirletmekte, diğer canlıların ve insanların besin zincirlerine girerek hem çevre üzerinde hem de insan sağlığı üzerinde tehdit oluşturmaktadır.

Atık ilaçların doğaya ve sağlığımıza verdiği zararların önlenmesi amacıyla bu atıkların yönetimi konusunda önemli ve acil adımların atılması gerekmektedir. Konuya ilişkin yürürlükte yasal mevzuat bulunmakla beraber, bu düzenlemelerin henüz uygulanmaya başlanmadığı görülmektedir.       

Sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkı, bir temel hak olarak Anayasamızda güvence altına alınmıştır. Anayasanın 56’ncı maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, “Çevreyi geliştirmek, çevre sağlığını korumak ve çevre kirlenmesini önlemek Devletin ve vatandaşların ödevidir.” Buna göre devletin, çevre sağlığını korumak ve bu uğurda gerekli tedbirleri almak bakımından Anayasadan doğan bir ödevi bulunmaktadır.

Evsel atıkların yönetimi konusunda başlıca yasal mevzuat, 31.12.2014 tarihli ve 29222 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Atık Getirme Merkezi Tebliğidir. Bu Tebliğin 8’inci maddesi uyarınca, büyükşehirlerde ilçe belediyelerinin, belediyelerin, mahalli idari birliklerinin görev ve yükümlülükleri arasında Birinci Sınıf Atık Getirme Merkezi kurmak veya kurdurmak ve işletmek veya işlettirmek sayılmıştır. Belediyeler tarafından Atık Getirme Merkezinin kurulması zorunlu olup bu merkezlerin kurulma amacı, Tebliğ’in Ek-1’inde sayılan evsel atıklar ile benzer ticari ve kurumsal atıkların diğer atıklarla karıştırılmadan ayrı toplanmasını sağlamaktır.

Atık Getirme Merkezi Tebliği’nin Ek-1’inde yer alan ve ayrı toplanması zorunlu olan atıklar arasında 20 01 31 ve 20 01 32 kodları altında ilaçlar da bulunmakta ve Tebliğin 12’nci maddesi uyarınca ilaçlar, Birinci Sınıf Atık Getirme Merkezlerinde biriktirilmesi zorunlu olan atık grupları arasında yer almaktadır. Yine aynı maddenin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca ilaç atıkları “paslanmaz metal veya yüksek yoğunluklu plastik malzemeden yapılmış, kapaklı, kapakları kilitlenir, yükleme-boşaltma esnasında torbaların hasar görmesine veya delinmesine yol açabilecek keskin kenarları olmayan, yüklenmesi kolay, içerisine atık atıldıktan sonra tekrar alınmasına imkân bulunmayan ve üzerinde “Atık İlaç” ibaresi bulunan biriktirme ekipmanlarında biriktirilir.”     

Söz konusu Tebliğ, Birinci Sınıf Atık Getirme Merkezi kurmaları için belediyelere kademelerine bağlı olarak iki ila dört yıllık bir süre tanımaktadır. Birinci ve ikinci kademede olan belediyeler için bu süre dolmuş, üçüncü kademede yer alan belediyeler içinse içinde bulunduğumuz ay sonu (31.12.2018 tarihinde) dolacaktır. Buna rağmen, atık ilaçların toplanması ve bertarafı konusunda belediyeler tarafından başlatılmış bir uygulama bulunmamaktadır. Konuya ilişkin açık hükme rağmen henüz uygulamaya başlanmamış olması açıkça hukuka aykırıdır.

Belediyelerin en kısa sürede kanundan doğan atık ilaçları toplama yükümlülüklerini yerine getirmeye başlamalarına yönelik işbu talebimizin, Avrupa Birliği (AB) atık yönetimi ilkelerinin de gözetilerek yerine getirilmesi gerektiğine işaret etmek isteriz. AB nezdinde de büyük önem arz eden çevre ve çevre politikaları, 27 numaralı Müzakere Faslında düzenlenmektedir. Atık Yönetimi alanında başlıca AB mevzuatı olan 2008/98/AT Atık Çerçeve Direktifinin öngördüğü atık yönetimi hiyerarşisine göre birinci sırada, atıkların kaynağında önlenmesi (yani hiç atık yaratılmaması), ikinci sırada atıkların yeniden kullanılması ve üçüncü sırada da atıkların geri dönüştürülmesi yer almaktadır. Geri dönüşümü mümkün olmayan atıkların ise son seçenek olarak özel tesislerde çevreye zarar vermeyecek şekilde bertarafı öngörülmektedir.

Atık ilaçların yönetimi konusunda da AB Müktesebatında yer alan bu hiyerarşinin birinci sırasında yer alan “atıkların kaynağında önlenmesi” ilkesinin dikkate alınması gerekliliğine dikkat çekeriz. Devletin ilaç politikalarını ilaç atığını azaltma amacı doğrultusunda gözden geçirerek, yapılacak yasal düzenlemelerle evlere giren ilaç miktarının azaltılmasını sağlaması alınabilecek en etkili atık yönetimi tedbiri olacaktır.  

Yukarıda izahını çalıştığımız gerekçeler dahilinde, aşağıda imzası bulunan yurttaşlar olarak, atık ilaçların doğaya karışarak toprağı ve suyu zehirleyip sağlığımız açısından tehdit oluşturması karşısında; mevzuat gereği belediyelere verilmiş olan ilaç atığı toplama görevinin bir an önce hayata geçirilmesi ve mevcut ilaç politikalarının gözden geçirilerek ilaç atığının kaynağında önlenmesine yönelik yasal düzenleme yapılması için gereğini arz ederiz.